Lista posłów i ambasadorów Polski w ZSRR obejmuje szefów misji dyplomatycznych w okresie 1924–1991, tj. od momentu nawiązania stosunków dyplomatycznych pomiędzy Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich a Polską (po uznaniu jego utworzenia notą rządu polskiego z 13 grudnia 1923W latach 1921–1923, po wymianie dokumentów ratyfikacyjnych ryskiego traktatu pokojowego (30 kwietnia 1921) Polska utrzymywała stosunki dyplomatyczne z RFSRR i USRR na szczeblu chargé d’affaires (Polska) i polpredów (RFSRR i USRR).) do rozpadu ZSRR i jego formalnego rozwiązania układem białowieskim 8 grudnia 1991.
Przedstawiciele dyplomatyczni II Rzeczypospolitej w ZSRR 19 stycznia 1924 – 18 czerwca 1924 Ludwik Darowski (poseł) 27 czerwca 1924 – 20 grudnia 1924 Kazimierz Wyszyński (kierownik poselstwa) 20 grudnia 1924 – 10 grudnia 1926 Stanisław Kętrzyński (poseł) 10 grudnia 1926 – 31 grudnia 1932 Stanisław Patek (poseł) 31 grudnia 1932 – 1 lutego 1933 Henryk Sokolnicki (kierownik poselstwa) 1 lutego 1933 – 12 kwietnia 1934 Juliusz Łukasiewicz (poseł) 12 kwietnia 1934 – 20 czerwca 1936 Juliusz Łukasiewicz (ambasador) wzajemne podniesienie szczebla przedstawicielstw 1 lipca 1936 – 17 września 1939 Wacław Grzybowski (ambasador)
W chwili swej agresji na Polskę 17 września 1939 ZSRR uznał jednostronnie ustanie stosunków dyplomatycznych z Polską, stwierdzając w nocie do ambasadora RP w Moskwie Wacława Grzybowskiego (nieprzyjętej przez dyplomatę) zaprzestanie istnienia państwa polskiego i w konsekwencji nieważność wszystkich umów zawartych pomiędzy ZSRR a Polską, lub umów międzynarodowych z udziałem Polski i ZSRR jako sygnatariuszy. Po próbie zakwestionowania przez władze ZSRR immunitetu dyplomatycznego ambasador Wacław Grzybowski i polski personel dyplomatyczny opuścili terytorium ZSRR po interwencji dziekana korpusu, ambasadora III Rzeszy – Friedricha von Schulenburga. 30 lipca 1941 na skutek układu Sikorski-Majski stosunki dyplomatyczne wznowiono wstępnie na szczeblu chargé d’affaires, zaś od września 1941 – po nominacji Stanisława Kota na ambasadora Rządu RP w Moskwie, później Kujbyszewie – na poziomie ambasadorów. ZSRR wycofał się z umów zawartych z III Rzeszą 28 września 1939, stwierdzających zaprzestanie istnienia państwa polskiego i ustalających granicę pomiędzy ZSRR a III Rzeszą na terytorium Polski. 14 sierpnia 1941 – 5 września 1941 Józef Retinger (chargé d’affaires) 1 września 1941 – 14 września 1942 Stanisław Kot 15 września 1942 – 26 kwietnia 1943 Tadeusz Romer
Dnia 26 kwietnia 1943 – po ujawnieniu przez III Rzeszę grobów ofiar zbrodni katyńskiej – ZSRR, wobec apelu Rządu RP do Międzynarodowego Czerwonego Krzyża w Genewie o zbadanie sprawy, jednostronnie zerwał stosunki dyplomatyczne z Polską.
Ambasadorowie Polski Ludowej w ZSRR Dnia 1 sierpnia 1944 ZSRR ustanowił stosunki dyplomatyczne z Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego. Przedstawicielem ZSRR przy PKWN został Nikołaj Bułganin. Pełne stosunki dyplomatyczne na poziomie ambasad pomiędzy ZSRR a Rządem Tymczasowym Rzeczypospolitej Polskiej zostały nawiązane 5 stycznia 1945.
1944 Stefan Jędrychowski 1945 Zygmunt Modzelewski 1945–1946 Henryk Raabe 1947–1950 Marian Naszkowski 1953–1957 Wacław Lewikowski 1957–1959 Tadeusz Gede 1959–1963 Bolesław Jaszczuk 1963–1967 Edmund Pszczółkowski|Biuletyn Informacji Publicznej IPN 1968–1971 Jan Ptasiński 1971–1977 Zenon Nowak|Biuletyn Informacji Publicznej IPN 1978–1982 Kazimierz Olszewski 1982–1985 Stanisław Kociołek 1985–1989 Włodzimierz Natorf 21 listopada 1989–1996 Stanisław Ciosek (do 1 stycznia 1990 ambasador PRL, w latach 1990-91 ambasador RP w ZSRR, od 1991 po rozwiązaniu ZSRR kontynuował misję jako ambasador RP przy rządzie Federacji Rosyjskiej).
Przypisy
Bibliografia Wojciech Materski, Na widecie. II Rzeczpospolita wobec Sowietów 1918–1943. Warszawa 2005 Wyd. Instytut Studiów Politycznych PAN i Wyd. „Rytm”, , . Historia dyplomacji polskiej t. V 1939–1945, Warszawa 1999, Wydawnictwo Naukowe PWN, Historia dyplomacji polskiej t. VI, 1944/1945–1989, Warszawa 2010, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych,
Zobacz też Przedstawiciele dyplomatyczni Polski w Rosji Posłowie i ambasadorowie ZSRR w Polsce
*