right|250px mały|Uroczystość wręczenia sztandaru Sam. Brygadzie Strzelców Podhalańskich - Malestroit, 10 kwietnia 1940 r. thumb|Uroczystość wręczenia sztandaru Brygadzie - poczet sztandarowy thumb|Prezydent RP Władysław Raczkiewicz, premier gen. Władysław Sikorski i płk Zygmunt Bohusz-Szyszko podczas przeglądu pododdziałów - uroczystość wręczenia sztandaru Brygadzie thumb|Generał Władysław Sikorski żegna Samodzielną Brygadę Strzelców Podhalańskich przed jej wyjazdem do Norwegii; 21 kwietnia 1940 r. thumb|Żołnierze Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich w Norwegii - na słupie umieszczony przez Niemców napis z wezwaniem do dezercji thumb|Łącznościowcy Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich pracujący na zestawie bezprzewodowym w Borkenes Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich (SBSP) – wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego we Francji.

Historia Utworzona we Francji na podstawie umów międzysojuszniczych z 4 stycznia 1940 roku. Decyzja o jej utworzeniu zapadła na odprawie u Naczelnego Wodza Wojska Polskiego 15 stycznia 1940 roku. Formacja ta miała wejść w skład francuskiego Posiłkowego Korpusu Ekspedycyjnego, który miał wziąć udział w wojnie zimowej po stronie Finlandii. Rozkaz o utworzeniu brygady ukazał się 9 lutego 1940 roku, a skład ostateczny ustalono w dniu 14 lutego 1940 roku; znalazły się w niej trzy bataliony wydzielone z 1 Dywizji Grenadierów oraz jeden z 4 warszawskiego pułku strzelców pieszych i 2 Dywizji Strzelców Pieszych. Zorganizowana na wzór francuskiej brygady strzelców alpejskich (Chasseurs Alpins). Brygada miała składać się z: kompanii sztabowej (cztery plutony: sztabowy, zwiadowców, gospodarczy, sanitarny), kompanii łączności (dwa plutony, w tym jeden francuski), kompanii samochodowej (trzy plutony), dwóch półbrygad [każda w składzie: dowództwo, kompania sztabowa (siedem plutonów: sztabowy, łączności, zwiadowców, pionierów, ciągników, gospodarczy i sanitarny), kompania broni towarzyszącej (pluton dowodzenia, dwa plutony działek przeciwpancernych, drużyna moździerzy – łącznie 6 działek i 2 moździerze) i dwa bataliony strzelców (każdy batalion: dowództwo, pluton dowodzenia, kompania gospodarcza, 3 kompanie strzelców, w każdej kompanii – pluton dowodzenia i 4 plutony strzelców, kompania karabinów maszynowych i broni towarzyszącej w składzie pluton dowodzenia, cztery plutony karabinów maszynowych i pluton broni towarzyszącej – łącznie 16 ckm, 2 działka przeciwpancerne i 2 moździerze)]. Wyposażona w całości w sprzęt francuski zakupiony ze zwrotnych kredytów przyznanych Polsce jeszcze przed wybuchem wojny.

Szeregowi brygady rekrutowali się przede wszystkim spośród przedwojennej emigracji zarobkowej (64% stanu). Wśród żołnierzy znaleźli się również weterani wojny domowej w Hiszpanii, którzy walczyli po stronie republikańskiej. Ostatecznie brygada liczyła: 4778 ludzi: 182 oficerów, 45 aspirantów, 742 podoficerów i starszych strzelców oraz 3809 strzelców.

Początkowo przeznaczona do pomocy Finlandii walczącej przeciw agresji Związku Sowieckiego. Wskutek zaprzestania działań wojennych i zakończenia wojny zimowej wysłana 8 maja 1940 do Norwegii, gdzie wzięła udział w bitwie o Narwik.

Na skutek sytuacji we Francji 8 czerwca wycofana z walk i przetransportowana do Bretanii, gdzie wzięła udział w ciężkich walkach przeciwko przeważającym siłom niemieckim. W ich wyniku brygada uległa rozproszeniu. Części żołnierzy udało się przedostać do Wielkiej Brytanii bezpośrednio lub przez Hiszpanię. Inni zasilili szeregi francuskiego ruchu oporu.

21 lipca 1940 Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski udekorował sztandar Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich Orderem Virtuti Militari V klasy.

21 sierpnia 1940 nastąpiło oficjalne rozwiązanie Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich, która na terenie Szkocji była popularnie zwana „Polish Brigade Narvik”.

Z żołnierzy, którzy przedostali się do Wielkiej Brytanii, powstał batalion strzelców podhalańskich, który wszedł w skład 1 Dywizji Pancernej. 25 listopada 1940 Naczelny Wódz polecił przechowywać sztandar brygady w batalionie strzelców podhalańskich oraz kontynuować temu pododdziałowi tradycje brygady do czasu jej odtworzenia. Do odtworzenia brygady w składzie Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie nie doszło, a jej sztandar spłonął w sierpniu 1944. Wniosek płk dypl. Władysława Deca o nadaniu 3 Brygadzie Strzelców nazwy „Narwicka Brygada Strzelców Podhalańskich”, nie został uwzględniony. Batalion strzelców podhalańskich rozformowany został w czerwcu 1947.

Mundur Żołnierze brygady nosili długie peleryny z kapturemNawiązanie do przedwrześniowych peleryn pułków strzelców podhalańskich., pochodzące z magazynów francuskich formacji artyleryjskich oraz brezentowe kurtki – półpłaszcze. Nad cholewką trzewika podhalańczycy wywijali białe, narciarskie skarpety, zakrywając częściowo owijacze. Nakryciem głowy były ciemnobrązowe berety francuskich oddziałów fortecznych z orłami wyciśniętymi z gumy.

Uzbrojenie 15 moździerzy 81 mm wz. 27/31, 15 moździerzy 60 mm wz. 35, 25 działek przeciwpancernych 25 mm wz. 34, 68 ciężkich karabinów maszynowych 8 mm Hotchkiss wz. 1914, 191 ręcznych karabinów maszynowych 7,5 mm Chautellerault wz. 24/29, 163 garłacze, 197 karabinów, 3660 karabinów 7,5 mm MAS 36 oraz 566 pistoletów.

Obsada personalna brygady Obsada personalna brygady Dowództwo dowódca brygady – płk dypl. / gen. bryg. Zygmunt Bohusz-Szyszko szef sztabu – ppłk dypl. Wacław Kamionko oficer do specjalnych zleceń - mjr dypl. Janusz Iliński szef Oddziału II (informacyjno-wywiadowczego) – mjr dypl. Tadeusz Nowiński szef Oddziału III (taktyczno-operacyjnego) – mjr dypl. Felicjan Majorkiewicz oficer – kpt. dypl. Zenon Starkiewicz oficer – kpt. dypl. Marian Bronisław Tonn dowódca łączności – mjr łącz. Józef Morkowski szef służby zdrowia – mjr lek. dr Stefan Pieńczykowski szef służby intendentury – kpt. int. z wsw Robert Saxl kapelan – ks. st. kpl. Antoni Warakomski

1 Półbrygada dowódca – płk dypl. Benedykt Chłusewicz szef sztabu – mjr dypl. Fryderyk Langer oficer gazowy – por. piech. rez. Edward Brzozowski oficer informacyjny – rtm. Stanisław Drzewiński lekarz – kpt. lek. dr Tadeusz Adam Pasieczny lekarz weterynarii – por. lek. wet. rez. Władysław Ryczkowski kapelan – ks. Józef Król dowódca kompanii sztabowej – kpt. Albin Nowobilski dowódca plutonu łączności – por. łącz. Aleksander Józef Iwańczyk zastępca dowódcy plutonu łączności – pchor. łącz. rez. Jan Zakrzewski dowódca plutonu saperów – por. sap. Paweł Szynkaruk dowódca plutonu zwiadowców motocyklowych - ppor. kaw. rez. Jerzy Łada-Łobarzewski dowódca plutonu sanitarnego – ppor. farm. rez. Henryk Kubikowski dowódca 1 kompanii broni towarzyszącej – kpt. Antoni Tomaszewski dowódca plutonu – ppor. piech. rez. Bolesław Jabłoński dowódca plutonu – ppor. piech. rez. Bogusław Dąbrowski

I batalion dowódca I batalionu – mjr dypl. Wacław Kobyliński adiutant – kpt. piech. Bolesław Brymora dowódca 1 kompanii strzeleckiej – por. Józef Roman Utnicki (początkowo kpt. Stanisław Nowicki) dowódca II plutonu – ppor. Władysław Sadowski dowódca 2 kompanii strzeleckiej – por. Leonard Królak (początkowo kpt. Oktawiusz Jastrzębski) dowódca 3 kompanii strzeleckiej – kpt. Jan Bogusławski dowódca 1 kompanii ciężkich karabinów maszynowych – kpt. Tadeusz Schmidt dowódca kompanii gospodarczej – kpt. Adam Będzikowski (początkowo por. Stanisław Skałuba)

II batalion dowódca II batalionu – ppłk dypl. Władysław Dec adiutant - kpt. Rudolf Maria Neuman dowódca 1 kompanii strzeleckiej – kpt. Piotr Laurentowski dowódca I plutonu - ppor. Hieronim Łagoda dowódca II plutonu – ppor. rez. Stefan Radoliński dowódca III plutonu - ppor. rez. Bohdan Radkiewicz dowódca IV plutonu - ppor. rez. Adolf Kempny (Kępny) † 28 maja 1940 Ankenes dowódca 2 kompanii strzeleckiej – kpt. Andrzej Stańczyk dowódca 3 kompanii strzeleckiej – rtm. rez. dr Stefan Adam Zamoyski dowódca 2 kompanii ciężkich karabinów maszynowych – kpt. Aleksander Moreń dowódca kompanii gospodarczej – kpt. Jerzy Lüdtke

2 Półbrygada dowódca – płk Józef Kobyłecki szef sztabu – mjr dypl. piech. Ignacy Włostowski oficer sztabu – por. piech. Stefan Józef Drożak oficer sztabu – kpt. sap. Marian Młynarczyk oficer łącznikowy – kpt. piech. Cyprian Dobrowolski lekarz – kpt. lek. rez. dr Witold Moczarski lekarz weterynarii – kpt. lek. wet. Tadeusz Kołodyński kapelan – ks. kpl. Karol Brzoza dowódca kompanii sztabowej – rtm. Józef Jagielski dowódca plutonu łączności – ppor. rez. łączn. – Marian Jurkowski zastępca dowódcy plutonu łączności – pchor. łącz. rez. Józef Jachowicz pchor. rez. łączn. Henryk Jabłoński dowódca plutonu saperów – por. sap. Antoni Mokrzecki dowódca plutonu zwiadowców motocyklowych - ppor. kaw. Wacław Zaleski dowódca plutonu sanitarnego – ppor. farm. rez. Stefan Liskiewicz dowódca 2 kompanii broni towarzyszącej – kpt. Kazimierz Szternal dowódca plutonu – ppor. piech. rez. Mieczysław Pruszyński dowódca plutonu – ppor. piech. rez. Kazimierz Osuchowski dowódca plutonu – ppor. piech. rez. Zbigniew Łomnicki

III batalion dowódca III batalionu – ppłk Michał Maćkowski dowódca 1 kompanii strzeleckiej – kpt. Czesław Śledziak dowódca 1 plutonu – por. Bolesław Kontrym dowódca 2 kompanii strzeleckiej – kpt. Konrad Stępień dowódca 3 kompanii strzeleckiej – kpt. Leon Pacek dowódca 3 kompanii ciężkich karabinów maszynowych – kpt. Leszek Krzywda dowódca kompanii gospodarczej – kpt. Eustachy Idzikowski

IV batalion dowódca IV batalionu – mjr Arnold Jaskowski dowódca 1 kompanii strzeleckiej – kpt. Kazimierz Sulatycki dowódca I plutonu – por. Kosiński dowódca II plutonu – ppor. Edmund Nawert dowódca III plutonu – ppor. Adam Cieślak dowódca IV plutonu – ppor. piech. rez. Piotr Szewczyk dowódca 2 kompanii strzeleckiej – kpt. Bolesław Kudelski dowódca 3 kompanii strzeleckiej – kpt. Konrad Ambroziak dowódca 4 kompanii ciężkich karabinów maszynowych – por. Jan Serafin dowódca kompanii gospodarczej – kpt. Władysław Witrylak

Pododdziały brygadowe: dowódca kompanii sztabowej – rtm. Ludwik Kwiatkowski (początkowo rtm. Edmund Zieliński) dowódca kompanii łączności – mjr Józef Morkowski dowódca plutonu żandarmerii polowej nr 15 – ppor. rez. żan. Leonard Zub-Zdanowicz dowódca plutonu zwiadowców motocyklowych – ppor. rez. kaw. Józef Wyganowski kpr. pchor. Jan Meysztowicz szef Sądu Polowego – kpt. aud. Władysław Tomaszewski kierownik poczty polowej – kpt. piech. Adam Pawłowski

Kawalerowie Orderu Virtuti Militari Naczelny Wódz rozkazem L.dz. 137/G.M./40 z 29 października 1940 nadał pośmiertnie Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari: kpt. Aleksander Moreń z II baonu (ur. 4 II 1906 w Garwolinie, zm. 28 V 1940), ppor. rez. Adolf Kempny z II baonu (ur. 30 VII 1911 w Suchej-Średniej, zm. 28 V 1940), plut. Jan Drapniewski z I baonu (ur. 4 IV 1906 Osów, pow. wieluński, zm. 29 V 1940), plut. Jan Gąstal z I baonu (ur. 15 I 1916, zm. 20 V 1940), plut. Edward Jonczak z I baonu (ur. 17 VI 1917 Płowce, pow. nieszawski, zm. 27 V 1940), kpr. pchor. Stanisław Pickman z I baonu (ur. 5 X 1904 Warszawa, zm. 31 V 1940), kpr. pchor. Tadeusz Pec z IV baonu (ur. 9 III 1913 Antonówka Stara, pow. tomaszowski, zm. 29 V 1940), strz. z cenzusem Stanisław Dutkiewicz z II baonu, st. strz. (?) Sylwester Mazur z I baonu, st. strz. Aleksander Popielak z dowództwa 2 Półbrygady (ur. 6 II 1905 Bochnia, zm. 29 V 1940), strz. Kazimierz Ciapuła z dowództwa 2 Półbrygady (ur. 4 III 1915 Nowy Sącz, zm. 29 V 1940), strz. Grzegorz Janeczek z dowództwa 2 Półbrygady (ur. 14 IV 1919 Chwateńsk, zm. 29 V 1940), strz. Alfons Molski z II baonu (ur. 12 IV 1922 Brusy, zm. 28 V 1940).

Symbole brygady thumb|Ppłk Andrzej Stańczyk, uczestnik kampanii norweskiej, na jego mundurze widoczny norweski sznur naramienny Sztandar