Janis Sina Ugo Antetokounmpo (gr. Γιάννης Αντετοκούνμπο, Giánnīs Antetokoúnmpo; ur. 6 grudnia 1994 w Atenach jako Janis Sina Ugo Adetokunbo) – grecki koszykarz pochodzenia nigeryjskiego, występujący na pozycji silnego skrzydłowego w drużynie Miami Heat.
Wczesne życie Urodził się w Atenach jako syn imigrantów z Nigerii. W 1991 r. jego rodzice wyprowadzili się z Lagos, pozostawiając pierworodnego syna Francisa pod opieką dziadków. Janis dorastał w ateńskiej dzielnicy Sepolia. Jego rodzice, jako imigranci, nie mogli łatwo znaleźć pracy, więc Janis i jego starszy brat Thanasis pomagali w handlu zegarkami, torebkami i okularami przeciwsłonecznymi na ulicach. W 2007 r. zaczął grać w koszykówkę.
Chociaż Janis i trzej z jego czterech braci urodzili się w Grecji, nie otrzymali automatycznie obywatelstwa greckiego, ponieważ greckie prawo dotyczące obywatelstwa jest zgodne z ius sanguinis. Przez pierwsze 18 lat swojego życia Adetokunbo nie mógł podróżować poza granice kraju i był praktycznie bezpaństwowcem, nie mając dokumentów z Grecji ani Nigerii. Ostatecznie otrzymał obywatelstwo greckie 9 maja 2013, niecałe dwa miesiące przed Draftem NBA w 2013 r., po którym zaczął grać w NBA.
Kariera profesjonalna Grecja Treningi koszykarskie rozpoczął w młodzieżowych drużynach Filathlitikosu Zografos, miasta w aglomeracji ateńskiej. W sezonie 2011/12 został włączony do kadry zespołu seniorskiego tego klubu, występującego w III lidze. Po skończeniu 18 roku życia, w grudniu 2012 r. podpisał czteroletni kontrakt z hiszpańskim CAI Zaragoza. Kontrakt gwarantował mu 250 tys. euro rocznie i miał trwać od sezonu 2013/14 do sezonu 2016/17, z czego ostatni rok miał być opcjonalny. Kontrakt zawierał także możliwość wykupu, którego mógł dokonać każdy klub grający w Eurolidze lub NBA.
W sezonie 2012/13 greckiej III ligi w 26 rozegranych meczach ligowych Andetokunmbo notował średnio 9,5 punktu, 5,0 zbiórki, 1,4 asysty, 0,7 przechwytu i 1,0 bloku na mecz. Trafiał przy tym 46,4% rzutów z gry, 31,3% za trzy punkty i 72,0% rzutów osobistych. Został również wybrany przez trenerów do gry w meczu gwiazd A1 Ethniki, jako uczestnik specjalny spoza greckiej ekstraklasy.
NBA 28 kwietnia 2013 pojawiła się oficjalna informacja o tym, że Andetokunmbo przystąpi do draftu NBA 2013. Został w nim wybrany z 15. numerem przez Milwaukee Bucks. Już 30 czerwca 2013 podpisał debiutancki kontrakt z tym klubem. W nowej drużynie zadebiutował 30 października 2013 w spotkaniu z New York Knicks, grając przez niespełna 5 minut i zdobywając 1 punkt. W sezonie 2013/14 rozegrał 77 spotkań, 23 razy wychodząc do gry w pierwszym składzie. Notował średnio 6,8 punktu, 4,4 zbiórki, 1,9 asysty na mecz. Dzięki dobrej grze został wybrany do udziału w meczu debiutantów podczas weekendu gwiazd. 22 maja 2014 został wybrany do drugiej piątki najlepszych debiutantów sezonu 2013/14.
W kolejnym sezonie kilkukrotnie poprawiał swój rekord kariery w liczbie zdobytych punktów. 9 marca 2015 zdobył 29 punktów w przegranym spotkaniu z New Orleans Pelicans. Wystąpił również w konkursie wsadów, lecz uzyskał w nim najniższy wynik spośród wszystkich czterech startujących zawodników. Opuścił tylko jedno spotkanie, notując średnio 12,7 punktu, 6,7 zbiórki oraz 2,6 asysty na mecz. Bucks awansowali do fazy play-off, gdzie przegrali w pierwszej rundzie z Chicago Bulls 2-4. W związku ze swoim nigeryjskim pochodzeniem, został powołany na spotkanie USA–Africa rozegrane w Johannesburgu.
19 listopada 2015 ponownie ustanowił rekord punktowy, rzucając 33 punkty w przegranym meczu z Cleveland Cavaliers. W sezonie 2015/16 został przeniesiony na pozycję rozgrywającego. 22 lutego 2016 zanotował pierwsze w karierze triple-double: 27 punktów, 12 zbiórek i asyst w wygranym spotkaniu z Los Angeles Lakers. Łącznie uzyskał pięć triple-double w tym sezonie. 3 kwietnia 2016 zdobył 34 punkty przeciwko Bulls.
Po trzech sezonach spędzonych na zawodowych parkietach, 19 września 2016 przedłużył kontrakt z Milwaukee Bucks. Umowa została zawarta na cztery lata i opiewała na kwotę 100 milionów dolarów. W sezonie 2016/17 powrócił na pozycję niskiego skrzydłowego. Przewodził w zespole we wszystkich pięciu kluczowych statystykach (punkty, zbiórki, asysty, przechwyty, bloki); został również pierwszym zawodnikiem w historii, który uplasował się w pierwszej dwudziestce sezonu w każdej z pięciu statystyk. Średnio notował 22,9 punktu, 8,8 zbiórek, 5,4 asyst, 1,9 bloków i 1,6 przechwytów na mecz. Po raz pierwszy w karierze otrzymał nominację do meczu gwiazd NBA, jak również nagrodę dla zawodnika, który poczynił największe postępy w ciągu sezonu. Znalazł się także w drugiej najlepszej piątce oraz drugiej najlepszej defensywnej piątce sezonu 2016/17. Bucks po roku przerwy ponownie awansowali do fazy play-off, gdzie musieli uznać wyższość Toronto Raptors. Andetokunmbo trzykrotnie pobił w serii z Raptors swój rekord kariery pod względem liczby punktów w spotkaniu fazy play-off, zdobywając kolejno 28, 30 i 34 punkty.
W spotkaniu otwierającym sezon 2017/18 Andetokunmbo uzyskał 37 punktów i 13 zbiórek w spotkaniu przeciwko Boston Celtics, a 21 października 2018, po raz kolejny pobił swój rekord kariery, zdobywając 44 punkty w wygranym meczu z Portland Trail Blazers. Po pierwszych pięciu spotkaniach sezonu miał na koncie 175 punktów, 53 zbiórki i 28 asyst, co stanowi najlepszy start sezonu w historii ligi. 4 grudnia 2017 zdobył 40 punktów w przegranym meczu z Celtics. 15 stycznia 2018 zebrał 20 piłek w spotkaniu z Washington Wizards, czym ustanowił swój rekord kariery w liczbie zbiórek. Został wybrany do startowej piątki meczu gwiazd NBA, w którym reprezentował zespół Stephena Curry'ego. 15 lutego 2018 uzyskał dziewiąte w karierze triple-double, czym pobił rekord należący do Kareem Abdul-Jabbara w liczbie triple-double w barwach Bucks. Po raz kolejny Bucks odpadli w pierwszej rundzie fazy play-off, ulegając Celtics 3-4. Andetokunmbo ponownie znalazł się w drugiej najlepszej piątce sezonu.
24 października 2018 uzyskał kolejne triple-double, notując 32 punkty, 18 zbiórek i 10 asyst przeciwko Philadelphii 76ers. Został pierwszym zawodnikiem od czasów Wilta Chamberlaina, który we wszystkich czterech pierwszych spotkaniach sezonu zdobył 25 punktów i 15 zbiórek. Aż sześciokrotnie przekroczył w tym sezonie barierę 40 punktów. W głosowaniu fanów został wybrany kapitanem jednej z drużyn Meczu Gwiazd, który jego zespół przegrał z drużyną LeBrona Jamesa. 17 marca 2019 zdobył rekordowe 52 punkty w przegranym spotkaniu z 76ers. 4 kwietnia, w wygranym spotkaniu z 76ers, zdobył 45 punktów i 13 zbiórek, a Bucks zapewnili sobie pierwsze miejsce w konferencji wschodniej z najwyższym bilansem w całej lidze.
Po sezonie 2018/19 otrzymał największe indywidualne wyróżnienie w NBA, tytuł NBA Most Valuable Player Award jako trzeci najmłodszy koszykarz w historii NBA (po Derricku Rose i LeBronie Jamesie) i jako piąty w zawodnik, urodzony poza USA. Zajął też drugie miejsce w głosowaniu na obrońcę roku NBA.
23 Czerwca 2026 Andetokunmbo został wymieniony do Miami Heat.
Osiągnięcia Stan na 1 czerwca 2024, na podstawie realgm.com, archive.fiba.com , o ile nie zaznaczono inaczej. NBA Plik:NBA FINAL CHAMP.png Mistrz NBA (2021) MVP: sezonu zasadniczego NBA (2019, 2020) finałów NBA (2021) meczu gwiazd NBA (2021) Największy postęp NBA (2017) Najlepszy obrońca roku NBA (2020) Uczestnik: meczu gwiazd NBA (2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024) Rising Stars Challenge (2014, 2015) konkursu wsadów (2015) Skills Challenge (2014, 2022, 2023) Zaliczony do: I składu: NBA (2019, 2020, 2021, 2024) defensywnego NBA (2019, 2020, 2021, 2022) II składu: NBA (2017, 2018) defensywnego NBA (2017) debiutantów NBA (2014) składu najlepszych zawodników w historii NBA z okazji obchodów 75-lecia istnienia ligi (2021) Zawodnik: miesiąca konferencji wschodniej (marzec 2017) tygodnia konferencji wschodniej (9.02.2015, 5.12.2016, 23.10.2017)
Reprezentacja Uczestnik: mistrzostw: świata (2014 – 9. miejsce, 2019 – 11. miejsce) Europy: 2015 – 5. miejsce U–20 (2013 – 5. miejsce) kwalifikacji olimpijskich (2016 – 3. miejsce) Zaliczony do II składu turnieju koszykarskiego igrzysk olimpijskich (2024) Lider igrzysk olimpijskich w średniej punktów (2024 – 25,8)
Inne Koszykarz roku Euroscar (2018)
Statystyki w NBA
Na podstawie Basketball-Reference.com Stan na koniec sezonu 2023/24
Sezon regularny
Play-offy
Statystyki w greckiej III lidze
Rekordy kariery Stan na 24 grudnia 2023 Statystyka Rekord Data Przeciwko Punkty: 64 13 grudnia 2023 Indiana Pacers Asysty: 16 19 grudnia 2023 San Antonio Spurs Zbiórki: 22 28 grudnia 2022 Chicago Bulls Zbiórki w ataku: 9 22 października 2018 New York Knicks Zbiórki w obronie: 19 3 razy Bloki: 7 31 grudnia 2016 Chicago Bulls Przechwyty: 5 9 razy Minuty: 53 3 marca 2015 Brooklyn Nets Celne rzuty z pola: 21 2 razy Oddane rzuty z pola: 39 2 razy Celne rzuty „za 3”: 5 19 grudnia 2019 Los Angeles Lakers Oddane rzuty „za 3”: 12 4 maja 2021 Brooklyn Nets Celne rzuty wolne: 24 13 grudnia 2023 Indiana Pacers Oddane rzuty wolne: 32 13 grudnia 2023 Indiana Pacers Straty: 12 4 stycznia 2023 Toronto Raptors Na podstawie realgm.com
Życie prywatne Jest synem imigrantów z Nigerii. Jego matka Veronica trenowała skok wzwyż, a ojciec Charles (zmarły w 2017 r.) był piłkarzem. Trzy lata przed jego urodzeniem jego rodzice przeprowadzili się z Lagos do Aten. Dorastał w ateńskiej dzielnicy Sepolia. 9 maja 2013 uzyskał obywatelstwo greckie, do tego czasu był bezpaństwowcem.
Koszykarzami są również jego bracia: Tanasis, Kostas i Alex. Ma również czwartego brata, Francisa.
10 lutego 2020 Andetokunmbo i jego partnerka, Mariah Danae Riddlesprigger zostali rodzicami. Ich syn nosi imiona Liam Charles.
W marcu 2026 przewodnicząca Parlamentu Europejskiego Roberta Metsola ogłosiła pierwsze w historii nadania Europejskiego Orderu Zasługi. Giannis Andetokunmbo znalazł się wśród odznaczonych klasą Członka OrderuDecyzja komisji selekcyjnej Europejskiego Orderu Zasługi z 2 marca 2026 r. w sprawie nominacji do Europejskiego Orderu Zasługi (Dz.Urz.UE C/2026/1817). Dekoracja odbędzie się w maju 2026.
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Profil na stronie NBA Profil na stronie basketball-reference.com Profil na stronie ESPN
Kategoria:Greccy koszykarze Kategoria:Greccy olimpijczycy Kategoria:Koszykarze Milwaukee Bucks Kategoria:Koszykarze Miami Heat Kategoria:Ludzie urodzeni w Atenach Kategoria:Koszykarze na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 2024 Kategoria:Grecy pochodzenia nigeryjskiego Kategoria:Odznaczeni Europejskim Orderem Zasługi Kategoria:Urodzeni w 1994