thumb|Hymenofor bardzo młodego owocnika thumb|Hymenofor starszego owocnika thumb Maślak sitarz (Suillus bovinus (L.) Roussel) – gatunek grzybów z rodziny maślakowatych (Suillaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Suillus, Suillaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten opisał w roku 1753 Karol Linneusz, uznając go za borowika szlachetnego Boletus bovinus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 1806 Henri François Anne de Roussel, przenosząc go do rodzaju Suillus. Synonimy:
Nazwę polską podała Alina Skirgiełło w 1960 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym ma też inne nazwy: grzyb wolak, sitacz, sitek, sitka, sitnik, sitosz, grzyb sitarz, rzeszotnik, borowik sitarz, sitorz, sitak, sitarek, krowiak.
Morfologia Kapelusz Średnicy 4–12 cm, początkowo półkulisty z lekko pofalowanym brzegiem, później płaski, u starszych owocników staje się powyginany. Skóra kapelusza w młodości pokryta delikatnym, jasnym, filcowatym nalotem, później śluzowata (szczególnie gdy jest mokra) i błyszcząca, gładka, bardzo trudno ją obrać. Kolor kapelusza kremowy, kremowoochrowy, pomarańczowoochrowy, pomarańczowobrązowy, przeważnie z jaśniejszą obwódką na brzegu. Rurki Dojrzałe o długości 4–10 mm. Przyrośnięte do trzonu, a nawet zbiegające po nim. u młodych owocników szarożółtawe, później żółte, szaroochrowe, w końcu brązowawe. Od miąższu kapelusza oddzielają się trudno. Pory rurek bardzo duże i przypominają swoim wyglądem oczka sita. Stąd też pochodzi nazwa gatunkowa. Uciśnięte brązowieją. Trzon Wysokości 2–10 cm i szerokości 0,8–2 cm. Cylindryczny, pełny, włóknisty, bez pierścienia. Koloru kapelusza lub nieznacznie jaśniejszy, niekiedy u podstawy czerwonobrązowy. Grzybnia u podstawy trzonu w kolorze od białawego do fioletoworóżowego. Miąższ Elastyczny, gumowaty, barwy kremowej, ochrowopomarańczowej do brązowawej, w trzonie czasami różowy lub czerwonawy, przecięty nie zmienia koloru, ale robi się zazwyczaj różowoczerwonawy po wysuszeniu. Zapach delikatny, przyjemny, lekko owocowy. Smak lekko kwaskowaty. Wysyp zarodników Żółtooliwkowy. Zarodniki o wymiarach 6,5–11 × 3–4 µm, wrzecionowato – elipsoidalne, o gładkiej powierzchni. Gatunki podobne maślak ziarnisty (Suillus variegatus). Ma jednak drobniejsze pory, a górna część jego trzonu jest punktowano nakrapiana maślak błotny (Suillus flavidus). Jest bardzo rzadki. Posiada na trzonie pierścień, a na kapeluszu grube i wrośnięte włókienka lejkoporek olszowy (Gyrodon lividus). Jego cienkie rurki daleko zbiegają na trzon i są silnie zrośnięte z miąższem kapelusza
Występowanie i siedlisko Na półkuli północnej jest szeroko rozprzestrzeniony, na półkuli południowej występuje tylko w Nowej Zelandii. W Polsce jest gatunkiem pospolitym, najczęściej występującym wśród wszystkich maślaków.
Występuje na suchych, piaszczystych glebach towarzyszącym sośnie zwyczajnej, z którą współżyje w mykoryzie. Owocniki pojawiają się od lipca do października. Często rośnie wśród wrzosów.
Znaczenie Grzyb jadalny o średniej wartości smakowej i odżywczej. Smakowo gorszy niż inne gatunki maślaków. Nadaje się do suszenia i marynowania z innymi, smaczniejszymi grzybami. Często bywa też silnie zaczerwiony. Po ugotowaniu zmienia kolor na czerwonofioletowy, co niektórych odstrasza od jego spożywania.
Przypisy
Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Maślakowate Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza