Hipolit Lemański (ur. 13 sierpnia 1755 w Buku koło Poznania, zm. 31 sierpnia 1796 w Warszawie) – adwokat trybunału warszawskiego, instigator (oskarżyciel publiczny) Konsystorza Generalnego, pierwszy archiwista generalny Archiwum miasta Warszawy.
Życiorys Był synem bukowskiego burmistrza Kazimierza Lemańskiego i jego pierwszej żony Reginy z Pachowiczów. Do 22. roku życia mieszkał w BukuM. Formanowicz, Wielkopolskie korzenie Lemańskich herbu Bukowczyk, [w:] "Rocznik Wielkopolskiego Towarzystwa Genealogicznego »Gniazdo«", Poznań 2014, s. 67.. Ukończył kolegium jezuitów w Poznaniu (późniejszą Szkołę Wydziałową), w którym wykładowcą był jego stryj Jan LemańskiDzieje domowe albo Opis przez dni osobliwszych dziejów i przypadków zdarzonych w szkołach wydziałowych poznańskich: 1781-1793, pod red. Doroty Żołądź́-Strzelczyk, Poznań 2006, s. 76-97.. Następnie przeniósł się do Warszawy. Został wymieniony jako opiekun prawny (adwokat), w reskrypcie króla Stanisława Augusta z 24 sierpnia 1784 roku. W 1788 roku był adwokatem trybunału oraz instigatorem warszawskiego sądu konsystorskiego. 12 maja 1792 roku, w drodze konkursu „[...] większością sekretnych głosów”, został wybrany na stanowisko archiwisty generalnego w utworzonym miesiąc wcześniej Archiwum Generalnym miasta Warszawy"Archeion", t. 46-47, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Warszawa 1967, s. 68, 79.. Archiwista miał otrzymywać wysoką jak na owe czasy pensję 4000 zł rocznie. Zwycięstwo konfederacji targowickiej przyniosło powrót do dawnego ustroju miasta. Do dnia 9 marca 1793 roku wszystkie akta zwrócono magistratom Starej i Nowej Warszawy oraz poszczególnym miasteczkom i jurydykom. Hipolit Lemański przestał pełnić swój urząd. W połowie 1794 roku, po wygranej insurekcji warszawskiej, Hipolit Lemański został regentem dozoru ekspedycji rezolucji Rady Najwyższej NarodowejAkty powstania Kościuszki, red. S. Askenazy i W. Dzwonkowski, Kraków 1918. T. I, s. 395; T. II, s. 343..
Życie prywatne Ożenił się z panną Marianną Kozłowską, córką Jakuba i Wiktorii. Ślubowali 4 lutego 1790 roku w parafii jazdowskiej na warszawskim Solcu. Tamtejszym proboszczem od 1753 roku był wuj Hipolita ks. kan. Bogusław Pachowicz (również z Buku). Lemańscy mieli troje dzieci: Hipolita Wawrzyńca, Józefa Kalasantego Jakuba (dwojga imion) i córkę Juliannę Brygidę Mariannę (1796–1829). Ta wyszła za archiwistę Komisji Rządowej Skarbu Kazimierza Gnaczyńskiego. Małżonkowie Gnaczyńscy spoczęli we wspólnym grobie na Starych Powązkach. Hipolit Wawrzyniec (1791–1852) został urzędnikiem w Dyrekcji Generalnej Poczty w WarszawieT. Suma, Urzędnicy pocztowi w Królestwie Polskim, 1815-1871: słownik biograficzny, Warszawa 2005, s. 176., natomiast jego brat Józef Kalasanty Jakub (1793–1860) – oficer wojsk napoleońskich – był dzierżawcą folwarku w Inowłodzu, a od 1840 właścicielem dóbr i zamku w Gardzienicach. Był „zacnym i prawym człowiekiem, mającym wielkie poważanie wśród okolicznych włościan"Maria z Mohrów Kietlińska, Wspomnienia, Kraków 1986, s. 174.. Obaj w 1837 roku zostali wylegitymowani ze szlachectwa i zapisani pod herbem BukowczykHipolit Wawrzyniec Lemański h. Bukowczyk ("Korrespondent". 1837.08.12, nr 217), Józef Kalasanty Jakub Lemański h. Bukowczyk ("Korrespondent". 1837.10.16, nr 280)..
Hipolit Lemański zmarł 31 sierpnia 1796 roku na Służewie. Jego ciało przewieziono do Warszawy i pochowano w krypcie kościoła jazdowskiego na Solcu. W księgach tejże parafii dokonano zapisu zgonu. Wdowa Marianna Lemańska z Kozłowskich wyszła za radcę powiatu warszawskiego i dziedzicznego posesora Służewa Stanisława Suffczyńskiego. Zmarła 24 lipca 1827 w majątku Kobylin koło Grójca. Miała 52 lata.
Uwagi
Przypisy Seweryn hr. Uruski, Warszawa 1911, t. 8, s. 328-329 W. Smoleński,
Z. Górski, Ze studiów nad kancelarią miejską Starej Warszawy. [w:] Anton Friedrich Büsching, Benjamin Gottfried Weinar,
Linki zewnętrzne Rodowód Lemańskich herbu Bukowczyk w: "Rodowody mieszczan bukowskich" na stronie: APW
Kategoria:Absolwenci i studenci kolegium jezuitów w Poznaniu Hipolit Lemański Kategoria:Urzędnicy sądowi I Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy archiwiści Kategoria:Ludzie urodzeni w Buku (województwo wielkopolskie) Kategoria:Urodzeni w 1755 Kategoria:Zmarli w 1796