Przedwojenne rozgrywki piłkarskie województwa białostockiego

thumb|Teren Białostockiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej w latach 1929-1939|400px thumb|Drużyny według miast występujące w Białostockiej A klasie w latach 1929-1939|400px Przedwojenne rozgrywki piłkarskie województwa białostockiego rozpoczęły się w latach 1920-1924 wraz z formowaniem pierwszych klubów. Na początku miały głównie charakter meczów towarzyskich, bądź rozgrywek miejskich. Pierwszym występem w regularnych rozgrywkach zalicza się start Cresovi Grodno w rozgrywkach B klasy w roku 1923. Cresovia zwyciężyła rywalizację, ale ze względu na koszta i "niechęć" Wileńskiego OZPN-u nie przystąpiła do rozgrywek klasy A.

Rok 1924 to już start dwóch klubów reprezentujących województwo białostockie, Cresovi oraz drużyny WKS 42 Pułku Piechoty w rozgrywkach klasy B Wileńskiego OZPN. Był to dobry start, gdyż oba kluby awansowały do klasy A. W 1925 nastąpiła roczna pauza w rozgrywkach A, B i C klasy.

W 1926 roku beniaminkowie z białostocczyzny dość dobrze radzili sobie z drużynami z Wilna, jak się okazało później, tylko na boisku. Po rozgrywkach działacze Wileńskiego OZPN-u z sobie tylko znanych powodów zmienili wyniki kilku meczów przyznając walkowery drużynom Wileńskim. I tak 42 PP, który w rywalizacji zajął 3. miejsce został zdegradowany, a Wilja Wilno zajmująca ostatnie miejsce utrzymała się w A klasie.

Fakt ten sprawił, że w następnym sezonie kluby z Białegostoku zorganizowały rozgrywki B klasy pod patronatem Warszawskiego OZPN. WKS 42 Pułk Piechoty wygrał swoją grupę, ale w barażach do A klasy przegrał z drużyną z Siedlec. Cresovia w tym czasie walczyła w Wileńskiej A klasie, niestety zajęła ostatnie miejsce. Po sezonie drużyny Grodzieńskie postanowiły wspólnie z Białymstokiem przenieść się do Warszawskiego OZPN.

W roku 1928 w ramach B klasy stworzono 2 grupy: białostocką (7 drużyn) i grodzieńską (6 drużyn). Zwyciężyły zespoły WKS 42 Pułku Piechoty oraz 76 PP Grodno. Dnia 24 marca 1929 powstał Białostocki OZPN, powołana została Białostocka Klasa A, także 2 grupy klasy B oraz 3 grupy klasy C. Do klasy A awansowały 3 drużyny z Białegostoku i 3 drużyny z Grodna (najlepsze drużyny z poprzedniego sezonu).

Utworzenie BOZPN w 1929 roku przyczyniło się to do rozwoju piłki nożnej oraz powstawania nowych klubów w województwie. Była to także jedyna realna możliwość awansu do najwyższej klasy rozgrywkowej. Głównym motorem napędowym lig białostockich były dwa ośrodki - Grodzieński i Białostocki. Przy czym bez wątpienia sportowo wygrywali piłkarze z Grodna, głównie z WKS Grodno. Przez 11 lat swojego działania żadna z drużyn z białostocczyzny nie zdołała się zakwalifikować do MP lub Ligi. Ten fakt pokazuje, że poziom piłki nożnej na białostocczyźnie nie był zbyt wysoki. Kluby nie były zbyt bogate, a w końcówce lat 30. kilka z nich wycofało się lub zostało zdegradowanych z powodów finansowych. Znamiennym był także fakt, że trenerami drużyn np. białostockich byli grający piłkarze. Pomimo trudności finansowych oraz braku ogólnopolskich sukcesów, piłka nożna stawała się coraz popularniejsza, a na mecze przychodziły tłumy.

Duży wkład w dziedzictwo sportowe i piłkarskie wniosły żydowskie kluby sportowe. Najsilniejsze z nich to ŻKS Białystok, Makabi Grodno i Makabi Białystok.

W latach 30. do klubów z Białegostoku i Grodna dołączyły zespoły z Łomży, Grajewa i Suwałk. Największy sukces odniosła drużyna z Grajewa, Warmia w swoim debiucie w A klasie zdobyła Mistrzostwo Okręgu i walczyła w eliminacjach do Ligi.

Ze względu na wybuch II wojny światowej oraz oględnie prowadzone statystyki, rozgrywki nie posiadają dostatecznej dokumentacji. Oznacza to, że mogą w przyszłości nastąpić pewne zmiany w tabelach i wynikach meczów. Dotyczy to głównie klasy B i C, choć także brakuje wyników poszczególnych meczów w A klasie.

Białostocki OZPN

24 marca 1929 roku powstał Białostocki Okręgowy Związek Piłki Nożnej. W chwili powstania liczył 46 drużyn, w tym tzw. drugie zespoły drużyn grających w A klasie.

Tabela sezony 1923-1939 Miejsca zajmowane przez kluby w danym sezonie mogą się dublować ze względu na podział na grupy, bądź na pozycje ex aequo. Sezony >>>>KlubOZPN >>Wileński OZPNOficjalnie w Wileńskim OZPN, już pod patronatem Warszawskiego OZPN.Oficjalnie w Warszawskim Okręgowym Związku Piłki Nożnej.Białostocki OZPN WKS 76 PP / WKS Grodno1922 Klubowa historia polskiej piłki nożnej do 1939 roku Tom I, regiony, baraże, frekwencja. Jan Goksiński, 8113 ? ? P 1 3 5 6 1 1 1/1 1/1 1/2 1/1 1 1 1 WKS 42 PP/Jagiellonia Białystok19201113 1 P 3 1 1 2 1 2 2 2/3 2/3 3/5 3/8 6 8 Cresovia Grodno GKS (Gimnazjalny Klub Sportowy), później Grodzieński Klub Sportowy.1921185 1 1 P 5 6 1 1 8 4 6 2 F Fuzja z WKS Grodno Re 1 1 4 Warmia Grajewo Inne nazwy: GKS (Gimnazjalny Klub Sportowy), GKS (Grajewski Klub Sportowy)1924153 ? P 2 ? 1 1/1 1/2 7 5 7 Hasmonea/Makabi Grodno Do 1926 roku jako Hasmonea Grodno. Pełna nazwa: Żydowski Klub Sportowy Makabi Grodno.191?0114 P 2 2 4 4 5 3 3/5 2/3 2/3 2/4 3 2 5 ŻKS Białystok1918 W roku 1930 odbył się 12 jubileusz powstania ŻKS Białystok (Dziennik Białostocki nr.153 z dn.4.06.1930r.)062 P 2 3 3 5 2 3 4 1/2 3/5 F Kraft Grodno Pełna nazwa: Żydowski Robotniczy Klub Sportowy „Kraft”192?062 P 4 1 3 7 5 3/5 3/5 4/9 Hapoel Białystok192?062 P 1 1 4/7 4/7 5/8 2/4 4 6 1 ŁKS Łomża Inne nazwy klubu:Strzelec,Łomżynianka,ŁKS,Legja1928Początki piłki nożnej w Łomży054 P 1 1 1 1 1 1 1/2 4/7 2/4 2 7 Makabi Suwałki Pełna nazwa: Żydowskie Towarzystwo Gimnastyczno-Sportowe Makabi Suwałki1924057 P 5 1/1 1/1 7 4/7 4/7 3/5 5/9 1 ŻKS Makabi Białystok1934050 P 2/3 1/3 5 3 2 Makabi Białystok1926044 P 2 6 5 6 8 1 1 F Makabi Łomża1916035 P ? ? 1 7 8 2 6zak Ognisko Białystok Pełna nazwa: Kolejowe Przysposobienie Wojskowe "Ognisko" (KPW)192?024 P 1/2 1 1/1 4 8 Jutrznia Białystok192?024 P 7 1 7 8 Strzelec Białystok193?011 P 1 3 PKS Sparta Białystok Pełna nazwa:Policyjny Klub Sportowy Sparta Białystok1926Dziennik Białostocki nr.168 z dn.19.06.1929r.005 P 1 2 4 1/? 1/? Supraślanka Supraśl1934Informacje na temat klubu Supraślanka Supraśl005 P BOSO Białystok Pełna nazwa: Białostocka Okręgowa Straż Ogniowa, później BOSP (Białostocka Okręgowa Straż Pożarna).192?002 2 P 4 4 WKS 41 PP Suwałki1921002 P 6 Promień Białystok192?003 P 1/? ŻKS Bielsk Podlaski192?002 P Nordyja Białystok193?002 P Gwiazda Łomża1928002 P ? Makabi Wołkowyjsk Makabi Wołkowysk192?001 P 1 Piechur/WKS 33 PP Łomża192?002 P 6 GOSO Grodno192?001 2 P Haszomir Białystok192?001 P 5 Strzelec Suwałki19??001 P Haszomir Suwałki192?001 P 2 ŻKS Łomża192?001 P Makabi Sejny192?001 P Puszcza Hajnówka"70 lat klubu Puszcza Hajnówka" Ryszard Pater1937001 P 1 PWL Tartak Grudki193?001 P PWL Hajnówka193?001 P Rezerwa Bielsk Podl. Inne nazwy klubu: Legja, Strzelec, Rezerwa.1923001 P 3 Kadr Sokółka192?001 P Hapoel II Białystok192?001 P PWL Białowieża192?001 P 1/3 WKS 42 PP/Jagiellonia II B-stok1920004 p WKS 76 PP/WKS II Grodno 192?001 P Cresovia II Grodno 192?001 P ŻKS Białystok II 192?003 P ŻKS Makabi II Białystok1934001 p Makabi II Grodno 192?001 P Makabi II Białystok 192?003 P Kraft Białystok193?002 P Jutrznia II Białystok 192?002 P Pogoń Łapy 1927000 P Hapoel Grajewo19??000 P Ostrowianka Ostrów Maz.19??000 P Kraft II Grodno 192?000 P ŻUKS Łomża19??000 P RZS Hapoel Łomża19??000 P ŻKS Makabi Kolno19??000 P Makabi Ostrołęka19??000 P Hapoel Ostrołęka19??000 P Hapoel Zambrów19??000 P Orzeł Kolno1926000 P Hakoah Zambrów19??000 P Makabi Sokółka Makabi Sokółka193?000 P Makabi Szczuczyn Makabi Szczuczyn192?000 P

LegendaMistrzostwa PolskiKlasa AKlasa BKlasa Cbrak rozgrywekFunkcjonujący klub, brak danych dotyczących występowania w rozgrywkach okręgowych.?Brak danychPPauza w rozgrywkach w 1925 r.Ffuzja z innym klubemReReaktywacja klubuMistrzostwo Okręgu, gra w eliminacjach o Ligę (lub MP) Cresovia Grodno w latach 1935-1937 fuzja z WKS Grodno, od 1937 samodzielnie. ŻKS Białystok fuzja z Makabi Białystok 1935-1939, powstał klub o nazwie ŻKS Makabi Białystok Strzelec Białystok przejął rozwiązaną sekcję piłki nożnej od Jagiellonii. W 1932 roku WKS 42 Pułk Piechoty Przekształcił się w BKS Jagiellonia. Doszło także do fuzji ze Spartą Białystok

Sezon 1920 Pierwszym polskim klubem założonym w listopadzie 1920 roku w Białymstoku był WKS (Wojskowy Klub Sportowy) 42 Pułku Piechoty.

Sezon 1921 Istniejące kluby: WKS 42 PP Białystok (1920), WKS 2PP Grodno, WKS 4PP Suwałki, Cresovia Grodno (1921), pierwszy cywilny klub powstały na ziemiach województwa białostockiego.

Sezon 1922 Decyzją władz PZPN-u województwo białostockie zostaje podzielone na dwie części: 1) Białystok ma występować w rozgrywkach Warszawskiego OZPN-u. 2) Grodno ma występować w rozgrywkach Wileńskiego OZPN-u. Do rozgrywek z przyczyn logistycznych nie dochodzi, zespoły rozgrywają mecze towarzyskie. W Grodnie powstał nowy klub wojskowy WKS Grodno (to inny klub niż późniejszy WKS Grodno.

Sezon 1923 Do rozgrywek B klasy Wileńskiego OZPN przystąpiły drużyny z woj. białostockiego. Z dwóch grup klasy B – białostockiej i grodzieńskiej, znane są wyniki tej drugiej, a WKS Grodno po eliminacjach awansował do A klasy.

Sezon 1924 W rozgrywkach B klasy Wileńskiego OZPN wystąpiły drużyny z Białegostoku i Grodna, awans WKS 42 PP Białystok i Cresovii Grodno do klasy A.

Sezon 1925 W 1924 roku nie odbyły się rozgrywki finałowe Mistrzostw Polski. Mistrzowie okręgów w poszczególnych klasach A wystąpili w Mistrzostwach Polski rok później. Z tego powodu w roku 1925 pauzowała cała klasa A, B i C.

Sezon 1926 Wileńska klasa A wzbogacona drużynami z Białegostoku i Grodna zakończyła swoje rozgrywki w dość spektakularny sposób. Mianowicie po zakończonym sezonie przy "zielonym" stoliku zmieniono wyniki poszczególnych meczów przyznając walkowery na korzyść drużyn Wileńskich, w rezultacie czego ostatni klub Wilja Wilno utrzymał się w lidze, a spadł WKS 42 PP Białystok.

Sezon 1927 Po niemiłych doświadczeniach poprzedniego sezonu z Wileńskim OZPN białostockie drużyny organizują nieoficjalne rozgrywki klasy B pod patronatem Warszawskiego OZPN. Cresovia oraz drużyny z grodzieńszczyzny grały w klasie A i B Wileńskiego OZPN.

Sezon 1928 W roku 1928 oficjalnie Białystok i Grodno przystępują do rozgrywek w Warszawskim Okręgu. Tworzą się dwie klasy B, jedna grupa białostocka, a druga grodzieńska. Pomimo zwycięstwa białostockiego WKS-u oraz Cresovi z Grodna drużyny nie przystępują do rozgrywek klasy A w Warszawskim Okręgu. Dzieje się tak za sprawą decyzji o powołaniu samodzielnego okręgowego związku piłki nożnej z siedzibą w Białymstoku.

Sezon 1929 thumb|Klasa A Białystok 1929|300px 1. Edycja okręgowych rozgrywek w piłce nożnej województwa białostockiego Rok 1929 jest datą utworzenia Białostockiego Okręgowego Związku Piłki nożnej. Wcześnie zespoły z białostocczyzny występowały w Wileńskiej klasie A, B, C. Białostocką klasę A utworzono z 3 klubów z podokręgu białostockiego i 3 z okręgu grodzieńskiego. RozgrywkiPoziomy rozgrywkowe w sezonie 1929Centralne I poziom ligowy LigaOkręgowe II poziom ligowy Klasa A III poziom ligowy Klasa B - gr.I Klasa B - gr.II IV poziom ligowy Klasa C(gr.I) Klasa C(gr.II) Klasa C(gr.III) Klasa C(gr.IV)

Klasa A Poz.DrużynaMZRPBramkiPunkty1Cresovia Grodno1081132-15172WKS 42 PP Białystok1081125-12173ŻKS Białystok1041519-2394Makabi Grodno1032517-1985WKS 76 PP Grodno1023514-1476Makabi Białystok1010912-362 Według regulaminu przy równej ilości punktów odbył się dodatkowy mecz o 1 miejsce. Cresovia Grodno : WKS 42 PP Białystok 3:2. Od następnego sezonu klasę A powiększono do 8 zespołów. Z klasy B awansowały drużyny Jutrzni Białystok, Kraftu Grodno. Cresovia Grodno wystąpiła w eliminacjach do Ligi, niestety nie zakwalifikowała się kończąc rozgrywki w IV grupie na ostatnim 3 miejscu. W klasie B w dwóch grupach grało 14 zespołów, w klasie C w 4 grupach rywalizowało 26 zespołów.

Sezon 1930 thumb|Klasa A Białystok 1930|300px 2. Edycja okręgowych rozgrywek w piłce nożnej województwa białostockiego