thumb|Przekrój poprzeczny przez zarodek. Pośrodkowo zawiązek rdzenia kręgowego i jego kanał (n.c.). Bocznie mezoderma przyosiowa różnicująca się na miotom (m.p.), dermatom (s.p.) i sklerotom (sc.) Metameryzacja wtórna kręgosłupa – proces tworzenia się kręgów w trakcie rozwoju embrionalnego, podczas którego pojedynczy kręg powstaje z dwóch różnych zawiązków.
Kręgi zaliczają się do kości zastępczych. Oznacza to, że budowane są na podłożu chrząstki, która z kolei powstaje ze stadium błoniastego. Wspomnianym tkankom początek daje mezoderma przyosiowa, tworząca somity, zbudowane z komórek nabłonkowatych, które przekształcą się później w komórki mezenchymalne. U człowieka pierwsze somity powstają 20 dnia rozwoju, a pod koniec 4 tygodnia można w nim wyróżnić sklerotom, dermatom i miotom. Sklerotom tworzy się z brzuszno-przyśrodkowego fragmentu somitu.
Struktura sklerotomów nie jest jednak homogeniczna. W przedniej części wykazują strukturę bardziej luźną, w tylnej natomiast bardziej zwartą. W trakcie rozwoju pomiędzy dogłowową i doogonową częścią sklerotomu pojawia się przestrzeń, którą wypełnia płyn. Jamka ta poszerza się, aż rostralna i kaudalna część pojedynczego sklerotomu całkowicie się od siebie oddzielą. Natomiast tylna część jednego sklerotomu ulega połączeniu z częścią przednią kolejnego. Razem utworzą one kręg ostateczny. W embriologii człowieka mówi się o tworzonym z łączących się sklerotomów ciągłym paśmie tkankowym zwanym pochewką struny grzbietowej, zbudowanym z naprzemiennych pasm luźnych (głowowe części sklerotomów) i gęstych (ogonowe ich fragmenty), z których po połączeniu powstają sklerotomy wtórne.
thumb|center|600px|Po stronie lewej (A) stan pierwotny. Miotomy (Myotome) leżą na wysokości odpowiadających im sklerotomów. Pośrodku (B) stan pośredni. Po prawej (C) części przednia (anterior portion of sclerotome) i tylna (posterion portion of sclerotome) pochodzące z tych samych somitów oddzielone, dystalne fragmenty sklerotomów dogłowowych połączone z proksymalnymi częściami sklerotomów doogonowych tworzą trzony kręgów (centrum). Pośrodkowo struna grzbietowa (notochord), ulegająca przewężeniom, by podzielić się całkowicie.
Taki sposób tworzenia się kręgów ma istotne znaczenie z uwagi na powstawanie kości i mięśni z tych samych zawiązków. Z jednego somitu tworzy się bowiem kość i przyczepiający się doń mięsień. Gdyby z każdego somitu powstawał oddzielny kręg, związane z nim mięśnie miałyby oba przyczepy na tym samym kręgu. Ze względów funkcjonalnych jest natomiast istotne, by przyczepy mięśnia leżały na osobnych kręgach. Jeśli więc z jednego somitu tworzą się zawiązki dwóch różnych kręgów, powstający mięsień będzie miał przyczepy na oddzielnych kręgach. Umożliwia to ruchomość sąsiadujących ze sobą kręgów względem siebie.
Proces ten odbywa się jeszcze w stadium błoniastym rozwoju kręgosłupa. Dopiero po jego zajściu odbywa się przejście w stadium chrzęstne. U człowieka zaczyna się ono w 2. miesiącu życia płodowego. Jeszcze później następuje kostnienie kręgosłupa.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Układ kostny Kategoria:Embriologia