Cmentarz Żołnierzy Armii Radzieckiej w Braniewie – największa w Europie wojenna nekropolia żołnierzy radzieckich poległych lub zmarłych w wyniku ran i chorób odniesionych w czasie II wojny światowej. Położona jest w Braniewie przy ulicy Elbląskiej.

Operacja wschodniopruska Armii Czerwonej

W systemie obronnym Prus Wschodnich Braniewo było jednym z ważniejszych punktów strategicznych. Miasto i powiat wchodziły w skład tzw. trójkąta lidzbarskiego, ciągnącego się wzdłuż linii prowadzącej do Zalewu Wiślanego. Samo Braniewo, leżące na ważnym szlaku komunikacyjnym łączącym Elbląg z Królewcem, posiadało znaczący garnizon wojskowy, m.in. stacjonowały tu oddziały piechoty i wojska pancerne. Zwycięstwo w zaciętych walkach w okresie styczeń – marzec 1945 wojska radzieckie okupiły znacznymi ofiarami. W samym tylko rejonie Mamonowa – Tolkmicka – Fromborka – Braniewa poległo 20 926 żołnierzy radzieckich.

Historia cmentarza Cmentarz powstawał w latach 1945–1957, skrywa prochy 31 237 żołnierzy radzieckich 2 Frontu Białoruskiego oraz 3 Frontu Białoruskiego, którzy polegli w Prusach Wschodnich w II wojnie światowej. Jest to cmentarz, na którym pochowano największą w Europie liczbę żołnierzy armii radzieckich, poległych w zimie 1945 r. na brzegach Zalewu Wiślanego, w Pasłęku, Elblągu, Górowie Iławeckim, Kętrzynie, Barczewie, Reszlu, Nidzicy. Żołnierzy pochowano w 250Według źródła Groby Żołnierzy Armii Radzieckiej poległych w Polsce w II Wojnie Światowej jest tam 750 zbiorowych mogił. zbiorowych mogiłach i 20 indywidualnych. Wśród pochowanych 4054 żołnierzy to osoby o ustalonej tożsamości. Zdarzały się również pochówki żołnierzy w mundurach niemieckichŻołnierski grób w Zawierzu, [w:] IKAT. Ilustrowany Kurier Terenowy, nr 20 (42), 4 października 1992, s. 1.. Większość kwater jest bezimienna.

Ostatnie pogrzeby na cmentarzu miały miejsce:

20 lutego 2009 r. na cmentarzu został pochowany radziecki żołnierz, którego szczątki znaleziono na poligonie wojskowym w Braniewie. Pogrzeb odbył się z udziałem dwóch duchownych obrządku prawosławnego. 27 sierpnia 2021 r. na cmentarzu odbył się pochówek szczątków trzech lotników radzieckich zestrzelonych 4 km na południe od Braniewa 8 marca 1945 r. Wrak wraz ze szczątkami został odnaleziony przez polskich poszukiwaczy wiosną 2020 r.

Co roku, w niedzielę przypadającą w pobliżu 9 maja, odbywają się na cmentarzu uroczystości upamiętniające poległych żołnierzy. W uroczystościach uczestniczą władze polskie i obwodu królewieckiego. Od 2010 do czasu wybuchu wojny ukraińsko-rosyjskiej tradycją był zjazd rosyjskich motocyklistów do Braniewa na tę uroczystość, którym przewodzi gubernator obwodu królewieckiego Nikołaj Cukanow. W trakcie wspólnych uroczystości składane były wieńce i odprawione modlitwy ekumeniczne.

Architektura Cmentarz zbudowany jest na planie prostokąta; zajmuje 6,5 ha powierzchni. Żołnierzy pochowano w wytyczonych 250 (albo 750 – patrz uwaga a. i przypis) mogiłach zbiorowych, w kształcie jednakowych prostokątów. Mogił indywidualnych jest 20, są one usytuowane obok akcentu centralnego. Mogiły obramowano betonem i każdą z nich oznaczono tablicą z gwiazdą. Budowę cmentarza zakończono w 1968 r. – w tym też czasie wzniesiono akcent plastyczny w formie obelisku z piaskowca, posadowionego na niewielkim podwyższeniu obudowanym kamieniem oraz z wkomponowanymi na narożach dwiema rzeźbami, przedstawiającymi grupę żołnierzy. Odsłonięcie monumentu miało miejsce w listopadzie 1967, w 50. rocznicę rewolucji październikowej. W odsłonięciu pomnika wzięli między innymi udział: I sekretarz Komitetu Wojewódzkiego PZPR Stanisław Tomaszewski, przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej profesor Marian Gotowiec, radca ambasady ZSRR w Polsce A. Panfiłow, delegacja radziecka obwodu królewieckiego oraz społeczeństwo BraniewaW hołdzie bohaterom Panorama Północy: magazyn Ziem Północnych: [ilustrowany tygodnik Ziem Północnych], 1967.12.03 nr 49, s. 2..

Przy wejściu na cmentarz umieszczona została tablica zawierająca informację o poległych i miejscach stoczonych bitew. Autorem projektu jest artysta plastyk Bolesław Marszal.

Dojazd thumb|lewo|Pomnik przy drodze wojewódzkiej nr 504 Braniewo – Elbląg Cmentarz znajduje się przy wjeździe do Braniewa, przy ul. Elbląskiej, przy drodze wojewódzkiej nr 504: Elbląg – Frombork – Braniewo.

Zobacz też Cmentarz przy ul. Olsztyńskiej w Braniewie Cmentarz przy ul. Morskiej w Braniewie Cmentarz przy ul. Elbląskiej w Braniewie Cmentarz żydowski w Braniewie Cmentarz ewangelicki w Braniewie Cmentarz św. Jana w Braniewie Cmentarz zgromadzenia zakonnego sióstr św. Katarzyny w Braniewie Cmentarz św. Katarzyny w Braniewie

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne

ZvezdaTVnews В польском городе Бранево почтили память совестких воинов (ros.) Мемориал в Бранево (Cmentarz w Braniewo (ros.)) Cmentarz Żołnierzy Armii Radzieckiej w Braniewie

Kategoria:Pomniki żołnierzy Armii Czerwonej w Polsce Kategoria:Cmentarze żołnierzy Armii Czerwonej w województwie warmińsko-mazurskim Kategoria:Cmentarze w Braniewie