Tadeusz Trapszo (ur. 18 lipca 1901Według dokumentacji obozowej (Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau; Gedenkstätte Buchenwald; Księga bólu i pamięci. Więźniowie hitlerowskich obozów koncentracyjnych z dystryktu radomskiego w latach 1939–1945, Radom 1993) urodził się 11 lub 18 lipca 1901 r., natomiast w polskich aktach wojskowych z okresu II RP jako data urodzenia figuruje 1 sierpnia tr. Ponadto w niektórych źródłach występuje pod imieniem Feliks. w Kijowie, zm. 16 grudnia 1964 w Castéra w gminie Le Mas-d’Azil we FrancjiBiogram por. Tadeusza Trapszy w serwisie Geni.com.) – porucznik piechoty rezerwy Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, przedsiębiorca, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Był synem Władysława Trapszy, pochodzącego ze znanej rodziny aktorskiej, i Elżbiety z domu Lechno-Wasiutyńskiej, należącej do polskiej rodziny ziemiańskiej osiadłej w okolicach Krasnopola na ŻytomierszczyźnieDrzewo genealogiczne por. Tadeusza Trapszy w serwisie Geni.com.. W okresie gimnazjalnym, od listopada 1917 r. do listopada 1918 r. był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej. Jako uczeń męskiego gimnazjum filologicznego i realnego Rady Głównej Opiekuńczej pod dyrekcją Kazimierza Kulwiecia przy pl. Trzech Krzyży 8 w Warszawie (przeniesionego z Moskwy w 1918 r.), wziął udział ochotniczo w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r. w szeregach 2 dywizjonu artylerii konnej – najpierw w stopniu kaprala, a następnie plutonowego. Za bitwę pod Hołosnem został odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti MilitariK. Konarski, O uczniu żołnierzu, Warszawa 1922, s. 165, 166, 177.. Później został awansowany do stopnia porucznika rezerwy pospolitego ruszenia kawalerii ze starszeństwem z dniem 2 stycznia 1932 r., otrzymał przydział do PKU Warszawa Miasto III i był „przewidziany do użycia w czasie wojny”Rocznik oficerski rezerw, Warszawa 1934, s. 270, 835..

W okresie dwudziestolecia międzywojennego prowadził liczne interesy, na ogół wspólnie z krewnymi Edwardem i Wandą Jankowskimi. Co najmniej w latach 1929–1938 był członkiem zarządu Spółki Akcyjnej Warszawskiej Odlewni Żelaza i Fabryki Maszyn „Metallum” przy ul. Wolskiej 98, która ok. 1933 r. została przekształcona w Odlewnię Żelaza Władysław Ambrożewicz i S-ka, z siedzibą przy ul. Kolejowej 37/39. W latach 1932–1938 zasiadał też w zarządzie dwóch firm należących do Jankowskich: Młyna „Bodzechów” oraz Zakładów Żelaznych i Papierni „Bodzechów”, znajdujących się w Bodzechowie koło Ostrowca Świętokrzyskiego (siedziba zarządu mieściła się przy ul. Moniuszki 12 w Warszawie). W latach 1936–1938 był też członkiem zarządu Spółdzielczego Banku Przemysłowców Ostrowieckich. Według informacji z ksiąg teleadresowych, w 1930 r. mieszkał w Warszawie przy ul. Twardej 13, a następnie w latach 1935–1939 na Okólniku 9.

W wojnie obronnej 1939 r. służył w randze porucznika piechoty jako adiutant gen. Tadeusza Kutrzeby w sztabie Armii „Poznań”. 7 września 1939 r. pokonał samochodem trasę z Warszawy do Izbicy Kujawskiej, wioząc dokumenty i korespondencję Naczelnego Dowództwa dla sztabów Armii „Łódź” i Armii „Poznań”; w drodze powrotnej zabrał zaś pocztę służbową i osobisty list gen. Kutrzeby do marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza, jednak nie zdążył dotrzeć na ul. Rakowiecką przed ewakuacją sztabu do Brześcia, a dokument kazał mu oddać gen. Wacław Stachiewicz, zastępujący marsz. RydzaT. Kutrzeba, Bitwa nad Bzurą, „Wojskowy Przegląd Historyczny”, R. I, 1956, s. 277-278; tenże, Wojna bez walnej bitwy, Warszawa 1998, s. 275, 340, 341.. Następnie wziął udział w obronie Warszawy, podczas której z rekomendacji gen. Juliusza Rómmla wchodził w skład Komitetu Obywatelskiego przy dowódcy Armii „Warszawa”, prezentując stanowisko niechętne przedłużaniu walkiM.M. Drozdowski, Stefan Starzyński prezydent Warszawy, Warszawa 1976, s. 246-247..

Szybko zwolniony z niewoli niemieckiej, aktywnie uczestniczył w konspiracji, posługując się stopniem rotmistrza 24 pułku ułanów z Kraśnika. Był wówczas związany z aktorką Marią GorczyńskąList Jana Lusińskiego, „Stolica”, R. XXX, nr 5 z 2 lutego 1975 r., s. 15 (tu błędna informacja, jakoby matką Tadeusza była aktorka Tekla Trapszo, faktycznie jego krewna).. Podczas okupacji hitlerowskiej mieszkał – przynajmniej w 1942 r. – w Ostrowcu Świętokrzyskim i nadal prowadził młyn parowy w Bodzechowie, oficjalnie jako księgowy (niemieckim nadzorcą przedsiębiorstwa był niejaki Krutikow). Aresztowany przez Niemców 1 września 1942 r., został osadzony w KL Auschwitz (nr obozowy 62415), a następnie 23 października 1943 r. przeniesiony do KL Buchenwald (nr obozowy 34457).

Po II wojnie światowej pozostał na emigracji, do końca życia mieszkał we Francji, gdzie zmarł i został pochowany na cmentarzu w Saverdunhttps://www.geneanet.org/cimetieres/view/7848142/persons/?individu_filter=TRAPSZO%2BTabeusz (dostęp 31.05.2021)..

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 3123 – 1922 Krzyż Niepodległości – 9 listopada 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Walecznych Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Odznaka pamiątkowa Polskiej Organizacji Wojskowej

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Kijowie Kategoria:Przedsiębiorcy II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy przemysłowcy Kategoria:Porucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Ochotnicy w wojnie polsko-bolszewickiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Odznaką pamiątkową Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Oficerowie dowództwa Armii „Warszawa” Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1901 Kategoria:Zmarli w 1964 Kategoria:Więźniowie KL Auschwitz Kategoria:Więźniowie KL Buchenwald Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji we Francji po II wojnie światowej