thumb|300px|Podział Alp według klasyfikacji SOIUSA Suddivisione Orografica Internazionale Unificata del Sistema AlpinoW innych językach: ang. International Standardized Mountain Subdivision of the Alps (ISMSA); fr. Subdivision Orographique Internationale Unifiée du Système Alpin (SOIUSA); niem. Internationale vereinheitlichte orographische Einteilung der Alpen (IVOEA) i słoweń. Enotna Mednarodna Orografska Razdelitev Alp (EMORA). (w skrócie SOIUSA) – system klasyfikacji podziału Alp z punktu widzenia geograficznego i toponimii. Zaprojektowany przez włoskiego badacza w 2005 roku.

Historia Klasyfikacja SOIUSA została zaproponowana przez Sergio Marazzi w celu ujednolicenia istniejących podziałów Alp oraz stanowi alternatywne dla tradycyjnego ujęcia Alp według klasyfikacji Partizione delle Alpi, która została przyjęta w 1926 roku przez Congresso Geografico Italiano. Klasyfikacja SOIUSA uwzględnia różne systemy klasyfikacyjne (oparte na literaturze europejskiej w celu ich normalizacji), które obecnie są w użyciu (np. niemiecko-austriacką klasyfikację Alpenvereinseinteilung der Ostalpen lub austriacką klasyfikacje Geographische Raumgliederung Österreich). Klasyfikacja została przedstawiona na wykładzie zorganizowanym przez Club Alpino Italiano w dniu 6 kwietnia 2006 roku.

Struktura thumb|250px|Piramida poziomów w klasyfikacji SOIUSA W klasyfikacji SOIUSA podstawowy podział wyróżnia dwie jednostki wchodzące w skład łańcucha górskiego Alpy: Alpi Occidental (pol. Alpy Zachodnie) i Alpi Orientali (pol. Alpy Wschodnie), zastępując klasyczne, włoskie ujęcie z podziałem na trzy podstawowe jednostki: Alpi Occidental (pol. Alpy Zachodnie), Alpi Centrali (pol. Alpy Środkowe) i Alpi Orientali (pol. Alpy Wschodnie) oraz grupuje poszczególne poziomy w hierarchiczną piramidę według jednakowych skal i zasad. Hierarchia systemu wyróżnia grupy górskie wyższego poziomu (wł. raggruppamenti di grado superiore) – wyznaczone na podstawie kryterium geomorfologicznego, altymetrii oraz uwzględniające aspekty historyczne i grupy górskie niższego poziomu (wł. raggruppamenti di grado inferiore) – wyróżnione na podstawie kryteriów alpinistycznych.

W poziomach wchodzących w skład grupy górskie wyższego poziomu wyróżnia się następujące elementy: 2 główne części (wł. grandi parti, PT); Alpi Occidental (pol. Alpy Zachodnie) Alpi Orientali (pol. Alpy Wschodnie) 5 głównych sektorów (wł. grandi settori, SR); Alpi Sud-occidentali (pol. Alpy Południowo-zachodnie) Alpi Nord-occidentali (pol. Alpy Północno-zachodnie) Alpi Centro-orientali (pol. Alpy Centralno-wschodnie) Alpi Nord-orientali (pol. Północne Alpy Wapienne) Alpi Sud-orientali (pol. Południowe Alpy Wapienne) 36 sekcji (wł. sezioni, SZ); 132 podsekcje (wł. sottosezioni, STS).

W poziomach wchodzących w skład grupy górskie niższego poziomu wyróżnia się następujące elementy: 333 supergrup (wł. supergruppi, SPG); 870 grup (wł. gruppi, GR); 1625 podgrup (wł. sottogruppi, STG).

Dodatkowo w klasyfikacji wyróżnia się 5 poziomów pośrednich.

Nazewnictwo Nazwy obiektów geograficznych wchodzących w skład poziomu grupy górskie wyższego poziomu, zapisywane są w czterech językach, które głównie są używane w Alpach (niemiecki, francuski, włoski i słoweński) oraz dodatkowo w języku angielskim. Nazwy obiektów geograficznych wchodzących w skład poziomu grupy górskie niższego poziomu podawane są tylko w językach narodowych danego regionu.

Przykład nazewnictwa Dla rzędu grupy gór wyższego poziomu podano przykład zapisu dla podsekcji Alpi del Moncenisio (pol. Północne Alpy Kotyjskie; STS.4.III). Dla rzędu grup gór niższego poziomu podano przykład zapisu dla podgrupy Gruppo d’Ambin (pol. Ambin; łańcuch górski wchodzący w skład Alp Kotyjskich).

{| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" | Podsekcja Alpi del Moncenisio (it) jest również nazywana: Nördliche Cottishche Alpen (de), Alpes du Mont Cenis (fr.), Severne Kotijske Alpe (sl), Northern Cottian Alps (en).

Podgrupa Ambin, położona na pograniczu włosko-francuskim, nazywana jest: Groupe d’Ambin (fr.), Gruppo d’Ambin (it).

Kodowanie Kod SOIUSA zbudowany jest w następujący sposób:

2 główne części (PT): Alpi Occidental (pol. Alpy Zachodnie) oznaczane są rzymską liczbą I; Alpi Orientali (pol. Alpy Wschodnie) oznaczone są rzymską liczbą II. 5 głównych sektorów (SR): w Alpach Zachodnich: Alpi Sud-occidentali (pol. Alpy Południowo-zachodnie) identyfikowane są poprzez wielką literę A; Alpi Nord-occidentali (pol. Alpy Północno-zachodnie) identyfikowane są poprzez wielką literę B. w Alpach Wschodnich: Alpi Centro-orientali (pol. Alpy Centralno-wschodnie) identyfikowane są poprzez wielką literę A; Alpi Nord-orientali (pol. Północne Alpy Wapienne) identyfikowane są poprzez wielką literę B; Alpi Sud-orientali (pol. Południowe Alpy Wapienne) identyfikowane są poprzez wielką literę C. 36 sekcji (SZ): oznaczone są numerami od 1 do 36; 132 podsekcje (STS): identyfikowane w ich własnych sekcjach do których należą poprzez zapis w liczbach rzymskich, należy liczyć każdą podsekcję; 333 supergrup (SPG): identyfikowane w ich własnych podsekcjach do których należą poprzez zapis wielkimi literami, należy liczyć każdą supergrupę; 870 grup (GR): identyfikowane w ich własnych supergrupach do których należą poprzez zapis w liczbach arabskich, należy liczyć każdą grupę; 1625 podgrup (STG): identyfikowane w ich własnych grupach do których należą poprzez zapis małymi literami, należy liczyć każdą podgrupę;

Przestrzeganie powyższych zasad i używanie znaków interpunkcyjnych (/; -; .; -; . i .) spowoduje, że szczyt będzie zapisany w następujący sposób:

rzymska liczba (I lub II) / duża litera (A, B lub C) – liczby od 1 do 36 . liczba rzymska – duża litera . liczba arabska . mała litera

W niektórych kodowaniach może na końcu zabraknąć małej litery ponieważ niektóre grupy nie są podzielone na podgrupy. W rzadkich przypadkach (np. odnośnie do szczytu Monte TagliaferroSzczyt Monte Tagliaferro kodowany jest w następujący sposób: I/B-9.III-C.7.b/a. Szczyt Monte Tagliaferro wchodzi w skład podgrupy Costiera del Tagliaferro, która dodatkowo podzielona jest na cztery sektory.) podgrupa dzieli się dodatkowo jeszcze na sektory. W takich przypadkach po ostatniej małej literze stosuje się ukośnik / i po nim pojawia się druga mała litera (zapis w postaci: rzymska liczba (...) mała litera / mała litera).

Przykład kodowania Monte Bianco (pol. Mont Blanc) kodowany jest w następujący sposób: I/B-7.V-B.2.b

gdzie:

I oznacza, że Monte Bianco należy do głównej części Alpi Occidentali (pol. Alpy Zachodnie); B oznacza, że Monte Bianco należy do głównego sektora Alpi Nord-occidentali (pol. Alpy Północno-zachodnie); 7 oznacza, że Monte Bianco należy do sekcji Alpi Graie (pol. Alpy Graickie); V oznacza, że Monte Bianco należy do podsekcji Alpi del Monte Bianco (gdzie Alpi del Monte Bianco jest piątą z sześciu podsekcji w składzie podsekcji Alpi del Monte Bianco); B oznacza, że Monte Bianco należy do supergrupy Massiccio del Monte Bianco (pol. Massif du Mont-Blanc; gdzie Massiccio del Monte Bianco jest drugą supergrupą z trzech w składzie podsekcji Alpi del Monte Bianco); 2 oznacza, że Monte Bianco należy do grupy Gruppo del Monte Bianco (gdzie Gruppo del Monte Bianco jest drugą grupą z ośmiu w składzie podsekcji Alpi del Monte Bianco); b oznacza, że Monte Bianco należy do podgrupy Monte Bianco (gdzie Monte Bianco jest drugą z sześciu podgrup w składzie grupy Gruppo del Monte Bianco).

Klasyfikacja SOIUSA Opracowano na podstawie źródła Uwagi do klasyfikacji W klasyfikacji zachowano włoskie nazewnictwo. Przedstawiono tylko fragment klasyfikacji, która uwzględnia następujące poziomy: główne części, główne sektory oraz sekcje. W przedstawionym fragmencie klasyfikacji, zachowano jej kodowanie dla poszczególnych poziomów.

I. Alpi Occidentali (Alpy Zachodnie) thumb|250px|Podział Alpi Occidentali (pol. Alpy Zachodnie) według klasyfikacji SOIUSA

A. Alpi Sud-occidentali (Alpy Południowo-zachodnie) 1. Alpi Liguri 2. Alpi Marittime e Prealpi di Nizza 3. Alpi e Prealpi di Provenza 4. Alpi Cozie 5. Alpi del Delfinato 6. Prealpi del Delfinato

B. Alpi Nord-occidentali (Alpy Północno-zachodnie) 7. Alpi Graie 8. Prealpi di Savoia 9. Alpi Pennine 10. Alpi Lepontine 11. Prealpi Luganesi 12. Alpi Bernesi 13. Alpi Glaronesi 14. Prealpi Svizzere

II. Alpi Orientali (Alpy Wschodnie) thumb|250px|Podział Alpi Orientali (pol. Alpy Wschodnie) według klasyfikacji SOIUSA

A. Alpi Centro-orientali (Alpy Centralne) 15. Alpi Retiche occidentali 16. Alpi Retiche orientali 17. Alpi dei Tauri occidentali 18. Alpi dei Tauri orientali 19. Alpi di Stiria e Carinzia 20. Prealpi di Stiria

B. Alpi Nord-orientali (Północne Alpy Wapienne) 21. Alpi Calcaree Nordtirolesi 22. Alpi Bavaresi 23. Alpi Scistose Tirolesi 24. Alpi Settentrionali Salisburghesi 25. Alpi del Salzkammergut e dell'Alta Austria 26. Alpi Settentrionali di Stiria 27. Alpi della Bassa Austria

C. Alpi Sud-orientali (Południowe Alpy Wapienne) 28. Alpi Retiche meridionali 29. Alpi e Prealpi Bergamasche 30. Prealpi Bresciane e Gardesane 31. Dolomiti 32. Prealpi Venete 33. Alpi Carniche e della Gail 34. Alpi e Prealpi Giulie 35. Alpi di Carinzia e di Slovenia 36. Prealpi Slovene

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Alpy