Rita Pavone (ur. 23 sierpnia 1945 w Turynie) – włoska piosenkarka, jedna z najpopularniejszych artystek lat 60. Wykonawczyni takich przebojów jak: „Cuore” (1963), „Datemi un martello” (1964) i „La pappa col pomodoro” (1964). Na początku kariery artystycznej obdarzona przydomkiem „Paul Anka w spódnicy”, ponieważ wykonywała jego przeboje.
Życiorys Lata 50. i 60. Rita Pavone urodziła się jako córka Giovanniego Pavone, pracownika zakładów Fiata i Marii, gospodyni domowej; para miała jeszcze trzech synów. Giovanni Pavone był wielkim fanem amerykańskich gwiazd muzycznych, szczególnie Ala Jolsona, Judy Garland i Gene’a Kelly’ego, a młoda Rita podzielała jego gust muzyczny, często śpiewając przy odtwarzaniu płyt i biorąc lekcje śpiewu w czasie wolnym od zajęć szkolnych lub dorywczej pracy. Zadebiutowała w Teatro Alfieri w Turynie w 1959 roku z okazji przedstawienia dla dzieci, zatytułowanego Telefoniade, zorganizowanego przez przedsiębiorstwo telekomunikacyjne Stipe. Po raz pierwszy przed publicznością wykonała piosenki „Swanee” Ala Jolsona, i „Arrivederci Roma” Renato Rascela. W kolejnych latach występowała na lokalnych scenach Turynu (Principe, Hollywood Dance, La Perla, Serenella i Apollo Danze), zyskując przydomek „Paul Anka w spódnicy”, z uwagi na to, iż jej repertuar opierał się głównie na piosenkach kanadyjskiego artysty.
W 1962 roku, za namową ojca, wzięła udział w festiwalowym konkursie dla nieznanych talentów Festival degli sconosciuti, organizowanym w Ariccia koło Rzymu przez producenta płytowego Teddy’ego Reno z włoskiego oddziału RCA. Zwycięstwo w festiwalu gwarantowało nagranie płyty i tak też się stało: zwycięska piosenka „La partita del pallone” stała się pierwszym z serii wielu przebojów piosenkarki. „La partita di pallone” (komp. Edoardo Vianello) była pierwszym singlem artystki nagranym dla RCA (utwór wcześniej nagrała Cochi Mazzetti, ale przeszedł on niezauważony). W 1962 roku Pavone wylansowała swoje kolejne przeboje, takie jak: „Alla mia età”, „Come te non c’è nessuno”, „Sul cocuzzolo della montagna”. W 1963 roku ukazał się jej pierwszy album, zatytułowany Rita Pavone; znalazły się na nim wcześniejsze single artystki. Latem tego samego roku ukazał się jej singiel „Cuore”/”Il ballo del mattone”. Pierwszy z tych utworów był coverem piosenki „Heart” Phila Spectora spopularyzowanym przez Wayne’a Newtona. Piosenkę „Cuore” sprzedano w ponad 2 milionach egzemplarzy.
W 1963 roku niektóre piosenki z pierwszego albumu Pavone ukazały się jako EP w Hiszpanii, zyskując dużą popularność; Hiszpania w przyszłości miała się okazać jednym z tych rynków, na których sprzedano najwięcej płyt Pavone. Na fali sukcesu artystki został wydany jej drugi album, Non è facile avere diciotto anni. W 1964 roku na listach przebojów pojawił się kolejny utwór Pavone, „Datemi un martello”, pochodzący z repertuaru Trini Lopeza.
W maju 1964 ukazał się na rynku amerykańskim debiutancki album Pavone, The International Teenage Sensation; pochodzący z niego singiel, „Remember Me” stał się hitem i zajął 26. miejsce na liście singli Billboardu. 17 maja tego samego roku Pavone po raz pierwszy wystąpiła w programie The Ed Sullivan Show, najpopularniejszym variety show w telewizji amerykańskiej; w programie tym wystąpiła później jeszcze trzykrotnie. Pojawiła się też w rockowym show Shindig and Hullabaloo. thumb|left|Rita Pavone (1965) thumb|Carmelo Pagano i Rita Pavone (Festival delle Rose, 1966) Po powrocie do Włoch reżyser Lina Wertmüller zaoferowała jej rolę Giannino Stoppaniego w programie telewizyjnym Il giornalino di Gianburrasca, w którym Pavone wylansowała swój kolejny przebój „La pappa col pomodoro” (tekst: Lina Wertmüller, muzyka: Nino Rota, aranżacja: Luis Bacalov). Artystka zyskała dużą popularność w Europie; kiedy we wrześniu 1964 roku musiała poddać się zabiegowi appendektomii, otrzymała kartki z życzeniami powrotu do zdrowia od 13 milionów fanów. Pavone wystąpiła w kilku filmach: Rita la figlia americana, Rita la zanzara, Little Rita nel West, Non stuzzicate la zanzara, La più bella coppia del mondo, La Federmarescialla. W 1965 roku wygrała festiwal Cantagiro piosenką „Lui”. Jesienią tego samego roku była bohaterką programu Stasera Rita, w którym zadebiutowali tacy wykonawcy jak Renato Zero i Loredana Bertè. W tym samym roku wylansowała takie przeboje jak „Stasera con te”, „Solo tu”, „Il Geghegè”, „Giro gira” i „Supercalifragilisticespiralidos”. Jej utwory sprzedawano (w języku oryginalnym) w Hiszpanii, Ameryce Łacińskiej i w Ameryce Północnej, a artystka wystąpiła z takimi gwiazdami jak Barbra Streisand, Ella Fitzgerald, Brenda Lee, Tom Jones i Paul Anka.
15 marca 1968 roku Rita Pavone potajemnie poślubiła w klasztorze w Lugano w Szwajcarii Teddy’ego Reno. Ich małżeństwo zyskało posmak skandalu, ponieważ Teddy Reno był 19 lat starszy od Pavone i był już żonaty. Ponieważ ówczesne prawo włoskie nie uznawało rozwodów, Reno w świetle prawa był w swojej ojczyźnie bigamistą. Małżonkowie zalegalizowali swój związek we Włoszech dopiero w 1971 roku, po zmianie prawa w tym kraju.
W roku 1968 popularność Pavone we Włoszech zaczęła spadać. Artystka opuściła wytwórnię RCA, która zaczęła zwracać uwagę na innych artystów, i odeszła do Ricordi, nagrywając dla niej „Il mondo nelle mani”. W 1969 roku wystąpiła na Festiwalu w San Remo śpiewając w parze z zespołem Dik Dik piosenkę „Zucchero”, ale bez powodzenia. W tym samym roku odbyła udane tournée po Hiszpanii, Argentynie, Meksyku, Peru i Wenezueli przypominając swoje dawne przeboje.
Lata 70. Pod koniec 1970 roku wznowiła kontakty z RCA, a w programie Canzonissima zaprezentowała piosenkę „Stai con me” (włoska wersja „Stand by Me”). Odniosła sukces we Francji piosenką „Bonjour la France” (w oryginale „Suggestione” Claudia Baglioniego). Dzięki temu sukcesowi wystąpiła z koncertem w paryskiej Olimpii. Zadebiutowała w teatrze Erminio Macario w sztuce Due sul pianerottolo, a następnie powróciła do telewizji z programem Ciao Rita. Do ważniejszych przebojów artystki z lat 70. należały piosenki „L’amore è un poco matto” (1973), E zitto zitto (1976), „Amici mai” (zaprezentowana na Festiwalu w San Remo w 1979 roku), „La forza di lasciarti”, „Tu sei pallido”, „Ahi ragazzo”, „Finalmente libera” i inne.
Lata 80. i 90. W 1980 roku Pavone podjęła decyzję o wyjeździe wraz z mężem i dziećmi do Szwajcarii. Występowała w telewizji szwajcarskiej i okazjonalnie we włoskiej. W 1989 roku ukazał się jej ostatni studyjny album Gemma e le altre. Pod koniec lat 90. we Włoszech wydała książkę autobiograficzną. Nadal występowała, choć jako artystka była już trochę zapomniana.
XXI wiek W 2002 roku Pavone wystąpiła w programie I ragazzi irresistibili. W październiku 2003 roku, podczas rejestracji odcinka I raccomandati nagle zasłabła i musiała być hospitalizowana. W 2004 roku, po zakończonej rekonwalescencji, powróciła do teatru, występując we własnej sztuce „La mia favola infinita”. W 2006 roku Pavone ogłosiła swoje oficjalne wycofanie się z show-biznesu. Jej nagrania z lat 60. są nadal regularnie wydawane w Europie, a w 2012 roku debiutancki album artystki został wydany jako CD w Ameryce.
Rita Pavone była dla włoskiej publiczności podobnym objawieniem, jak wcześniej Domenico Modugno i Adriano Celentano; w swej sztuce interpretacji łączyła słodkość bel canta z dynamicznym brzmieniem rock and rolla i twista. W śpiewie, geście i repertuarze była szczera, młodzieńcza i świeża.
Dyskografia Opracowano na podstawie materiału źródłowego.
Filmografia Opracowano na podstawie materiału źródłowego. La noia (1963) Il giornalino di Gian Burrasca (1964–1965) Rita la figlia americana (1965) Rita la zanzara (1966) Non stuzzicate la zanzara (1967) La feldmarescialla (1967) Little Rita nel West (1967) Karussell (1976) Due sul pianerottolo (1976) Gian Burrasca (2001)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Włoskie piosenkarki Kategoria:Ludzie urodzeni w Turynie Kategoria:Urodzeni w 1945