Szczawne (gromada)

Szczawne – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972.

Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954 do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973, tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954–1972.

Gromadę Szczawne z siedzibą GRN w Szczawnem utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski – w powiecie sanockim w woj. rzeszowskim na mocy uchwały nr 33/54 WRN w Rzeszowie z dnia 5 października 1954. W skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromadGromady istniały także po II wojnie światowej jako jednostka pomocnicza gmin. Szczawne, Kamienne, Karlików, Płonna, Przybyszów, Rzepedź i Kulaszne ze zniesionej gminy Szczawne w tymże powiecieUchwała Nr 33/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu sanockiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 18 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 41). Dla gromady ustalono 9 członków gromadzkiej rady narodowejUchwała Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Sanoku (punkt 17) z dnia 4 października 1954 r. w sprawie ustalenia liczby członków gromadzkich rad narodowych (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 9 października 1954 r., Nr. 9, Poz. 34).

1 stycznia 1960 do gromady Szczawne włączono obszar zniesionej gromady Mokre w tymże powiecie; z gromady Szczawne wyłączono natomiast wieś Kamienne, włączając ją do gromady Bukowsko tamżeUchwała Nr 10/59 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 20 sierpnia 1959 r. w sprawie łączenia, zniesienia i tworzenia gromad oraz przeniesienia niektórych siedzib gromadzkich rad narodowych w województwie rzeszowskim w brzmieniu zatwierdzonym uchwałą Nr 451/59 Rady Ministrów z dnia 19 listopada 1959 r. w przedmiocie zniesienia i utworzenia niektórych gromad (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 26 listopada 1959 r., Nr. 8, Poz. 78).

31 grudnia 1961 do gromady Szczawne włączono wieś Turzańsk z gromady Komańcza w tymże powiecie; z gromady Szczawne wyłączono natomiast wsie Mokre i Morochów, włączając je do gromady Poraż tamżeUchwała Nr 20/61 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 14 września 1961 r. w sprawie zmian w podziale administracyjnym województwa rzeszowskiego; w ramach Obwieszczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 25 listopada 1961 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu tejże uchwały (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 29 listopada 1961 r., Nr. 11, Poz. 55)Gromadę Poraż włączono 31 grudnia 1961 do powiatu sanockiego z powiatu leskiego w tymże województwie ().

31 grudnia 1966 z gromady Szczawne wyłączono wieś Zawadka Morochowska, włączając ją do gromady Poraż w tymże powiecieUchwała Nr VII/16/66 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 29 września 1966 r. w sprawie wyłączenia wsi Zawadka Morochowska z gromady Szczawne i włączenia jej do gromady Poraż w powiecie sanockim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 31 października 1966 r., Nr. 11, Poz. 140).

1 stycznia 1969 do gromady Szczawne włączono wieś Mokre z gromady Niebieszczany w tymże powiecieWłaściwie ze zniesionej gromady Poraż, której to cały obszar włączono tego samego dnia (1 stycznia 1969) do gromady Niebieszczany.Uchwała Nr XXI/29/69 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 26 marca 1969 r. w sprawie zmiany nazwy i granic administracyjnych niektórych gromad w województwie rzeszowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 1 kwietnia 1969 r., Nr. 4, Poz. 21).

W 1971 roku gromada Szczawne liczyła 2605 mieszkańców, zamieszkujących miejscowości: Karlików (66), Kulaszne (277), Mokre (478), Płonna (44), Przybyszów (0), Rzepedź (1039), Szczawne (192), Turzańsk (399) i Wysoczany (110)Statystyczna charakterystyka miejscowości w gromadach: pow. Sanok, woj. rzeszowskie (1971).

1 listopada 1972, w związku ze zniesieniem powiatu sanockiego, gromada weszła w skład nowo utworzonego powiatu bieszczadzkiego w tymże województwie.

Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej.

Przypisy

Szczawne