thumb|upright=1.4|Mapa Europy środkowej w latach 919–1125 autorstwa Williama R. Sheperda. Terytorium Słowian połabskich obwiedzione fioletową linią. Obodryci, Wieleci kolorem białym, a Serbowie łużyccy na fioletowo – leżą na północ od Czech przy zachodniej granicy Polski. thumb|300px|Mapa niemieckiego osadnictwa wschodniego (w Polsce, Czechach, Prusach, Austrii i na Połabiu), z zaznaczonymi granicami Świętego Cesarstwa Rzymskiego (stan na 1348 roku po pokoju w Namysłowie) Germania Slavica (także Slavia Germanica) – termin historiograficzny w języku łacińskim określający krainę historyczną znajdującą się na wschód od wczesnośredniowiecznej germańsko-słowiańskiej granicy językowej (ukonstytuowanej linią rzek: Łabą i Soławą), a także nazwa interdyscyplinarnej, naukowej grupy badawczej mającej na celu zbadanie stosunków ludnościowych w okresie średniowiecza związanych z obecnością Słowian z grupy plemion połabskich na terenie wschodnich Niemiec oraz ich niemiecką kolonizacją podczas tzw. Ostsiedlung.

Germania Slavica jako kraina historyczna thumb|Tereny zamieszkane przez Słowian we wczesnym średniowieczu na niemieckiej mapie. thumb|Rekonstrukcja słowiańskiego grodu w Meklemburgii – Groß Raden thumb|Rekonstrukcja łużyckiego grodu Radusch w okolicach miasta Vetschau na Łużycach Dolnych

Termin Germania Slavica jest określeniem, które zostało wprowadzone w 1976 roku przez Wolfganga H. Fritze dla nazwania nowo powstałej, interdyscyplinarnej grupy badawczej (IAG). Po raz pierwszy użył je w 1961 roku Walter Schlesinger jako pojęcie analogiczne do innych terminów sformułowanych w 1932 roku przez Theodora Fringsa – Germania Romana oraz Germania Libera. Pierwszy z nich oznaczał przestrzeń kolonizowaną początkowo przez imperium rzymskie, a później karolińskie, w której „niemiecki rozwój kulturalny oraz językowy był współokreślony przez wpływ romańskich substratów językowych”, a więc obszary leżące na zachód od Renu i Neckaru, jak również na południe od Altmuhl oraz Dunaju. Drugi natomiast oznaczał macierzyste germańskie tereny zasiedlone przez plemiona germańskie.

Analogicznie do tych terminów Fritze sformułował w 1980 roku również termin Germania Slavica jako określenie „średniowiecznego obszaru niemieckiego Ostsiedlung na zaludnionych przez Słowian obszarach na wschód od Łaby i Soławy o ile został on językowo zgermanizowany”. Walter Lammers natomiast zdefiniował ją jako „przestrzeń pomiędzy zachodnią granicą, krócej lub dłużej trwającego osadnictwa słowiańskiego, a wschodnią granicą niemieckich nowych plemion, tak jak zostały one zdefiniowane w XIX i XX wieku”. Zachodnia granica terenów wchodzących w obszar Germania Slavica została wyznaczona przez Wagrię, Wendland oraz Altmark, dalej przez rzeki Łabę i Soławę oraz na południu przez Górną Frankonię i Górny Palatynat. Określona ona była przez dwie pierwotne granice Połabia oddzielające we wczesnym średniowieczu Słowian i Germanów zwane Limes Saxoniae oraz Limes Sorabicus. W jej skład wchodzi dzisiejsza Meklemburgia, Pomorze Przednie, Holsztyn, część Bawarii, Łużyce, Brandenburgia, a także tereny znajdujące się od 1918/1945 r. poza granicami państwa niemieckiego jak Nowa Marchia, Wielkopolska, wschodnia część Pomorza, część Prus, Śląsk oraz ziemie z osadnictwem słowiańskim leżące w Czechach oraz Austrii.

Polscy badacze, biorąc po uwagę rozciągłość terenów zamieszkanych przez Słowian na wschód Europy oraz ich sąsiadowanie z innymi terenami zamieszkałymi przez plemiona słowiańskie, zaproponowali na nazwanie tego samego pojęcia przeciwstawny termin Slavia Germanica. Zdefiniowane wschodnie oraz zachodnie granice językowe średniowiecznej Germania Slavica nie pokrywają się z obecnymi granicami państwowymi Niemiec i Polski. Ze względu na zastosowanie dwóch różnych podstaw badawczych Klaus Zernack zaproponował podzielenie terminu Germania Slavica na dwa zależne: Germania Slavica 1 oraz Germania Slavica 2, które uwzględniają obecną granicę państwową od 1945 roku biegnącą wzdłuż rzeki Odry, chociaż historyczne krainy Pomorze, ziemia lubuska oraz Śląsk są przez nią przecięte. Na mapie widnieje Chrobatia w miejscu ziemi krakowskiej – Małopolski.

Dodatkowo teren Germania Slavica 1 historycy dzielą również na „północną”, w której skład włączana jest Meklemburgia, Pomorze Przednie i Brandenburgia oraz „południową” Saksonia. Ostatecznie jednak termin Germania Slavica nie określa samej tylko przestrzeni geograficznej jako niemiecko-słowiańskiej strefy kontaktowej, lecz również opisuje historyczne procesy tam zachodzące. Niemieccy badacze zrezygnowali w swojej narracji z tradycyjnego w niemieckiej historiografii jednostronnego przedstawienia historii tego regionu jedynie jako obszaru niemieckiej kolonizacji (Ostsiedlung) starając się uwzględnić również charakterystykę mieszkającej na miejscu słowiańskiej ludności zarówno w czasach przed niemieckim przybyciem, jak również po nim.

Germania Slavica jako interdyscyplinarna grupa badawcza (1976–1991) thumb|upright=1.3|Plemiona zachodniosłowiańskie w IX-X w. thumb|Rekonstrukcja słowiańskiego grodu Behren-Lübchin leżącego w Meklemburgii-Pomorzu Przednim według badań Ewalda Schuldta W letnim semestrze 1976 roku w instytucie Friedricha-Meinecke Wolnego Uniwersytetu Berlina Wolfgang H. Fritze utworzył nową grupę badawczą, która w 1978 roku została uznana przez gremia uniwersyteckie jako interdyscyplinarna grupa robocza (IAG). Na początku 1979 roku liczyła ona 22 członków w tym 15 aktywnych oraz 7 doradców. Obok założyciela znaleźli się w niej również profesorowie Heinz Quirin oraz Wolfgang Ribbe, jak również współpracownicy naukowi: Eberhard Bohm, Feliks Escher, Christian Gahlbeck, Hans-Ulrich Kamke, Barbara Sasse, Winfried Schich oraz Wolfgang Wippermann. Do duchowych ojców tej grupy zaliczyć można również innych niemieckich historyków jak Helmut Beumann, František Graus, Gerd Heinrich, Herbert Jankuhn, Hans-Dietrich Kahl, Herbert Ludat oraz Walter Schlesinger.

Od początku swojego istnienia IAG doceniało również współpracę z badaczami pochodzącymi z sąsiednich krajów słowiańskich. Do 1990 roku, z powodów politycznych oraz podziału na zachodnie oraz wschodnie Niemcy, spotkania z kolegami z Polski ludowej oraz Czechosłowacji były łatwiejsze niż tymi wywodzącymi się z NRD. IAG używała jednak w swoich badaniach również ważnych fundamentalnych dzieł, które zostały napisane przez Akademię Nauk NRD: przede wszystkim „Corpus archäologischer Quellen zur Frühgeschichte auf dem Gebiet der DDR” (wyd. przez Petera Donata oraz Joachima Hermanna), opracowany głównie przez Lieselotta Endersa Historyczny Leksykon Brandenburgii (Historisches Ortslexikon für Brandenburg), jak również Brandenburgische Namenbuch. Obydwa wydawnictwa były obszernymi dziełami liczącymi po 11 tomów każde. Ośrodek utrzymywał również nieoficjalne kontakty z naukowcami z NRD, a członkowie IAG korzystali z możliwości wjazdu w ramach małego ruchu granicznego (niem. kleiner Grenzverkehr) aby odwiedzić historyczne miejsca związane z obecnością Słowian.

Wolfgang Fritze starając się również spopularyzować termin Germania Slavica zwracał się wielokrotnie do niemieckiej opinii publicznej, że w niemieckiej historii oraz kulturze istnieje również pomijany słowiański udział zlokalizowany głównie na wschodzie historycznych Niemiec. Miał on podobny zakres oraz skalę jak szeroko i powszechnie znany rzymski udział na zachodzie Niemiec, nie doczekał się on jednak dotąd uznania. Podobnie jak inny niemiecki historyk Schlesinger chciał on uznania żywiołu słowiańskiego jako składnika wschodnioniemieckiej identyfikacji: „My Niemcy środkowi oraz wschodni nie musimy wstydzić się Słowian tego dzielnego, konserwatywnego, z pewnością również odrobinę nieokrzesanego chłopskiego ludu, których zaliczamy do naszych przodków”. Fritzowi oraz jego współpracownikom chodziło o to, aby po II wojnie światowej oraz nazistowskim terrorze wobec Słowian na wschodzie doprowadzić do nowej oceny niemiecko-słowiańskich stosunków w historii Niemiec w oparciu o możliwie obiektywne badania naukowe pozbawione uprzedzeń wynikających z ideologii oraz polityki.

Głównym założeniem ich pracy naukowej była teza, że niemieckie Ostsiedlung w średniowieczu doprowadziło w krajach historycznych Niemiec wschodnich, ale również w Polsce oraz Czechosłowacji do obustronnego przenikania słowiańskiej i niemieckiej ludności, gospodarki, osadnictwa oraz tworzenia się prawa. Teza ta implikuje również, że dwa bardzo odmienne twory strukturalne oraz kulturalne zderzyły się ze sobą i zostały zmuszone do długotrwałego współistnienia oraz współzależności.

Zakres badań thumb|Odkrycie w 2014 roku słowiańskiego grodu datowanego na 965 rok w Schwerinie Przedmiotem interdyscyplinarnych badań znanych pod nazwą Germania Slavica są zagadnienia z dziedziny różnych dyscyplin naukowych takich jak demografia, historia średniowiecza, historia prawa, geografia osadnicza, onomastyka, archeologia, etnografia oraz historia sztuki, Stawia ona sobie za zadanie zbadanie następujących kwestii:

przestrzennego oraz demograficznego rozwoju wzajemnych stosunków zachodzących pomiędzy ludnością słowiańską i tą germańskiego pochodzenia w osiedlach rolniczych oraz miejskich; prawnych oraz społecznych warunków uczestnictwa słowiańskiej ludności w przemianach polityczno-gospodarczych zachodzących na tym terenie oraz ustalenie form w jakich słowiańska ludność brała udział w średniowiecznej kolonizacji terenów niezamieszkanych; gospodarki, struktur oraz instytucji politycznych, zwyczajów, prawodawstwa, języka, nazewnictwa oraz zwyczajów Słowian osiadłych na terenie obecnych wschodnich Niemiec.

Punkt wyjścia do historii badań Geneza badań nad słowiańskim osadnictwem we wschodnich Niemczech rozpoczyna się już w pierwszej połowie XIX wieku. Według Fritza na początku tamtego stulecia niemiecka historiografia formułowała dopiero sposób podejścia do tej problematyki. Obowiązującym wówczas trendem wśród niemieckich historyków było wychodzenie z nacjonalistycznego punktu widzenia i uwydatnienie kulturalnych osiągnięć dokonanych w wyniku Ostsiedlung oraz przedstawianie go jako spełnienie misji historycznej przypadającej narodowi niemieckiemu we wschodniej Europie środkowej, co miało z kolei uzasadnić spowodowaną przez ten proces ostateczną integrację dawnych słowiańskich krajów leżących we wschodnich Niemczech oraz ich wchłonięcie przez niemieckie państwo.

Jednym z najwcześniejszych podsumowujących przedstawień Ostsiedlung jest postrzeganie go jako częściowego świeckiego, kulturalnego oraz politycznego procesu stanowiącego źródło konfliktu pomiędzy Germanami, a Słowianami. Tezy te zawiera m.in. książka pt. „Der Weltkampf der Deutschen und Slawen” autorstwa M. W. Hefftera wydana w Hamburgu w roku 1847. W latach dwudziestych oraz trzydziestych XX wieku (1920–1930) ostatecznie teoria ta została całościowo przedstawiona w historycznym związku obejmującym historię Niemiec we wszystkich okresach dziejowych i ujmującą naród niemiecki.

Stan badań w 1980 roku oraz kwestie badawcze thumb|Rekonstrukcja grodu Groß Raden lezącego w Meklemburgii wraz z przylegającą do niego słowiańską osadą thumb|Rekonstrukcja słowiańskiej osady „Starigard” znajdującej się na terenie Oldenburger Wallmuseum w miejscowości Oldenburg w Holsztynie