Dendrogramma – rodzaj zwierząt obejmujący dwa gatunki: D. enigmatica i D. discoidesO'Hara i współpracownicy (2016) uznają jednak, że znany jest tylko jeden gatunek z rodzaju Dendrogramma, a D. discoides jest młodszym synonimem D. enigmatica. Patrz: , zidentyfikowane w 2014 pośród zbioru okazów zebranych w 1986. Są to niewielkie organizmy żyjące w oceanie. Pierwotnie zaliczono je do królestwa zwierząt, nie przypisując ich definitywnie do żadnego typu; stworzono dla nich natomiast rodzinę Dendrogrammatidae. Analiza filogenetyczna przeprowadzona przez O'Harę i współpracowników (2016) wykazała przynależność Dendrogramma do parzydełkowców; z analizy wynika, że Dendrogramma jest rurkopławem z rodziny Rhodaliidae.
Odkrycie Okazy Dendrogramma zebrano na południowo-wschodnim wybrzeżu Australii podczas ekspedycji naukowej w 1986. Znaleziono je na głębokości 400 m i 1000 m na stoku kontynentalnym w okolicy Tasmanii, używając sań do pobierania epibentosu wleczonych po dnie morskim w celu zebrania organizmów żyjących na i tuż nad osadami. Badacze zebrali 18 okazów. Zakonserwowali je w formaldehydzie, a potem w etanolu, w celu zachowania ich dla późniejszych badań.
Powróciwszy na miejsce zebrania próbek w 1988, nie znaleźli żadnego okazu. Nie znaleźli go do 2014, kiedy to opublikowali swe odkrycie. Jean Just z Uniwersytetu Kopenhaskiego, który przeprowadził trawling w 1986, wyjaśnił długie opóźnienie pomiędzy odkryciem a publikacją niezwykłą naturą odkrycia, mówiąc, że kiedy sądzi się, że się posiada coś naprawdę niezwykłego, wiele czasu zabiera badanie, doczytywanie, konsultowanie i przekonanie się, że napotkało się coś naprawdę niezwykłego.
Nazwa Nazwa rodzajowa Dendrogramma odwołuje się do wzoru rozgałęziania się kanałów jamy chłonąco-trawiącej, przywodzących na myśl wzór rozgałęziania się konarów drzewa, porównywanego także do dendrogramu, rodzaju rozgałęziającego się diagramu często wykorzystywanego przez biologów dla zilustrowania pokrewieństw ewolucyjnych pomiędzy organizmami. Epitet gatunkowy jednego z gatunków, enigmatica, odnosi się do tajemniczej natury stworzenia. Natomiast epitet gatunkowy drugiego, discoides, odwołuje się do dyskowatego kształtu zwierzęcia.
Budowa thumb|Utrwalone okazy D. discoides (*) i D. enigmatica. Te morskie organizmy przypominają kształtem owocnik grzyba, jednak w odróżnieniu od niego cechuje je asymetryczna budowa. Nie znaleziono jeszcze żadnych narządów rozrodczych ani układu nerwowegoWeird creatures may be relics from dawn of animal life. Ciało tego zwierzęcia składa się ze spłaszczonego, mniej więcej okrągłego dysku oraz czegoś w rodzaju łodygi, zakończonego otworem gębowym, otoczonym płatami. Otwór gębowy prowadzi do kanału jamy chłonąco-trawiącej, który rozwidla się wielokrotnie w obrębie dysku. Występuje zewnętrzna powłoka ciała oddzielona od żołądka warstwą żelatynowej substancji mezoglei. Łodyga mierzy do 8 mm długości, podczas gdy dysk osiąga od 11 do 17 mm średnicy, chociaż oryginalne okazy skurczyły się znacznie w stężonym etanolu już po dokonaniu pomiarów.
Dwa gatunki różni przede wszystkim kształt dysku i proporcja długości łodygi: D. discoides cechuje się kompletnym dyskiem i względnie krótszą łodygą (długości około 10% średnicy dysku), podczas gdy D. enigmatica ma dysk z wyżłobieniem i względnie dłuższą łodygę (do 70% średnicy dysku).
Zwierzę wydaje się być wolno żyjącym, jako że nie wykazuje cech świadczących o przyczepianiu się do czegokolwiek, podłoża czy innego organizmu. Nie ma też oczywistych oznak możliwości tworzenia napędu – organizm nie wydaje się zdolny do pływania. Mały otwór gębowy ma prostą budowę, a sposób żywienia się pozostaje niejasny. Zasugerowano jednak, że płaty wokół otworu gębowego mogą wydzielać śluz wykorzystywany do łapania mikroorganizmów w wodzie.
Systematyka Gatunki Dendrogramma cechuje plan budowy ciała, który przypomina spotykany u przedstawicieli typów parzydełkowców czy żebropławów. Brakuje im jednak komórek parzydełkowych, świadczących o przynależności do parzydełkowców, i czułków, świadczących o byciu żebropławem. Powiązania pomiędzy parzydełkowcami, żebropławami i innymi bazalnymi Metazoa nie zostały wiarygodnie wyjaśnione. Dendrogramma należy właśnie do pierwotnych Metazoa, ale nie wiadomo, co miałoby być dla niej grupą siostrzaną. Nowo poznane gatunki umieszczono w nowo stworzonych rodzaju Dendrogramma i rodzinie Dendrogrammatidae. Badacze rozważali nawet umieszczenie ich w odrębnym typie. Powstrzymali się jednak od tworzenia taksonu o tak wysokiej randze, uzasadniając to potrzebą zbadania nowego materiału i znalezienia odpowiedzi na wiele ważnych pytań.
Szef zespołu, który zidentyfikował zwierzę, Jørgen Olesen z Uniwersytetu Kopenhaskiego, zasugerował, że reprezentuje ono wczesne odgałęzienie drzewa życia, wykazując podobieństwa do wymarłej 600 milionów lat temu fauny ediakarskiej. Przynajmniej 3 rodzaje tej fauny – Albumares, Anfesta i Rugoconites – wykazują podobieństwa do Dendrogramma; wszystkie trzy wydają się być zbudowane z dysku, zawierającego rozgałęziające się kanały.
Badania genetyczne, które mogłyby pomóc w wyjaśnieniu miejsca tego zwierzęcia na drzewie życia, nie mogły zostać przeprowadzone z użyciem okazów opisanych w roku 2014, ponieważ zostały one zakonserwowane z użyciem metanalu i stężonego alkoholu. Metoda ta uniemożliwia analizę kwasów nukleinowych. Badania przeprowadzone przez O'Harę i współpracowników (2016) były możliwe dzięki odkryciu w roku 2015 nowych okazów.
Neurobiolog Leonid Moroz z Whitney Laboratory for Marine Bioscience na University of Florida powiedział, że jeśli potwierdzi się bezpośrednie pochodzenie nowego rodzaju od wczesnych zwierząt, to może to kompletnie zmienić drzewo życia, a nawet rozumienie, jak ewoluowały zwierzęta, jak ewoluował układ nerwowy, jak ewoluowały różne tkanki. Simon Conway Morris z University of Cambridge stwierdził, że odkrycie stanowi bardzo interesującą niespodziankę, stawia mnóstwo pytań. Zauważył „intrygujące podobieństwo do pewnych form ediakarskich”, zachowuje jednak ostrożność. Niemniej w przypadku potwierdzenia pochodzenia Dendrogramma od organizmów fauny ediakarskiej, jak stwierdził Reinhardt Kristensen z Uniwersytetu Kopenhaskiego, byłoby to odkrycie zwierzęcia, które uznawano za wymarłe od około 500 milionów lat.
Odkrycie okazu mogącego reprezentować nowy typ zwierzęcia zdarza się niezwykle rzadko. Jørgen Olesen zauważył, że w ostatnim stuleciu mogło się to wydarzyć około 4 razy. Andreas Hejnol z Sars International Centre for Marine Molecular Biology w Bergen (Norwegia) porównuje znalezienie nowej linii do odkrycia skarbu, jako że odkrycie żyjących jeszcze w czasach współczesnych potomków linii, którą uznawano za wymarłą dawno temu, może pomóc naukowcom zrekonstruować historię ewolucyjną.
Przypisy
Kategoria:Stułbiopławy