Izydor Edward Chrząszcz (ur. 1 listopada 1898 w Busku, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – polski nauczyciel, historyk, badacz dziejów stosunków polsko-kozackich, kapitan piechoty rezerwy Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Józefa i Joanny z Młotów, urodzony 1 listopada 1898 w Busku, w ówczesnym powiecie kamioneckim Królestwa Galicji i Lodomerii.
W latach 1916–1918 w armii austriackiej, a od 1918 w Armii Polskiej we Francji. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej w szeregach 54 pułku piechoty. Do 27 maja 1920 dowodził 10 kompanią. Został ranny i odznaczony Krzyżem Walecznych. Na początku 1922 został zdemobilizowany i przydzielony w rezerwie do 54 pp w Tarnopolu. W 1934, jako oficer rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Gródek Jagielloński i posiadał przydział do 6 pułku strzelców podhalańskich w Samborze. Na stopień kapitana rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 175. lokatą w korpusie oficerów piechoty.
Studiował historię na Uniwersytecie Lwowskim uzyskując doktorat w 1932 roku pod kierunkiem Stanisława Zakrzewskiego (Stosunki Chmielnickiego z Turcją i Tatarami w latach 1648 aż do poddania się Turcji w II połowie 1650 roku)Joanna Pisulińska, Doktoraty historyczne na Uniwersytecie Jana Kazimierza 1918-1939 [w:] Wielokulturowe środowisko historyczne Lwowa w XIX i XX w., t. 1, red. Jerzy Maternicki, Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego 2004, s. 233-249.. Zamordowany przez NKWD wiosną 1940 roku jako jedna z ofiar zbrodni katyńskiej
W nieznanych okolicznościach, po agresji ZSRR na Polskę (17 września 1939), dostał się do sowieckiej niewoli i następnie osadzono go w obozie jenieckim w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na tzw. liście Gajdideja pod pozycją 3508.
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień kapitana (sic!)Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Ordery i odznaczenia
Krzyż Walecznych
Upamiętnienie 13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęcony wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej – certyfikat z numerem 1.
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie
Przypisy
Bibliografia
Włodzimierz Borys, Dr. Izydor Edmund Chrząszcz (1898-1939), "Przemyskie Zapiski Historyczne" 3 (1985), s. 233-234
Joanna Pisulińska, Doktoraty historyczne na Uniwersytecie Jana Kazimierza 1918-1939 [w:] Wielokulturowe środowisko historyczne Lwowa w XIX i XX w., t. 1, red. Jerzy Maternicki, Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego 2004, s. 233-249.
Kategoria:Absolwenci Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Kapitanowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Busku Kategoria:Nauczyciele II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 6 Pułku Strzelców Podhalańskich Kategoria:Oficerowie 54 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze Armii Polskiej we Francji 1917–1919