Plan Dalet (hebr. ד תוכנית, Tochnit Dalet; pol. plan D) został opracowany w marcu 1948 roku przez żydowską organizację paramilitarną Hagana w Brytyjskim Mandacie Palestyny w celu obrony żydowskich społeczności podczas wojny domowej w Mandacie Palestyny. Jego nazwa pochodziła od czwartej litery alfabetu hebrajskiego „ד” (dalet).
Plan Dalet zakładał podjęcie szeregu działań militarnych, w wyniku których Hagana miała przejąć kontrolę nad terytorium przyszłego państwa żydowskiego, a następnie skutecznie bronić swoich granic i ludzi przed spodziewaną inwazją ze strony sąsiednich państw arabskich. Arabskie miasta i wioski znajdujące się w granicach obszaru przyznanego państwu żydowskiemu miały zostać zajęte, a w przypadku napotkania oporu, ludność miała być wysiedlona poza granice przyszłego państwa Izrael. Jeśli ludność arabska nie stawiała oporu, mogła pozostać pod władzą wojskową. W ocenie historyków Plan Dalet był bardzo kontrowersyjny i pomimo wstępnego założenia, że jest to plan obronny, to w rzeczywistości przyjął postać działań ofensywnych, a integralną częścią strategii okazały się czystki etniczne.
Historia thumb|240px|Mapa żydowskich osiedli i dróg w Palestynie, stan na 1 grudnia 1947 r. i na 20 maja 1948 r. Wraz z rozwojem działalności ruchu syjonistycznego i osadnictwem żydowskim w Palestynie narastał konflikt izraelsko-arabski. Obie strony tego konfliktu dążyły do utworzenia własnych niepodległych państw w Palestynie. Strona żydowska posiadała własną organizację paramilitarną Hagana, która już w lutym 1945 roku przygotowała pierwszy plan mający na celu uzupełnienie działań politycznych odpowiednimi krokami militarnymi. Nazywał się on 'Plan Alef (hebr. תוכנית א), od pierwszej litery alfabetu hebrajskiego „א” (alef). Wzorował się on na dążeniach niepodległościowych Rodezji Południowej. Został tak zaprojektowany, aby stłumić opór palestyńskich Arabów i umożliwić organizacji syjonistycznej przejęcie pełnej kontroli nad Ziemią Izraela. Zakładając, że sąsiednie państwa arabskie przyjdą z pomocą palestyńskim Arabom, rozpoczęto prace nad modyfikacją plan Alef, tworząc we wrześniu 1945 roku plan Bet (hebr. ב תוכנית), od drugiej litery alfabetu hebrajskiego „ב” (bet). Zakładał on rosnący sprzeciw Arabów wobec syjonistycznych planów podziału Palestyny oraz złożone stanowisko Wielkiej Brytanii. Gdy 2 kwietnia 1947 roku sprawa Palestyny została poddana pod obrady Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych, Hagana przystąpiła do opracowywania kolejnego militarnego planu działania. W maju 1946 roku przedstawiono Plan Gimel (hebr. ג תוכנית), od trzeciej litery alfabetu hebrajskiego „ג” (gimel). Został on przygotowany w celu zwiększenia potencjału militarnego Hagany i wsparcia w razie potrzeby działań politycznych odpowiednimi krokami militarnymi. Dwa pierwsze plany zakładały działania jedynie w przypadku drobnych incydentów zbrojnych, natomiast trzeci plan przedstawiał działania na wypadek inwazji regularnych armii sąsiednich państw arabskich.
Przyjęta 29 listopada 1947 roku Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181 zakładała podział Palestyny na dwa państwa: arabskie i żydowskie. Społeczność żydowska zaakceptowała ten plan, jednak Arabowie go odrzucili i dzień później doprowadzili do wybuchu wojny domowej w Mandacie Palestyny. Przebieg starć z przełomu listopada i grudnia 1947 roku pokazywał, że arabscy powstańcy są lepiej uzbrojeni i zorganizowani, oraz mogą liczyć na pomoc państw ościennych. Przy tym wszystkim, Brytyjczycy nie interweniowali, a czasami nawet udzielali pomocy lub milczącego wsparcia siłom arabskim. Osamotniona Hagana starała się bronić społeczności żydowskie, zachowując przy tym umiarkowanie. Natomiast separatystyczne grupy Lechi i Irgunu nie podporządkowywały się przywództwu politycznemu palestyńskich Żydów i prowadziły swoje akcje, stosując brutalne metody. Szybko zmieniająca się sytuacja spowodowała, że 18 grudnia 1947 roku Hagana przystąpiła do realizacji planu Gimel – zakładał on ochronę strategicznych obiektów i osad żydowskich, które były narażone na ataki. Cechą szczególną planu było to, że przewidywał on prowadzenie działań odwetowych wymierzonych w strategiczne obiekty arabskie oraz przywódców wojskowych i politycznych wroga – w rejonie żydowskich osiedli, które znajdowały się w szczególnie niebezpiecznych regionach, miały być prowadzone działania zmierzające do rozbicia sił arabskich. Miało to zapewnić tym osiedlom możliwość przetrwania najtrudniejszego pierwszego okresu funkcjonowania nowego państwa arabskiego. Spodziewano się przy tym, że nowe arabskie władze nie będą w stanie w pierwszym okresie zapewnić bezpieczeństwa swoim obywatelom. Jak przewidywano, miał to być najtrudniejszy okres dla obu stron. Plan dopuszczał przy tym niszczenie arabskiego transportu, atakowanie arabskich wiosek, niszczenie domów i wypędzanie ich mieszkańców. Był to jednak plan zdecydowanie defensywny, nie zakładający żadnych poważnych działań ofensywnych ze strony Hagany. Przebieg wojny domowej pokazywał jednak, że Arabowie wygrywali w wojnie o drogi, a zbliżający się termin wycofania ostatnich brytyjskich żołnierzy wiązał się z terminem proklamacji niepodległości Izraela i nieuchronną inwazją arabskich armii. Dotychczasowe żydowskie plany obrony okazywały się niewydolne, a siły obrońców nadmiernie rozproszone po całym kraju. Zmusiło to dowództwo Hagany do poszukiwania nowych rozwiązań. W rezultacie, 11 marca 1948 roku Jigael Jadin ukończył przygotowywanie planu Dalet (hebr. תוכנית ד) – nazwa od trzeciej litery alfabetu hebrajskiego „ד” (dalet). Ten liczący 75. stron dokument wyznaczał zasady działania oraz cele, które Hagana miała osiągnąć w drugiej fazie wojny domowej. Jego głównym celem było zapewnienie ciągłości połączeń terytorialnych jak największej części żydowskich obszarów przyznanych przez rezolucję ONZ nr 181. Była to odpowiedź na prowadzoną przez Arabów wojnę o drogi, oraz przygotowanie sił obrońców na spodziewaną inwazję wojsk z sąsiednich państw arabskich. Zakładał on, że gdy brytyjskie wojska rozpoczną ewakuację z Palestyny, siły Hagany przejmą ich bazy oraz policyjne posterunki (Fort Tegart) w całym kraju. Zdobyte miejsca miały być odpowiednio zabezpieczone i ufortyfikowane. Plan zakładał przy tym likwidację baz przeciwnika, przejecie pełnej kontroli nad głównymi drogami, oblężenie miast arabskich wraz z wysiedleniem wiosek stanowiących potencjalne zagrożenie dla Żydów. Ten ostatni punkt był szczególnie niebezpieczny dla Arabów, gdyż umożliwiał on siłom Hagany pod pretekstem obrony, niszczenie i wysiedlanie całych wiosek arabskich. Rozpoczęcie realizacji planu Dalet zaplanowano na początek kwietnia 1948 roku. Otworzyło to drugą fazę wojny domowej w Mandacie Palestyny, która charakteryzowała się serią żydowskich operacji wojskowych. Hagana przeszła z defensywy do ofensywy. Jego realizacja zajęła około ośmiu tygodni, całkowicie zmieniając położenie społeczności żydowskiej w Palestynie. Wielu arabskich przywódców opuściło kraj, o lokalne dowództwa zostały rozbite. Jednak najbardziej dramatyczną konsekwencją planu Dalet była masowa ucieczka 250-300 tys. palestyńskich uchodźców.
W ramach planu Dalet zostały przeprowadzone następujące operacje: Operacja Data rozpoczęcia cel rezultat Operacja Nachszon 1 kwietnia otworzenie korytarza komunikacyjnego pomiędzy Tel Awiwem a Jerozolimą niepowodzenie Operacja Harel 15 kwietnia kontynuacja operacji Nachszon, ze skoncentrowaniem wysiłków na zdobyciu arabskich wiosek w rejonie Latrun niepowodzenie Operacja Misparajim 21 kwietnia zdobycie Hajfy i wygnanie Arabów sukces Operacja Chamec 27 kwietnia zniszczenie arabskich wiosek wokół Jafy sukces Operacja Jewussi 27 kwietnia zniszczenie arabskich wiosek blokujących drogę do Jerozolimy niepowodzenie Operacja Jiftach 28 kwietnia uwolnienie wschodniej Galilei od Arabów sukces Operacja Matatech 3 maja zniszczenie arabskich wiosek w rejonie Tyberiady we wschodniej Galilei sukces Operacja Maccabi 7 maja zniszczenie arabskich wiosek w rejonie Latrun i penetracja okolic Ramallah niepowodzenie Operacja Gideon 11 maja zajęcie Bet Sze’an w Galilei sukces Operacja Barak 12 maja zniszczenie arabskich wiosek blokujących komunikację z Negewem częściowy sukces Operacja Ben Ammi 14 maja zajęcia Akka i wygnanie Arabów z zachodniej Galilei sukces Operacja Kilszon 14 maja zajęcie arabskich dzielnic w zachodniej części Jerozolimy sukces Operacja Schfifon 14 maja zajęcie Starego Miasta w Jerozolimie niepowodzenie
Treść planu 1. Wprowadzenie (A) Celem tego planu jest uzyskanie kontroli nad obszarem państwa Żydowskiego oraz obrona jego granic. Ma on również na celu zdobycie kontroli nad obszarami osiedli żydowskich oraz miejscami ich koncentracji, które znajdują się poza granicami [państwa Żydowskiego], przeciwko siłom regularnym, pół-regularnym, jak i małym siłom działającym z baz wewnątrz lub na zewnątrz państwa. (B) Plan ten opiera się na trzech poprzednich planach:1. Plan Bet z września 1945 roku;2. Plan Gimel z maja 1946 roku;3. Plan Jehoszua z 1948 rokuJest to wczesna wersja Planu Dalet, nazwana od dowódcy Hagany, Jehoszuy Globermana, który został zabity na początku grudnia 1947 roku. Sam Plan Dalet został ukończony w dniu 10 marca 1948 roku.. (C) Ponieważ plany te zostały tak zaprojektowane, aby poradzić sobie z sytuacją wewnątrz kraju (dwa pierwsze plany miały do czynienia z pierwszą fazą incydentów, natomiast trzeci plan zakładał możliwość inwazji regularnych wojsk z krajów sąsiednich), celem Plan Dalet jest wypełnienie luk w trzech poprzednich planach i dopasowanie ich do spodziewanej sytuacji na koniec brytyjskich rządów w kraju.
2. Podstawowe założenia Plan ten jest oparty na następujących podstawowych założeniach. (A) Wróg: (1) Przewidywany układ sił:• Pół-regularne siły Arabskiej Armii Wyzwoleńczej powiązane z Ligą Arabską, które operują z zajętych już baz lub z zajętych w przyszłości baz.• Regularne siły sąsiednich państw, które przekroczą granice i rozpoczną inwazję, lub będą działać z baz wewnątrz kraju (Legion Arabski)Był dowodzony przez brytyjskich oficerów i finansowany przez Króla Transjordanii Abdullaha I. Jednostki te służyły w Palestynie w ramach zadań brytyjskiej armii do końca kadencji w dniu 15 maja 1948 roku..• Małe siły lokalne, które działają lub będą działać z baz wewnątrz kraju w granicach państwa Żydowskiego. Wszystkie te trzy siły uaktywnią się w tym samym czasie, zgodnie ze wspólnym planem działania, a czasami będą taktycznie koordynowane. (2) Aktualne działania oczekiwane od wroga:• Izolacja i, jeśli to możliwe, okupacja wschodniej Galilei, zachodniej Galilei i Negewu.• Infiltracja w głąb obszaru SzaronSzaron jest przybrzeżną równiną między Hajfą a Tel Awiwem. Jej centralnym punktem jest Dolina Hefer (w języku arabskim Wadi al-Hawarith). i Doliny Hefer, mniej więcej w kierunkach Kalkilja-Herclijja i Tulkarm-Netanja.• Izolacja trzech głównych miast (zwłaszcza Tel Awiwu)Dwa pozostałe to Jerozolima i Hajfa.• Zakłócenie linii dostaw żywności i innych podstawowych usług, takich jak woda, prąd, itp. (3) Przewidywana taktyka:• Ataki sił regularnych i pół-regularnych na osiedla, przy użyciu ciężkiej broni piechoty, a także artylerii polowej, pojazdów opancerzonych i sił powietrznych.• Naloty powietrzne przeciwko centrom naszych miast (zwłaszcza Tel Awiw).• Operacje przeprowadzane przez małe siły przeciwko arteriom komunikacyjnym i osiedlom udzielą bezpośredniego wsparciom wymienionym wyżej operacjom taktycznym. Siły te będą również przeprowadzać operacje dywersyjne przeciwko ważnym obiektom gospodarczym i ataki terrorystyczne w miastach. (B) Władze: Plan ten opiera się na ogólnym założeniu, że w trakcie jego realizacji, władze (Brytyjskie) nie będą obecne w tym kraju. W przypadku, gdy siły brytyjskie nadal będą sprawować kontrolę nad niektórymi obszarami i bazami, plan musi być zmieniony, aby poradzić sobie z tą sytuacją w tych obszarach. W tym zakresie zostaną wydane dodatkowe instrukcje. (C) Siły międzynarodowe: