Wybory uzupełniające do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji

Wybory uzupełniające do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji (1989–1991) odbyły się trzy razy: 8 października 1989, 4 i 18 lutego 1990 oraz 27 maja i 10 czerwca 1990. We wszystkich przypadkach przyczyną była śmierć deputowanych wybranych w wyborach parlamentarnych w 1989.

Lista wyborów uzupełniających do Senatu I kadencji Okręg Data Były senator Wybrany senator Przyczyna piotrkowski 08.10.1989 Grzegorz Białkowski Piotr Andrzejewski śmierć opolski 04.02.1990 Edmund Osmańczyk Dorota Simonides śmierć 18.02.1990 lubelski 27.05.1990 Adam Stanowski Jerzy Kłoczowski śmierć 10.06.1990

Przyczyny zarządzania wyborów uzupełniających Podstawą prawną zarządzenia wyborów uzupełniających do Senatu Rzeczypospolitej PolskiejDo 30 grudnia 1989 izba nosiła nazwę Senat Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. I kadencji była Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Ordynacja wyborcza do Senatu Polskiej Rzeczypospolitej LudowejUstawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Ordynacja wyborcza do Senatu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ()..

Zgodnie z art. 16 tej ustawy w razie utraty mandatu przez senatora Senat podejmował uchwałę w sprawie przeprowadzenia wyborów uzupełniających w okręgu, z którego został on wybrany, zaś na podstawie art. 95 ordynacji wyborczej do SejmuUstawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej X kadencji, na lata 1989-1993 (). Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nie później niż w 10. dniu od powzięcia uchwały przez izbę wyższą zarządzał ich przeprowadzenie w terminie do 3 miesięcy od dnia stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. Wyborów uzupełniających nie przeprowadzano w okresie 6 miesięcy przed dniem upływu kadencji Sejmu. Głosowanie przeprowadzano wyłącznie na terytorium kraju.

Wygaśnięcie mandatu senatora stwierdzał Senat w następujących wypadkach: stwierdzenia nieważności wyboru senatora; odmowy złożenia ślubowania; utraty prawa wybieralności; śmierci; zrzeczenia się mandatu.

Zasady wyboru Aby zdobyć mandat senatorski, zwycięski kandydat musiał uzyskać bezwzględną większość głosów ważnych. W innym przypadku 14 dni później odbywało się głosowanie ponowne z udziałem dwóch kandydatów z największą liczbą głosów w I turze. Po głosowaniu ponownym miejsce w Senacie otrzymywał kandydat z większą liczbą głosów ważnych (większość względna). W obu turach za ważny uznawano również głos, który oddano przez skreślenie nazwisk wszystkich kandydatów (czyli braku poparcia dla któregokolwiek z nich), zatem wliczał się on do łącznej liczby głosów.

Wybory uzupełniające 8 października 1989 (województwo piotrkowskie) Wybory uzupełniające do Senatu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w województwie piotrkowskim, które odbyły się 8 października 1989, zostały zarządzone przez Prezydenta PRL Wojciecha Jaruzelskiego 2 sierpnia 1989Zarządzenie Prezydenta Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 2 sierpnia 1989 r. w sprawie wyborów uzupełniających do Senatu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (). z powodu śmierci Grzegorza Białkowskiego. Przeprowadziła je Okręgowa Komisja Wyborcza w Piotrkowie Trybunalskim.

Mandat senatorski uzyskał Piotr Andrzejewski.

Kalendarz wyborczy thumb|Województwo piotrkowskie na tle Polski do 13 września 1989 – zgłaszanie kandydatów na senatora do okręgowych komisji wyborczych w celu zarejestrowania, 8 października 1989, godz. 6:00–22:00 – głosowanie.

Kandydaci Swoje kandydatury zarejestrowali: Piotr Andrzejewski, Kazimierz Falak, Zygmunt Jankowski, Mirosław Kaliszczak, Stanisław Kersz.

Wyniki Kandydat Głosów %Piotr Andrzejewski 43 080 65,07 Kazimierz Falak 10 711 16,18 Zygmunt Jankowski 7572 11,44 Stanisław Kersz 2023 3,06 Mirosław Kaliszczak 1819 2,75 skreśleni wszyscy kandydaciOrdynacja wyborcza do Senatu z 1989 dopuszczała możliwość oddania głosu ważnego także przez skreślenie nazwisk wszystkich kandydatów (czyli braku poparcia dla któregokolwiek z nich). 996 1,50 Źródło: Państwowa Komisja Wyborcza

Wybory uzupełniające 4 i 18 lutego 1990 (województwo opolskie) Wybory uzupełniające do Senatu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w województwie opolskim, które odbyły się 4 i 18 lutego 1990, zostały zarządzone przez Prezydenta PRL Wojciecha Jaruzelskiego 29 listopada 1989Zarządzenie Prezydenta Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 2 sierpnia 1989 r. w sprawie wyborów uzupełniających do Senatu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (). z powodu śmierci Edmunda Osmańczyka. Przeprowadziła je Okręgowa Komisja Wyborcza w Opolu.

Mandat senatorski uzyskała Dorota Simonides.

Kalendarz wyborczy thumb|Województwo opolskie na tle Polski do 12 stycznia 1990 – zgłaszanie kandydatów na senatora do okręgowych komisji wyborczych w celu zarejestrowania, 4 lutego 1990, godz. 6:00–22:00 – głosowanie 18 lutego 1990, godz. 6:00–22:00 – ponowne głosowanie.

Kandydaci Swoje kandydatury zarejestrowali: Jerzy Bobrowski, Henryk Kroll, Józef Pietrzykowski, Dorota Simonides.

Wyniki Kandydat I tura II tura Głosów % Głosów % Henryk Kroll 84 601 39,39 124 498 32,35 Dorota Simonides 76 592 35,66 258 135 67,07 Józef Pietrzykowski 33 951 15,81 — Jerzy Bobrowski 17 265 8,04 skreśleni wszyscy kandydaci 2387 1,11 2213 0,58 Źródło: Państwowa Komisja Wyborcza – I tura i II tura

Wybory uzupełniające 27 maja i 10 czerwca 1990 (województwo lubelskie) Wybory uzupełniające do Senatu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w województwie lubelskim, które odbyły się 27 maja i 10 czerwca 1990, zostały zarządzone przez Prezydenta RP Wojciecha Jaruzelskiego 3 kwietnia 1990Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 kwietnia 1990 r. w sprawie wyborów uzupełniających do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (). z powodu śmierci Adama Stanowskiego. Przeprowadziła je Okręgowa Komisja Wyborcza w Lublinie; I tura głosowania odbyła się równocześnie z wyborami do rad gmin.

Mandat senatorski uzyskał Jerzy Kłoczowski.

Kalendarz wyborczy thumb|Województwo lubelskie na tle Polski do 30 kwietnia 1990 – zgłaszanie kandydatów na senatora do okręgowych komisji wyborczych w celu zarejestrowania, 27 maja 1990, godz. 6:00–22:00 – głosowanie 10 czerwca 1990, godz. 6:00–22:00 – ponowne głosowanie.

Kandydaci Swoje kandydatury zarejestrowali: Marian Fuszara, Janusz Jurek, Jerzy Kłoczowski, Roman Wierzbicki.

Wyniki Kandydat I tura II tura Głosów % Głosów % Jerzy Kłoczowski 91 848 40,51 47 320 50,93 Roman Wierzbicki 79 540 35,08 44 705 48,11 Janusz Jurek 28 447 12,54 — Marian Fuszara 19 487 8,59 skreśleni wszyscy kandydaci 7407 3,27 891 0,96 Źródło: Państwowa Komisja Wyborcza – I tura i II tura

Uwagi

Przypisy

Polska Polska 1 Kategoria:1989 w Polsce Kategoria:1990 w Polsce