Henryk Bolesław Dyduch (ur. 3 października 1896 w Nowosielcach, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – major piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

Syn Wojciecha i Reginy z Dyduchów urodzony 3 października 1896 r. w Nowosielcach. Miał braci Henryka i Walentego (ur. 1904-1941). Ukończył gimnazjum realne w Łańcucie zdając maturę w 1914. Po wybuchu I wojny światowej w 1914 wstąpił do Legionu Wschodniego, a po jego rozwiązaniu został wcielony do Armii Austro-Węgier, w ramach której został absolwentem szkoły oficerów rezerwy w 1916. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 grudnia 1917 w korpusie oficerów rezerwy piechoty. Jego oddziałem macierzystym był 90 pułk piechoty. W działaniach wojennych był dowódcą plutonu moździerzy oraz dowódcą kompanii szturmowej. U kresu wojny jesienią 1918 przystąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej w Kołomyi. Tam został internowany przez Ukraińców, po czym uciekł z obozu. W szeregach II batalionu w 2 pułku Strzelców Lwowskich uczestniczył w obronie Lwowa podczas wojny polsko-ukraińskiej.

Wstąpił do Wojska Polskiego, zweryfikowany jako podporucznik i został przydzielony do przemianowanego z 2 pułku Strzelców Lwowskich na 39 pułk piechoty Strzelców Lwowskich, stacjonującego w garnizonie Jarosław. 6 marca 1919 został mianowany porucznikiem. W trakcie wojny polsko-bolszewickiej służył w szeregach 2 pułku Obrony Warszawy w lipcu i sierpniu 1920. W listopadzie 1920 został skierowany do Oddziału V Sztabu Generalnego. Od 1921 do 1922 studiował prawo na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Został awansowany do stopnia kapitana piechoty ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1922. Wykładał jako instruktor w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie. W późniejszym czasie powrócił do Jarosławia i ponownie służył w 39 pułku piechoty Strzelców Lwowskich. Został dowódcą kompanii. Na stopień majora został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1937 i 26. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W marcu 1939 był dowódcą III batalionu.

W czasie kampanii wrześniowej został dowódcą II batalionu Ośrodka Zapasowego 24 Dywizji Piechoty w Przemyślu. Na czele tego batalionu walczył w obronie miasta. Wycofując się w stronę wschodnią jego batalion wziął udział w bitwie w lasach janowskich. 19 września w Brzuchowicach, w ramach reorganizacji resztek 24 DP, objął dowództwo zbiorczego batalionu złożonego z pozostałości improwizowanych batalionów obrony Przemyśla, resztek II/1 psp oraz innych pododdziałów. Na czele tego batalionu następnego dnia przebił się do Kleparowa. 21 września dowódca 35 Dywizji Piechoty przybyłych do Lwowa żołnierzy majora Dyducha wcielił do 206 pułku piechoty, a jego samego wyznaczył na stanowisko dowódcy II batalionu w tym pułku.

Po agresji ZSRR na Polskę i kapitulacji Lwowa przed Armią Czerwoną został wbrew warunkom kapitulacji miasta wzięty do niewoli sowieckiej i przewieziony do obozu w Starobielsku. Stamtąd nadsyłał listy do rodziny. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany potajemnie w bezimiennej mogile zbiorowej w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD pod pozycją 4023.

Za swoje czyny został przedstawiony do odznaczenia Orderem Virtuti Militari V klasy, lecz nie zdążył go już odebrać.

Jego brat Walenty padł ofiarą masakr więziennych we Lwowie.

Upamiętnienie

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”. W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, został zasadzony Dąb Pamięci honorujący Henryka Dyducha przy Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 1 z Oddziałami Integracyjnymi w Chełmie.

Ordery i odznaczenia Medal Niepodległości (2 sierpnia 1931) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Srebrny Krzyż Zasługi (17 marca 1930) „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Zobacz też

jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Grzegorz Łeszczyński, Henryk Bolesław Dyduch, Wyd. Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2020, , wersja zdigitalizowana.

Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Dowódcy batalionów 39 Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich Kategoria:Internowani przez Ukraińców podczas wojny polsko-ukraińskiej 1918–1919 Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Ludzie związani z Jarosławiem (Polska) Kategoria:Ludzie związani z Przemyślem Kategoria:Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Obrońcy Przemyśla (1939) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Obrońcy Lwowa (1939) Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy bitwy o Lwów 1918–1919 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni i szkół wojskowych II Rzeczypospolitej Kategoria:Żołnierze Legionu Wschodniego Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1940