Ulica Zamkowa w Sanoku – ulica w dzielnicy Śródmieście miasta Sanoka.

Biegnie od zbiegu z rynku i placu św. Jana w stronę zachodnią aż do ulicy Adama Mickiewicza przechodząc w ulicę Żwirki i Wigury.

Nazwa ulicy pochodzi od tego, że prowadzi do zamku.

W okresie zaboru austriackiego w ramach autonomii galicyjskiej na przełomie XIX/XX wieku ulicę zamieszkiwała w większości ludność żydowskaAlojzy Zielecki, Mieszkańcy. W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 422.. Podczas II wojny światowej w okresie okupacji niemiecka w Polsce 1939-1945 ulica została przemianowana na niemieckojęzyczną nazwę Zamkowastrasse, po przemianowaniu Schlossstrasse.

Zabudowa W 1972 zamek oraz inne obiekty przy ulicy Zamkowej, pod ówczesnymi numerami 2, 19, 20, 22, 28, zostały włączone do uaktualnionego wówczas spisu rejestru zabytków Sanoka.

Zabudowania ulicy Zamkowej od rynku i placu św. Jana: Do września 1939 istniała Wielka Synagoga. W okresie PRL w tym miejscu powstał biurowiec, w którym od 1969 funkcjonowała administracja i dyrekcja Sanockiego Przedsiębiorstwa Budowlanego, a równocześnie także hotel robotniczy. Później budynek zamieniono na blok mieszkalny, w 1993 oddano tam do użytku 64 mieszkania. Blok także figuruje pod numerem 3 ulicy Zamkowej. Naprzeciw miejsca położenia synagogi w czerwcu 2014, został ustanowiony kamień pamiątkowy wraz z tablicą upamiętniającą Żydów pomordowanych w latach II wojny światowej w Sanoku. Zgodę wyraziła Rada Miasta Sanoka uchwałą z 25 kwietnia 2013, zaś środki celem ufundowania obiektu zapewniono w budżecie miasta Pierwotnie w tej sprawie przyjęto uchwałę w dniu 20 września 2011, aprobującą tablicę o innej treści. . Inskrypcja o treści zaproponowanej przez Towarzystwo Przyjaźni Izrael–Polska, w języku polskim, hebrajskim i angielskim brzmi: Naprzeciw znajdowała się synagoga, zbezczeszczona i spalona przez niemieckich okupantów. Pamięci ponad 10 000 Żydów z Sanoka i okolic zamordowanych w latach II wojny światowej przez niemieckich ludobójców. Mała Synagoga pod adresem Plac Zamkowy 3 / Rynek 10, obiekt wpisany do rejestru zabytków. Budynek tzw. Zajazd pod numerem 2. Siedziba Muzeum Historycznego. Budynek został wpisany do wojewódzkiego (1958) oraz do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka. Schody Zamkowe odchodzące od ulicy Zamkowej poniżej budynku Zajazdu. Skwer Janusza Szubera (nazwany w 2021), położony przy wyjściu na Schody Zamkowe, pomiędzy budynkiem b. Zajazdu a kompleksem zamkowym. Zamek Królewski pod numerem 2. Budynek został wpisany do wojewódzkiego (1952) oraz do gminnego (zamek i studnia) rejestru zabytków miasta Sanoka. W otoczeniu zamku znajdują się: Rzeźba plenerowa „Woje” autorstwa Romana Tarkowskiego, umieszczona w czerwcu 1975 z okazji Dni Kultury Oświaty, Książki i Prasy. Klon zwyczajny, zasadzony obok bramy wjazdowej do zamku, w ramach obchodów 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę, przypadających na 11 listopada 2018; inskrypcja na tabliczce brzmi: W 100 lecie odzyskania niepodległości przez Polskę. Klon zwyczajny (Acer platanoides). 11 listopada 2018. Burmistrz Miasta Sanoka. Okręg Bieszczadzki LOP. Budynek pod numerem 5. Dawniej jeden z dwóch internatów sanockich szkół ekonomicznych przy tej ulicy (drugim był budynek nr 16). Dom pod numerem 6, obiekt nieistniejący, w przeszłości wpisany do rejestru zabytków. Budynek pod numerem 7 – do 1939 mieścił posterunek żandarmerii. Nieistniejący dom pod numerem 9, należący do rodziny Hrabar. Zbór Ewangelicznej Wspólnoty Zielonoświątkowej pod numerem 11, u zbiegu z ulicą Cerkiewną. W przeszłości pod numerem 217; na przełomie XIX/XX stanowił budynek szpitala wojskowego. Sobór Świętej Trójcy pod numerem 14. Pierwotnie cerkiew Zesłania Ducha Świętego w Sanoku z funkcjonującą w niej parafią pod tym wezwaniem). Obecnie parafialna świątynia prawosławna. Zespół cerkwi (świątynia i dzwonnica) został wpisany do wojewódzkiego (1952) oraz do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka. Kamienica pod numerem 16. Siedziba parafii Świętej Trójcy (do 2016 r. również diecezji przemysko-nowosądeckiej). Budynek został wpisany do wojewódzkiego (1987) oraz do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka. Budynek należący do rodziny Kieszkowskich, usytuowany w okolicy obecnego skrzyżowania z ul. Jana III Sobieskiego od strony wschodniej, zlikwidowany ok. lat 70. XX wieku. Dworek pod numerem 19 pochodzący z 1888 roku. Obiekt nieistniejący przy ulicy. W przeszłości wpisany do rejestru zabytków. Dom pod numerem 20. Obiekt zabytkowy (1972). Został przekazany do Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Dom pod numerem 22, obiekt nieistniejący. W przeszłości wpisany do rejestru zabytków. Dom pod numerem 28. W przeszłości obiekt zabytkowy (1972). Budynek pod numerem 30. Budynek został wpisany do wojewódzkiego (1990) oraz do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka. Nieistniejący dworek umiejscowiony orientacyjnie naprzeciw obecnego zbiegu z ulicą Sanową; według różnych źródeł właścicielami była rodzina Łepkowskich (Karol Łepkowski) oraz rodzina Tchorznickich (Aleksander Mniszek-Tchorznicki).

Przy ulicy przed 1939 działał Hotel „Grand” (w budynku hotelu Grand fotograf Jakub Puretz prowadził zakład fotograficzny). Przy ulicy zamieszkiwali: ks. Wasylij Czemarnyk (nr domu 198), c. k. nadradca wyższego sądu krajowego Joachim Tomaszewski.

Zobacz też Zabytki Sanoka Wikipedia:Wiki Lubi Zabytki/podkarpackie/powiat sanocki#gmina Sanok

Przypisy

Bibliografia

Zamkowa