Trybunał inkwizycji w Weronie – sąd inkwizycyjny, mający swą siedzibę w Weronie w Republice Weneckiej. Istniał od połowy XVI wieku do 1797. Był kierowany przez dominikanów i należał do struktur inkwizycji rzymskiej.

Historia thumb|Dominikański konwent S. Anastasia w Weronie był od 1569 siedzibą trybunału inkwizycji w tym mieście Od 1254 Werona znajdowała się w granicach prowincji inkwizytorskiej Marchii Trewizańskiej, która podlegała jurysdykcji inkwizytorów z zakonu franciszkanów. Do XV wieku była najważniejszym (obok Wenecji) ośrodkiem inkwizycji w tej prowincji. W XIII wieku w diecezji Werony prowadzone były bardzo intensywne działania przeciwko sekcie katarów. W 1278 ponad stu katarów z warstwy przywódczej tego ruchu zostało spalonych na stosieDel Col, s. 3, 94-97..

W początkach XVI wieku niemal cała Marchia Trewizańska znalazła się pod władzą inkwizytorów rezydujących w Wenecji, co było zapewne wynikiem tego, że niemal w całości jej terytorium przeszło pod władzę Republiki Weneckiej. W 1530 potwierdziła to kapituła prowincjonalna zakonu franciszkanów, powierzając funkcję inkwizytora weneckiemu zakonnikowi Angelo Tescie.

Początki nowożytnego trybunału inkwizycji w Weronie można datować na rok 1550, gdy inkwizytorem tego miasta został franciszkanin Girolamo Fanti da Lendinara. Jednak w 1569 papież Pius V zadecydował o odebraniu okręgu Werony franciszkanom i powierzeniu go dominikanom, wtedy też kontrolę nad nominacjami inkwizytorskimi przejęła utworzona w 1542 Kongregacja Rzymskiej i Powszechnej Inkwizycji. Pierwszym dominikańskim inkwizytorem Werony był Marco Medici. W drugiej połowie XVI wieku inkwizytorzy dominikańscy działali przeciwko zwolennikom i sympatykom reformacji w Weronie. W latach 1576–1584 stracono w Weronie co najmniej trzech protestantówM. Caverzere, Verona, [w:] Dizionario Storico dell’Inquisizione, Piza 2010, s. 1668..

W przeciwieństwie do wielu innych trybunałów włoskich, trybunał w Weronie pozostawał bardzo aktywny jeszcze w wieku XVIII. W 1705 stracono kleryka odprawiającego mszę bez święceń kapłańskich, a jeszcze w roku 1796 odnotowano aż 101 denuncjacjiVeronese, s. 209, 227-228, 335..

W wyniku inwazji rewolucyjnej Francji na północne Włochy oraz wspieranych przez nią rewolt, w 1797 Republika Wenecka przestała istnieć, a po pokoju w Campo Formio (17 października 1797) jej terytorium podzielono między profrancuską Republikę Cisalpińską a Austrię. Trybunał inkwizycyjny w Weronie został zniesiony już 4 lipca 1797 przez władze powołanej w kwietniu tego roku republiki municypalnej. Dziewięć lat później, 28 lipca 1806, zlikwidowany został także dominikański konwent S. AnastasiaVeronese, s. 338; Del Col, s. 735-736..

Organizacja Na czele trybunału stał inkwizytor, wywodzący się od 1569 z zakonu dominikanów (z prowincji Obojga Lombardii). Jego siedzibą był konwent S. Anastasia, a jego jurysdykcji podlegał obszar diecezji Werony. Pomagało mu lub zastępowało go 13 wikariuszy i 20 wikariuszy rejonowych, działających na prowincjiDel Col, s. 704..

Inkwizytorzy Werony (1550–1797) Girolamo Fanti da Lendinara OFMConv (1550–1557?) Niccolò Battaglia OFMConv (1557?–1559) Bonaventura Farinerio da Castelfranco OFMConv (1559) Francesco Zuccarino da Verona OFMConv (1559–1563?) Girolamo Pini di Urbino OFMConv (1563?–1569) Marco Medici da Verona OP (1569–1574) Paolo Molaschi da Lodi OP (1574–1578) Agostino Niccoluzzi OP (1578–1587) Alberto Cheli da Lugo OP (1587–1591) Egidio Pusterla da Piacenza OP (1591–1602) Sante Ripa da Genova OP (1602–1604) Agostino Della Torre da Ripalta OP (1604–1616) Silvestro Ugolotti da Castiglione OP (1616–1624) Innocenzo Pio da Bologna OP (1624–1631) Domenico Cortese da Codignola OP (1631–1633) Bonifacio Cardon OP (1633–1634) Francesco Cuccini OP (1634–1637) Pietro Maria Dolcetti da San Severino OP (1637–1647) Clemente Richetti da Jesi OP (1647–1648) Giovanni Michele Bergamaschi OP (1648–1664) Desiderio Muri da Vicenza OP (1664–1670) Tommaso Mazza OP (1670–1674) Pietro Maria Amiani da Fano OP (1674–1678) Antonio Cecotti da Cotignola OP (1678–1682) Giuseppe Maria Grizio da Jesi OP (1682–1684) Ludovico Agostino Castelli da Milano OP (1684–1688) Andrea Rovetta da Brescia OP (1688–1701) Giovanni Domenico Accursi da Ferrara OP (1701–1706) Giovanni Paolo Mazzoleni OP (1706–1731) Lauro Maria Picinelli da Brescia OP (1731–1745) Girolamo Giacinto Maria Medolago da Bergamo OP (1745–1757) Serafino Maccarinelli da Brescia OP (1757–1760) Tommaso Lorenzo Matteucci da Fermo OP (1760-1762) Vincenzo Maria Panciera OP (1762–1765) Girolamo Taffelli OP (1765–1773) Filippo Rosa Lanzi OP (1773-1781) Ercole Pio Pavoni OP (1781–1797)

Przypisy

Bibliografia

Fabiana Veronese, «Terra di nessuno». Misto foro e conflitti tra Inquisizione e magistrature secolari nella Repubblica di Venezia (XVIII sec.), Dysertacja doktorska, Università Ca’Foscari Venezia 2010.

Werona Kategoria:Werona