Aleksander Czesław Codello (ur. 10 listopada 1906 w Siedlance, zm. 19 stycznia 1975) – polski doktor historii, nauczyciel.

Życiorys Aleksander Czesław Codello urodził się 10 listopada 1906 w Siedlance koło Kolbuszowej 10 listopada 1906Pierwotnie, rok urodzenia 1906 podał kolega szkolny Aleksandra Codello, Tadeusz Chmielewski, natomiast inną datę 10 listopada 1909 wskazały „Głos Rzeszowa” 6/1997 oraz Andrzej Meissner, A. Przyboś i J. Półćwiartek. Rok 1906 zdaje się być bardziej prawdopodobny ze względu na udokumentowany czas zdania matury w 1925. W tym kontekście podani w biogramie trzej koledzy klasowi Aleksandra Codello, podobnie jak on składający w 1925 egzamin dojrzałości, urodzili się w 1905 bądź w 1907. Dla porównania, alternatywny rok urodzenia 1909 oznaczałby, że A. Codello zdał maturę w wieku niespełna 16 lat. W publikacji „Rocznik Sanocki” 2014 Edward Zając podał datę 10 listopada 1906. jako syn Józefa (1880-1945, ur. w Stryju, c. k. oficjał podatkowy, kancelista skarbu, urzędnik inspektoratu skarbowego) i Bronisławy Marii z domu Kaczka (1888-1965, ur. w Mchawie). Ród Codellów wywodził się z Włoch, zaś w XIX wieku ojciec Józefa przybył na teren zaboru austriackiego w grupie specjalistów budujących mosty kamienne w Małopolsce Wschodniej. Rodzina zamieszkiwała w Sanoku w domu przy ulicy Płowieckiej„Dwuklasowa prywatna Szkoła Handlowa w Sanoku. Katalogi klasowe od 1926/27 do 1929/30. Klasa I”. AP Rzeszów / O. Sanok, zespół 151 sygn. 2, poz. 4. nad Potokiem Płowieckim. Aleksander Codello miał rodzeństwo, m.in. braci Eugeniusza (ur. 1898), Adama (1910-2006), Wincentego (ur. 1912)„Dwuklasowa prywatna Szkoła Handlowa w Sanoku. Katalogi klasowe od 1926/27 do 1929/30. Klasa I”. AP Rzeszów / O. Sanok, zespół 151 sygn. 2, poz. 59., siostry Marię (ur. 1908, nauczycielka, żona nauczyciela Józefa Wilczewskiego), Janinę (ur. 1917), Leopoldynę (1922-1995). Po wybuchu I wojny światowej od 7 listopada 1914 Józef Codello wraz z sześcioma bliskimi przebywał w Petrovicach (obecnie powiat Przybram).

Aleksander Codello w 1925 zdał egzamin dojrzałości w Państwowym Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku (w jego klasie byli m.in. Władysław Miller oraz bracia Leopold i Włodzimierz Musiałowie). Studiował historię i filologię polską na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Uzyskał tytuł naukowy doktora na podstawie pracy dotyczącej polityki Paców napisanej pod kierunkiem prof. Władysława Konopczyńskiego i obronionej w 1931.

W Sanoku pracował jako nauczyciel historii w Miejskim Prywatnym Seminarium Nauczycielskim Żeńskim w Sanoku (na przełomie lat 20. i 30.)Edward Zając, Oświata i szkolnictwo. Życie kulturalne, Szkolnictwo podstawowe i średnie. Nauczycielski ruch związkowy, Aneks 1, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 594. i w Gimnazjum Żeńskim im. Emilii Plater w Sanoku od 1930 do 1934. Był członkiem wspierającym Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku i współpracował z tym stowarzyszeniem. Od 1934 przebywał w ramach stypendium na Łotwie, prowadząc badania naukowe dotyczące historii obszaru litewskiego z czasów VIII wieku. Następnie do końca lat 30. był nauczycielach w szkołach średnich Rzeszowa. 7 stycznia 1938 został zatrudniony jako nauczyciel kontraktowy w II Państwowym Gimnazjum w Rzeszowie, gdzie w roku szkolnym 1937/1938 wykładał język polski oraz gry i zabawy, a ponadto był instruktorem zespołu Straży Przedniej, opiekunem Czytelni uczniów samorządu uczniowskiego (tym samym przejął obowiązki urlopowanego nauczyciela Ludwika Bojczuka). Po wybuchu II wojny światowej działał w ramach tajnego nauczania na terenie Sanoka, Tarnobrzega, Miechowa.

Po wojnie nadal pracował jako nauczyciel gimnazjalny w Rzeszowie. Publikował prace historyczne, m.in. na temat historii miasta Rzeszowa, Julian Goslara, rozwoju szkolnictwa i życia kulturalno-oświatowego, artykuły (w wydawnictwach, „Kwartalnik Rzeszowski”, „Rocznik Sanocki”), recenzje. W 1966 został członkiem Komisji Nauk Historycznych oddziału rzeszowskiego Polskiej Akademii Nauk. Był w składzie redakcji „Rocznika województwa rzeszowskiego”. W 1948 był jednym z założycieli Oddział w Rzeszowie Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, a ponadto współorganizował w tym mieście oddział Polskiego Towarzystwa Historycznego (został jego członkiem honorowym), Towarzystwo Regionalne Ziemi Rzeszowskiej, Polskiego Towarzystwa Kultury i Sztuki. Od 1957 do 1962 był członkiem zarządu Rzeszowskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Zamieszkiwał pod adresem Czekaj 217 w Rzeszowie. Zmarł 19 styczniaA. Przyboś, Aleksander Codello (10 XI 1909 – 19 I 1975), „Studia Historyczne” 1976, z. 2, s. 320–322.J. Półćwiartek, Aleksander Czesław Codello utalentowany historyk rzeszowski (10 XI 1909 – 19 I 1975), RWRz 1978, t. IX, s. 261–265. 1975. Jego żoną była Maria, z którą miał synów, w tym Andrzeja.

Publikacje Julian Goslar Wieszcz grajgóry Rzeszowskie w dobie Wiosny Ludów Piotr Galiński (Polski Słownik Biograficzny) Pacowie wobec opozycji Jerzego Lubomirskiego Zbiegostwo mieszczan rzeszowskich Mieszczanie i chłopi rzeszowscy w czasach saskich

Pięć wieków miasta Rzeszowa (1958, jeden z czterech współautorów) Konfederacja wojskowa na Litwie w latach 1659–1663 (w: Studia i Materiały do Historii Wojskowości 6/1960)A Lithuanian Bibliography, s. 275. Rok 1848 w Sanockiem (notatki po prof. Miękiszu) (w: Rocznik Sanocki 1963; autor: Tadeusz Miękisz) Rywalizacja Paców i Radziwiłłów w latach 1666–1669 (w: Kwartalnik Historyczny 71/4 1964) Litwa wobec polityki bałtyckiej Sobieskiego w latach 1675–1679 (w: Kwartalnik Historyczny 74/1 1967) Działalność Juliana Goslara w Sanockiem w świetle jego spuścizny pisarskiej (1845-1849) (w: Rocznik Sanocki 1963) Samorząd miasta Rzeszowa 1867–1914 (1967) Litwa wobec polityki bałtyckiej Sobieskiego w latach 1675–1679 (w: Kwartalnik Historyczny R. 74, 1/1967) Hegemonia Paców na Litwie i ich wpływy w Rzeczypospolitej 1669-1674 (w: Studia Historyczne 13/1970)Mathias Niendorf, Das Großfürstentum Litauen 1569–1795, s. 255. Litwa wobec wojny z Turcją 1672–1676 (w: Studia i Materiały do Historii Wojskowości 14/1968)A Lithuanian Bibliography, s. 276.

Odznaczenia i nagrody Medal Komisji Edukacji Narodowej Nagroda przyznana przez Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (za pracę doktorską) Nagroda twórcza Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie w dziedzinie nauki (1959)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

–

Kategoria:Absolwenci Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Historycznego Kategoria:Historycy związani z Sanokiem Kategoria:Ludzie związani z Rzeszowem Kategoria:Nauczyciele II Rzeczypospolitej Kategoria:Nauczyciele związani z Sanokiem Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Polacy pochodzenia włoskiego Kategoria:Polscy regionaliści Kategoria:Polscy nauczyciele historii Kategoria:Polscy nauczyciele języka polskiego Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1906 Kategoria:Zmarli w 1975 Kategoria:Ludzie związani z Siedlanką