thumb|Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz – największe i jedno z najstarszych rodzimych przedsiębiorstw w Bydgoszczy thumb|Pesa Tramicus w Warszawie Bydgoszcz jest jednym z większych ośrodków gospodarczych Polski. Jest ośrodkiem przemysłu, handlu i usług, wraz z powiatem skupiając około jednej trzeciej potencjału gospodarczego regionu kujawsko-pomorskiego.
Charakterystyka Bydgoszcz jest ósmym pod względem wielkości w krajuWybrane dane dla miast wojewódzkich w 2012 roku. Ośrodek Statystyki Miast Urzędu Statystycznego w Poznaniu. i największym w regionie kujawsko-pomorskim ośrodkiem gospodarczym. Zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw wynosiło 56 tys. osób (7. miejsce w kraju), z czego 90% przypadało na sektor prywatny..
Pierwszoplanowe znaczenie w gospodarce miasta mają usługi i przemysł. Jego struktura jest zdywersyfikowana, lecz najważniejsze znaczenie mają branżeProgram strategiczny gospodarka i rynek pracy dla Bydgosko-Toruńskiego Obszaru Funkcjonalnego – wrzesień 2014.: chemiczna, w tym przetwórstwa tworzyw sztucznych, skupione w ramach Bydgoskiego Klastra Przemysłowego, informatyczna (IT) i nowoczesnych usług dla biznesu Business Process Outsourcing (BPO) / Share Service Center (SSC), skupione w ramach Bydgoskiego Klastra Informatycznego, elektromaszynowa, w tym produkcji taboru kolejowego i tramwajowego skoncentrowana wokół firmy PESA i jej poddostawców, spożywcza. Wizytówką gospodarczą miasta i największym miejscowym przedsiębiorstwem są Pojazdy Szynowe Pesa Bydgoszcz, produkujące tabor kolejowy i tramwajowy. W mieście obecnych jest wiele grup kapitałowych, koncernów i korporacji międzynarodowych. W Bydgoszczy znajduje się około 25% kujawsko-pomorskich przedsiębiorstw eksportujących swoje wyroby za granicęUwarunkowania inwestycyjne Województwa Kujawsko-Pomorskiego – opracowanie Urzędu Marszałkowskiego w Toruniu.. Przychody bydgoskich podmiotów gospodarczych w latach 2003–2007 wzrosły z 19,71 do 24,83 mld złPlan Rozwoju Bydgoszczy na lata 2009–2014. Załącznik do Uchwały XLV/632/09 Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 1 kwietnia 2009 roku.. Duże znaczenie posiada rozwinięte otoczenie biznesu – banki, usługi finansowe, instytucje ubezpieczeniowe, obsługa nieruchomości i firm, targi, klastry przemysłowe, organizacje gospodarcze, baza hotelowa klasy prestiż, połączenia lotnicze (w tym towarowe).
Specyfika bydgoskiej gospodarki wyraża się m.in. w skromnej obecności w rankingach przedsiębiorstw o największych przychodach (np. 500 Polityki), gdyż to nie przedsiębiorstwa handlowe, wykazujące duży obrót decydują o obrazie gospodarczym miasta, lecz m.in. branża przetwórcza (przychody – 7. miejsce w kraju). Największe przedsiębiorstwa bydgoskie są często filiami, względnie oddziałami ogólnopolskich lub globalnych grup kapitałowych, a jednocześnie ponad połowa regionalnych przedsiębiorstw o największym zatrudnieniu znajduje się właśnie w Bydgoszczy15 wobec 29 w województwie – za http://stat.gov.pl/bdl/app/dane_podgrup.display?p_id=422976&p_token=0.5883482109948269.. Bydgoskie przedsiębiorstwa są szeroko reprezentowane w rankingach promujących jakość wyrobów i usług (Teraz Polska, Dobre bo Polskie, Medal Europejski itp.), wskaźniki rozwoju (Gazele Biznesu, Złota Setka itp.) lub etykę prowadzenia działalności gospodarczej (Firmy Fair Play). W 2015 roku spośród 121 przedsiębiorstw z kujawsko-pomorskiego wyróżnionych jako Diamenty Forbesa jedna trzecia to przedsiębiorstwa z Bydgoszczy (28) i powiatu (10)http://diamenty.forbes.pl/diamenty-forbesa-2015-lista-laureatow,artykuly,189081,1,1.html Diamenty Forbesa 2015..
Specyfikę gospodarczą Bydgoszczy dopełnia otoczenie, powiat bydgoski, a zwłaszcza najbliżej położone i rozwinięte gminy: Białe Błota, Osielsko, Nowa Wieś Wielka i Solec Kujawski, których wskaźniki gospodarcze są wyraźnie lepsze niż przeciętne obszary wiejskie. Aglomeracja Bydgoszczy grupuje 30% podmiotów gospodarczych w województwie kujawsko-pomorskim, w tym ponad 50% podmiotów dużych, zatrudniających ponad 1000 osób. Aktywność zawodowa w Bydgoszczy jest najwyższa w regionie, natomiast stopa bezrobocia – najniższa. Dodatkowo Bydgoszcz stanowi miejsce pracy dla 30 tys. osób dojeżdżających z zewnątrz (dane z 2011). Saldo dojazdów daje Bydgoszczy 4. miejsce w Polsce północnej, po Warszawie, Poznaniu i Gdańsku.
Nagrody i wyróżnienia gospodarcze Za prowadzoną politykę proinwestycyjną, Bydgoszcz otrzymała szereg nagród i wyróżnień, między innymiEuropejska Stolica Kultury Bydgoszcz 2016 kandydat – opracowanie z 2012 roku.: Gmina Fair Play (2007, 2008, 2009) – Certyfikowana Lokalizacja Inwestycjihttp://www.arch.gmina.fairplay.pl/artykuly.php?id=178 dostęp 2015-03-4. trzecie miejsce w rankingu Forbes dla miast najbardziej przyjaznych biznesowi, tytuł Wschodzącej Gwiazdy na lokalizację usług BPO przyznany przez Colliers International (2008), tytuł Regionalnego Centrum Gospodarczego przyznany przez PricewaterhouseCoopers siódme miejsce (na 600 miast i gmin) w rankingu Gmina na 5 organizowanym przez Szkołę Główną Handlową (2015)http://bydgoszcz.wyborcza.pl/bydgoszcz/1,48722,17498078,Bydgoszcz_siodma_w_rankingu_SGH__Oceniali_obsluge.html dostęp 2015-03-3. pierwsze miejsce wśród miast polskich w rankingu Doing Business in Poland 2015 przygotowanym przez Bank Światowyhttp://www.doingbusiness.org/Rankings/poland/ dostęp 2015-06-25.. pierwsze miejsce w kategorii nowych lokalizacji dla centrów usług wspólnych 2015 (CEE Shared Services and Outsourcing Awards)http://www.bydgoszcz.pl/miasto/aktualnosci/aktualnosci-2016-luty/Bydgoszcz_nagrodzona_na_biznesowej_gali.aspx#1 dostęp 2016-02-8. Bydgoszcz od 2000 roku poddaje się międzynarodowej weryfikacji ratingowej, otrzymując początkowo ocenę BBB-, od 2009 – ocenę BBBhttp://www.bydgoszcz.pl/miasto/urzad_samorzad/rating_miasta.aspx?page=4 dostęp 2015-03-4., a od 2015 – ocenę BBB+http://www.bydgoszcz.pl/miasto/aktualnosci/aktualnosci-2016-marzec/Doskona_e_wie_ci__Fitch_podnosi_rating_Bydgoszczy.aspx#1 dostęp 2016-03-15..
Gospodarka Bydgoszczy w statystykach W 2013 r. w Bydgoszczy zatrudnionych było 117 tys. osób, co stanowiło 27% zatrudnionych w województwie kujawsko-pomorskimStatystyczne Vademecum Samorządowca: miasto Bydgoszcz 2013.. Stopa bezrobocia w lipcu 2015 r. wynosiła 6,2%, wobec 11,7% w kraju i 15,8% w regionieBezrobotni oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów – stan w końcu marca 2015 r. Opracowanie Głównego Urzędu Statystycznego https://web.archive.org/web/20150525022406/http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/bezrobocie-rejestrowane/bezrobotni-oraz-stopa-bezrobocia-wg-wojewodztw-podregionow-i-powiatow-stan-w-koncu-marca-2015-r-,2,31.html.. W 2013 roku co trzecia oferta pracy w województwie dotyczyła pracodawcy z Bydgoszczy. W mieście funkcjonowało 43,4 tys. podmiotów gospodarczych, z tego jedynie 2% w sektorze publicznym. Najwięcej w sekcji handel i naprawy (26%), budownictwo (10%), działalność naukowo-techniczna (10%) i przetwórstwo przemysłowe (9%)Bydgoszcz – portret terytorialny. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego.. Według sekcji PKD 2007 w Bydgoszczy prowadziło działalność 31 tys. osób fizycznych, 12,4 tys. osób prawnych, 350 jednostek samorządowychStatystyczne Vademecum Samorządowca 2014 – województwo kujawsko-pomorskie.. W podziale na formy prawne funkcjonowały 3 przedsiębiorstwa państwowe, 115 spółdzielni, 1085 fundacji, stowarzyszeń i organizacji społecznych oraz 4,4 tys. spółek handlowych, w tym 563 z udziałem kapitału zagranicznego. 96% podmiotów gospodarczych to mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające mniej niż 10 osób. Prawie 2 tys. przedsiębiorstw zatrudniało od 10 do 250 osób, 53 – w zakresie 250-1000 osób, a 14 – powyżej 1000 osób. W 2013 roku przychody ze sprzedaży produktów i usług (bez sekcji handel i naprawy) wynosiły w Bydgoszczy 12,4 mld zł, z czego 70% wartości przypadało na przemysł, a 10% – budownictwo. W strukturze produkcji sprzedanej przemysłu największy udział mają wyroby z tworzyw sztucznych i gumy (17%), artykuły spożywcze (12%), wyroby z metali (11%), papier i wyroby z papieru (7%), maszyny i urządzenia (5%) oraz meble (4%).
Regionalny potencjał gospodarczy Aglomeracja Bydgoszczy (powiat grodzki i ziemski) grupuje około 23% ludności województwa (więcej niż łącznie Toruń, Włocławek i Grudziądz)470 tys. wobec 2097 tys. w województwie – za http://stat.gov.pl/bdl/app/dane_podgrup.display?p_id=422965&p_token=0.6985034086679069.. Potencjał gospodarczy wynosi w zaokrągleniu: 30% podmiotów gospodarczych55 tys. wobec 191 tys. w województwie – za http://stat.gov.pl/bdl/app/dane_podgrup.display?p_id=422976&p_token=0.5883482109948269., osób pracujących138 tys. wobec 440 tys. w województwie – za http://stat.gov.pl/bdl/app/dane_podgrup.display?p_id=422990&p_token=0.5361844544093024., środków trwałych w przedsiębiorstwach15,3 mld zł wobec 46,9 mld zł w województwie – za http://stat.gov.pl/bdl/app/dane_podgrup.display?p_id=422990&p_token=0.8198659934577., nowych mieszkań oddanych do użytku (lata 1995–2013)28,7 tys. wobec 101,2 tys. w województwie – za http://stat.gov.pl/bdl/app/dane_podgrup.display?p_id=422990&p_token=0.4912882039232092., 40% podmiotów z udziałem kapitału zagranicznego229 wobec 589 w województwie – za http://stat.gov.pl/bdl/app/dane_podgrup.display?p_id=422976&p_token=0.7020904785190123., środków trwałych w przedsiębiorstwach usługowych8,0 mld wobec 18,4 mld zł w województwie – za http://stat.gov.pl/bdl/app/dane_podgrup.display?p_id=422990&p_token=0.8198659934577., 50% spółek akcyjnych164 wobec 356 w województwie – za http://stat.gov.pl/bdl/app/dane_podgrup.display?p_id=422976&p_token=0.7728700353643639., dużych przedsiębiorstw (ponad 1000 zatrudnionych) oraz sfery społecznej (szkolnictwo wyższe, media, sport wyczynowy, służba zdrowia, niektóre dziedziny kultury).
Względny potencjał gospodarczy odpowiada wskaźnikom miast wojewódzkich w innych regionach (Szczecin, Wrocław, Lublin, Olsztyn).
Rynek pracy W Bydgoszczy znajduje się największa grupa ludzi zawodowo czynnych w regionie kujawsko-pomorskim. Około 15% ludności ma wykształcenie wyższe, 37% średnieBank Danych Regionalnych – wszystkie dane dla miejscowości Bydgoszcz., a uczelnie bydgoskie dostarczają wykwalifikowanej kadry technicznej branż: mechanicznej, chemicznej, budowlanej, elektronicznej, telekomunikacyjnej, ochrony środowiska i innych. CM UMK dostarcza wykwalifikowane kadry medyczne, a UKW kadry dla oświaty, administracji. Uczelnie niepubliczne kształcą informatyków, kadry dla administracji, turystyki, hotelarstwa, kadry zarządzającej przedsiębiorstwami, dziennikarzy. Liczne szkoły średnie kształcą średni personel, potrzebny w każdym przedsiębiorstwie.
Dojazdy do pracy do Bydgoszczy thumb|Dojazdy do pracy do Bydgoszczy według Narodowego Spisu Powszechnego 2011. Liczba osób zatrudnionych w Bydgoszczy w stosunku do liczby ludności w wieku produkcyjnym w gminach (%)Delimitacja i charakterystyka obszaru realizacji instrumentu Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w obszarze funkcjonalnym Bydgoszczy i Torunia. Zarząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego, marzec 2014.