PolStu2001 – multidyscyplinarny program badawczy prowadzony w Polsce w latach 2001-2004, którego celem było przebadanie jak największej liczby osób które ukończyły 100 lat życia. Ogółem w ramach programu przebadano 346 stulatków – 296 kobiet i 50 mężczyzn.
Historia programu Idea przeprowadzenia w Polsce badań nad stulatkami pochodzi od prof. Ewy Sikory z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego, która współpracowała z prof. Claudio Franceschim, prowadzącym takie badania we Włoszech. Zainspirowani tymi badaniami polscy naukowcy prof. Maria Barcikowska, prof. Krzysztof Galus, prof. Jacek Kuźnicki i dr Małgorzata Mossakowska przygotowali pilotażowe badania polskich stulatków „PolStu1999”. W ramach tego projektu lekarze-wolontariusze odwiedzili i zbadali 93 osoby. Do realizacji programu „PolStu2001” posłużyły doświadczenia zdobyte w trakcie realizacji tego projektu.
Cele Głównym celem programu była próba określenia czynników, zarówno środowiskowych jak też genetycznych, które mogą mieć wpływ na długość życia i starzenie bez typowych dla podeszłego wieku patologii. W badaniach uczestniczyli lekarze i naukowcy różnych specjalności zainteresowani procesem starzenia, czyli środowiska zajmującego się geriatrią oraz szeroko rozumianą gerontologią doświadczalną. Integralną częścią programu było pozyskiwanie i bankowanie materiału biologicznego. Wartość materiału zgromadzonego w banku zależy nie tylko od liczby zgromadzonych próbek, ale również od powiązania materiału biologicznego z danymi o charakterze klinicznym, rodzinnym i społecznym.
Ocena stanu zdrowia polskich stulatków Zakres badań i metody badawcze W zakres badań wchodziło podstawowe badanie lekarskie oraz kompleksowa ocena geriatryczna obejmująca ocenę stanu funkcjonalnego i samodzielności w codziennym życiu, badanie stanu psychicznego i funkcji poznawczych, a także ocenę chodu i orientacyjne badanie narządów zmysłów: wzroku i słuchu.
W celu kompleksowej oceny geriatrycznej zastosowane zostały następujące skale: Skala Podstawowych Czynności Życia Codziennego (ang. Activities of Daily Living, ADL zwana również Skalą Katza), Skala Złożonych Czynności Życia Codziennego (Instrumental Activities of Daily Living, IADL, zwana również skalą Lawtona), Skala Oceny Chodu i Równowagi, tzw. Skrócony Test Tinetti, znany również pod nazwą testu „Wstań i idź!” (Get up and go test), Krótki Test Oceny Stanu Umysłowego (Mini-Mental State Examination, MMSE, zwany także Testem Folsteina), Geriatryczna Skala Depresji (Geriatric Depression Scale, GDS, zwana również Skalą Yesavage’a).
Wyniki Badanie lekarskie – stan ogólny Kobiety: dobry – 18% dość dobry – 41% średni – 31% zły – 9% bardzo zły – 1%
Mężczyźni: dobry – 30% dość dobry – 42% średni – 21% zły – 8% bardzo zły – 1%
Badanie lekarskie – stan somatyczny Kobiety: dobry – 17% dość dobry – 38% średni – 34% zły – 10% bardzo zły – 1%
Mężczyźni: dobry – 22% dość dobry – 50% średni – 19% zły – 9% bardzo zły – 0%
Badanie lekarskie – stan psychiczny Kobiety: dobry – 22% dość dobry – 35% średni – 24% zły – 16% bardzo zły – 3%
Mężczyźni: dobry – 28% dość dobry – 44% średni – 16% zły – 12% bardzo zły – 0%
Stopień samodzielności stulatków Kobiety: osoby całkowicie samodzielne – 6% osoby potrzebujące nieznacznej pomocy – 43% osoby potrzebujące znacznej pomocy – 26% osoby całkowicie niesamodzielne – 25%
Mężczyźni: osoby całkowicie samodzielne – 3% osoby potrzebujące nieznacznej pomocy – 67% osoby potrzebujące znacznej pomocy – 18% osoby całkowicie niesamodzielne – 12%
Obiektywna ocena wzroku (kobiety i mężczyźni) prawidłowy – 16% nieznaczne pogorszenie – 35% znaczne pogorszenie – 33% praktyczna ślepota – 14% całkowita ślepota – 2%
Wyniki i wnioski Wyniki uzyskane dzięki programowi wskazują na istnienie pewnych prawidłowości. Na przykład stulatkowie to w większości ludzie szczupli (średnia masa ciała kobiet to około 50 kg, a mężczyzn 60 kg). Są też niewysocy (średnio 150 cm wzrostu dla kobiet, a 160 cm dla mężczyzn). Stulatkowie mieli najczęściej długowiecznych rodziców (co wskazuje na dużą rolę czynników dziedzicznych w długowieczności), dysponują sprawnym układem odpornościowym, mają też pozytywne nastawienie do życia. Stwierdzono również, że mężczyźni, którzy ukończyli 100 lat, charakteryzują się zwykle lepszym stanem zdrowia i sprawności niż kobiety w tym samym wieku.
Bibliografia
Kategoria:Geriatria