Frank Owen Gehry, pierwotnie Goldberg (ur. 28 lutego 1929 w Toronto, zm. 5 grudnia 2025 w Santa MonicaFrank O. Gehry, Titan of Architecture, Is Dead at 96 ) – kanadyjsko-amerykański architekt żydowskiego pochodzenia, projektant form przemysłowych, jeden z głównych przedstawicieli dekonstruktywizmu. Laureat Nagrody Pritzkera z 1989Frank Gehry Laureat Nagrody Pulitzera w dziedzinie architektury w 1989 roku na stronie www.pritzkerprize.com..
Życiorys thumb|250px|Lokal socjalny w Frankfurt-Schwanheim thumb|250px|F. Gehry: Gehry Tower w Hanowerze thumb|250px|F. Gehry: Biurowce w Medienhafen w Düsseldorfie thumb|250px|F. Gehry: Muzeum Guggenheima w Bilbao thumb|250px|Chiat/Day Building, Venice, Los Angeles
Gehry przyszedł na świat jako Frank Owen Goldberg 28 lutego 1929 roku w Toronto w Kanadzie. Rodzina Gehry’ego wywodzi się z PolskiWarsaw Jewish Museum In Poland.. Jego matka urodziła się w Łodzi, a dziadkowie zostali pochowani na cmentarzu żydowskim w Łodzi.
W 1947 Gehry przeniósł się z rodziną do Kalifornii, gdzie do 1954 studiował architekturę na University of Southern California w Los Angeles, a następnie urbanistykę na Harvardzie. W tym samym roku zmienił również swoje nazwisko na Gehry. Zaczął karierę zawodową pracując dla Victora Gruena i firmy architektonicznej Pereira & Luckman. Po powrocie z krótkookresowej pracy w Paryżu, założył własne biuro architektoniczne w 1962. Mieszkał w Santa Monica. W 2002 jego pracownia zmieniła nazwę z Frank O. Gehry & Associates na Gehry Partners.
Styl projektów Od początku kariery Gehry sprzeciwiał się w swoich projektach modernizmowi, stawiając na większe wyrażanie ekspresji czy indywidualności. Budynki Gehry’ego mają cechy kolażu złożonego z powyginanych brył o powierzchni wykonanej z różnych i w tradycyjnej architekturze nieprzystających do siebie materiałów (tytan, beton, kamień, tynk, siatka druciana itd.). Gehry zaskakuje również niekonwencjonalnymi zestawieniami barw. Charakterystyczne i łatwo kojarzone z architektem są silnie przechylone ściany i pofalowane płaszczyzny.
Jest jednym z najsłynniejszych reprezentantów dekonstruktywizmu. Jego architektura jest zorientowana przede wszystkim na efekt zewnętrzny, świadomie wywołując szok poprzez kontrast z tradycyjną przestrzenią miejską.
Krytycy Gehry’ego wskazują na miałkość projektów wnętrz i banalizm układów funkcjonalnych. Często zarzuca mu się też ograniczanie się do tego samego repertuaru zmanierowanych form.
Dzieła biurowiec Chiat/Day/Mojo w Venice w Kalifornii, 1975–1991 (z Coosje van Bruggenem i Claesem Oldenburgiem) dom własny w Santa Monica w Kalifornii, 1977–1979 California Aerospace Museum w Santa Monica, 1982–1984 Vitra Design Museum w Weil am Rhein, 1989 American Center w Paryżu, 1991–1994 Lokal socjalny w Frankfurt-Schwanheim, 1994 Weisman Art Museum Uniwersytetu Minnesota Centrum Komunikacji i Technologii w Bad Oeynhausen, 1991–1995 Muzeum Guggenheima w Bilbao, 1991–1997 Tańczący dom w Pradze, 1995 Fundacja Louis Vuitton w Paryżu Neuer Zollhof w Düsseldorfie, 1997–1999 Experience Music Project and Science Fiction Museum and Hall of Fame w Seattle, 2000–2004 wieżowiec Gehry-Tower w Hanowerze, 2000–2001 budynek DZ BANK przy Pariser Platz w Berlinie, 2001 Kładka BP w Chicago, 2004 MARTa-Museum w Herfordzie, 2001–2005 wieżowiec 8 Spruce Street w Nowym Jorku, 2006–2010
Odznaczenia Prezydencki Medal Wolności – 2016 National Medal of Arts – 1998. Krzyż Wielki Orderu Karola Wielkiego (Andora, 2008, zwrócony)
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona oficjalna biura konstrukcyjnego Gehry’ego
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Harvarda Kategoria:Absolwenci University of Southern California Kategoria:Amerykańscy architekci Kategoria:Artyści związani z Los Angeles Kategoria:Kanadyjczycy Kategoria:Laureaci Nagrody Pritzkera Kategoria:Laureaci Nagrody Wolfa w dziedzinie sztuki Kategoria:Laureaci Praemium Imperiale Kategoria:Odznaczeni andorskimi odznaczeniami Kategoria:Odznaczeni National Medal of Arts Kategoria:Odznaczeni Prezydenckim Medalem Wolności Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Zmarli w 2025 Kategoria:Ludzie urodzeni w Toronto