Pęporostek aksamitny, pępówka aksamitna (Lichenomphalia velutina (Quél.) Redhead, Lutzoni, Moncalvo & Vilgalys) – gatunek grzybów należący do rodziny wodnichowatych (Hygrophoraceae). Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lichenomphalia, Hygrophoraceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy gatunek ten zdiagnozowany został w 1885 r. przez Quéleta jako Omphalina velutina, potem zaliczany był przez różnych autorów do różnych rodzajów. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w 2002 r. Redhead, Lutzoni, Moncalvo i Vilgalys. Synonimy:
W 2003 r. Władysław Wojewoda zaproponował polską nazwę pępówka aksamitnaWładysław Wojewoda, Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków, W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, . Nazwa ta jednak jest niespójna z obecną nazwą naukową. Ostatnio pojawiła się nowa polska nazwa.
Morfologia Porosty z rodzaju Lichenomphalia należą do nielicznej procentowo grupy porostów, w których mykobiontem jest grzyb z grupy podstawczaków. Na podłożu rozwija się plecha homeomeryczna zawierająca glony z rodzaju Coccomyxa. Z plechy tej wyrasta owocnik typowy dla grzybów kapeluszowychWójciak Hanna, Porosty, mszaki, paprotniki, Warszawa, Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, . Kapelusz O średnicy 0,5–1 (1,5) cm, początkowo o barwie umbrowo-brązowej lub szaro-brązowej, później czarniawo-brązowej. Jest promieniście prążkowany od prześwitujących blaszek. Brzeg kapelusza karbowany i jaśniejszy – ma barwę od gliniastej do brązowej. Jest higrofaniczny, w stanie wilgotnym staje się ciemniejszy. Blaszki Silnie zbiegające o barwie od jasnobrązowej do szarobrązowej. Trzon Brązowy, na 1/3 długości (przy podstawie) delikatnie białawo omszony. Cechy mikroskopowe Strzępki plechy bardzo cienkie, o średnicy 2–3 μm. Na ich przegrodach brak sprzążek. Trama blaszek wąska, cienkościenna, zbudowana z cienkościennych, dichotomicznie rozgałęzionych strzępek. Podstawki zazwyczaj 2-zarodnikowe. Zarodniki elipsoidalne, bezbarwne, o łezkowatym kształcie. Mają rozmiar 7–10 (-11) × (3) 4–6 μm.
Występowanie Występuje tylko w Europie, głównie w jej północnych regionach, na Wyspach Brytyjskich i na Grenalndii. W polskim piśmiennictwie mykologicznym stanowiska tego gatunku znane są tylko z wyższych pięter Tatr. Występuje tam w zespołach z wierzbą żyłkowaną i wierzbą alpejską. Rośnie na ubogich, oligotroficznych podłożach.
Przypisy
Kategoria:Wodnichowate Kategoria:Porosty Kategoria:Mykobiota Polski