Archangielski Okręg Wojskowy () – ogólnowojskowy, operacyjno-terytorialny związek Sił Zbrojnych ZSRR istniejący w latach 1940–1944 i 1946–1951.
I formowanie Okręg został sformowany zgodnie z rozkazem Ludowego Komisariatu Obrony Nr 0013 z 26 marca 1940 na terytorium obwodu archangielskiego i wołogodskiego oraz radzieckiej republiki autonomicznej Komi. Dowództwo okręgu powołano w oparciu o dowództwo rozformowanej 15 Armii i rozformowanego Zarządu Zastępcy Dowódcy Wojsk Leningradzkiego Okręgu Wojskowego do spraw Zaopatrzenia Materiałowego. Sztab okręgu miał siedzibę w Archangielsku.
W czasie II wojny światowej w okręgu przygotowywano rezerwy dla armii frontowych, sformowano 28 i 39 Armię. Ponadto siły okręgu zabezpieczały obronę wybrzeża Morza Białego, konwoje i miejsca za- i wyładunku w portach. Rozkazem Ludowego Komisarza Obrony z 15 grudnia 1944 (1 stycznia 1945Степной военный округ; ostatni dostęp: luty 2016) okręg przemianowano na Białomorski Okręg Wojskowy (III formowania)Великая Отечественная война 1941-1945 гг.: Действующая армия. Moskwa, Animi Fortitudo, Кучково поле, 2005..
II formowanie Okręg został powtórnie sformowany postanowieniem Rady Komisarzy Ludowych ZSRR z 29 stycznia 1946 (15 lutego 1946) na tym samym terytorium na bazie dowództwa 2 Armii Uderzeniowej, z siedzibą dowództwa w Archangielsku. 1 lipca 1951 (29 czerwca 1951) okręg przemianowano na Białomorski Okręg WojskowyВоенная энциклопедия: В 8 томах / Председатель Главной редакционной комиссии Родионов И. Н.; Moskwa, Воениздат, 1997. — Т. 1: „А” - Бюлов. — С. 278. — 639 stron; .
Dowództwo Dowódcy: komandarm II rangi Władimir Kurdiumow (26 marca 1940 – kwiecień 1940); komandarm II rangi (od 4 czerwca 1940 – generał porucznik) Wasilij Kaczałow (11 kwietnia 1940, rozkaz LKO 02581 – czerwiec 1941); generał porucznik Władimir Romanowski (czerwiec 1941 – marzec 1942); generał porucznik Trifon Szewałdin (marzec 1942 – 15 grudnia 1944) generał porucznik Iwan Fiediuninski (15 lutego 1946 – luty 1947) generał porucznik Władimir Szczerbakow (luty 1947 – maj 1949); generał pułkownik Walerian Frołow (maj 1949 – 29 czerwca 1951);
Członek Rady Wojskowej: komisarz korpusu Nikołaj Waszugin (26 marca 1940 – kwiecień 1940); komisarz korpusu (od 1940) Nikołaj Klemientjew (8 maja 1940, rozkaz LKO 01994 – 15 stycznia 1941); komisarz brygady (brigkom) (od 1940) Wasilij Koliesnikow (17 lutego 1941 – czerwiec 1941); generał major (od 1940) Pawieł Jegorow (od 14 czerwca 1940, rozkaz LKO 02601); komisarz brygady (brigkom), generał major W.W. Jefriemow (sierpień 1941 – październik 1943); generał major Ł.M. Czumakow (październik 1943 – 15 grudnia 1944); generał major N.I. Szabalin (kwiecień – sierpień 1946); generał porucznik Wasilij Syczow (sierpień 1946 – lipiec 1949); generał major Siemion Wasiagin (sierpień 1949 – kwiecień 1950); generał major A.G. Zubow (lipiec 1950 – kwiecień 1951); generał porucznik W.K. Szmanienko (kwiecień 1951 – 29 czerwca 1951);
Szef sztabu: pułkownik Piotr Iwanow (26 marca 1940 – kwiecień 1940); pułkownik Nikołaj Anisimow (kwiecień 1940 – 13 czerwca 1940); generał major Pawieł Jegorow (14 czerwca 1940 – czerwiec 1941); kombrig, generał major Dmitrij Grigorjew (czerwiec 1941 – maj 1943); generał major Aleksandr Zabałujew (grudzień 1943 – lipiec 1944); generał major Nikołaj Pastuszychin (lipiec 1944 – 15 grudnia 1944); generał porucznik Samuił Rogaczewski (kwiecień 1946 – marzec 1949); generał major G.F. Woroncow (marzec 1949 – luty 1950); generał porucznik A.K. Kondratjew (luty 1950 – 29 czerwca 1951).
Przypisy
Bibliografia Командный и начальствующий состав Красной Армии в 1940-1941 гг. Структура и кадры центрального аппарата НКО СССР, военных округов и общевойсковых армий. Документы и материалы. Российский государственный военный архив, Moskwa 2005, str. 92.
Kategoria:Okręgi wojskowe ZSRR Kategoria:Archangielsk Kategoria:Radzieckie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1940 Kategoria:Radzieckie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1945