Eparchia ryska – jedna z dwóch administratur Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego na Łotwie, tworząca razem z eparchią dyneburską autonomiczny Łotewski Kościół Prawosławny. Jej zwierzchnik, metropolita ryski i całej Łotwy Aleksander (Kudriaszow), stoi na jego czele. Funkcje katedry pełni sobór Narodzenia Pańskiego w Rydze.
Historia Eparchia została erygowana w 1850; przez poprzednie czternaście lat w Rydze rezydował wikariusz eparchii pskowskiej. W momencie jej utworzenia na jej terytorium działało 117 cerkwi, zaś liczbę wiernych szacowano na ponad 13 tys. W ciągu kolejnych dziesięciu lat liczba świątyń wzrosła do 136, zaś wiernych – do 189 889 osóbПравославие в Латвии. Часть VI (według innego źródła – ponad 146 tys.). Jako przyczynę tego wzrostu liczby wiernych wymienia się nadzieję chłopów łotewskich (podobny proces zachodził w Estonii) na dodatkowe nadziały ziemi. Większość pozyskanych w ten sposób konwertytów z luteranizmu nie angażowała się realnie w życie CerkwiMcGuckin J.A.: The encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity. John Wiley and Sons, 2011, ss. 226–228. .. Pogłoski o nadziałach ziemi i zwolnieniach z powinności wobec ziemian, jakie mieliby pozyskać chłopi w zamian za przyjęcie prawosławia, rozprowadzono jeszcze w okresie sprawowania urzędu gubernatora inflanckiego przez Michaiła Zinowjewa (1885–1895). Gdy wyszło na jaw, że były one bezpodstawne, gubernator nakazał ogłosić w kościołach, iż nieuczestniczący w nabożeństwach cerkiewnych i potajemnie wychowujący dzieci w wierze protestanckiej zostaną surowo ukaraniA. Górak, J. Kozłowski, K. Latawiec, Słownik biograficzny gubernatorów i wicegubernatorów w Królestwie Polskim (1867–1918), Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2014, s. 403..
1912 na terenie eparchii działało 258 cerkwi i 73 kaplice oraz dziewięć monasterów, z czego siedem żeńskich.
Na niepodległej Łotwie w okresie międzywojennym, od 1926, była częścią autonomicznego Łotewskiego Kościoła Prawosławnego i jego jedyną administraturą, obejmującą całe terytorium ŁotwyПравославие в Латвии. Часть V. W 1935 liczbę jej wiernych szacowano na 174 tys. osób, z czego ponad 103 tys. Rosjan, 57 600 Łotyszy oraz mniejsze grupy Białorusinów, Ukraińców, Estończyków, Niemców i Polaków. Po aneksji Łotwy do ZSRR ziemie eparchii ryskiej razem z terytorium eparchii wileńskiej i litewskiej na Litwie oraz autonomicznego Estońskiego Kościoła Prawosławnego w Estonii zostały włączone do nowo utworzonego Egzarchatu Łotwy i Estonii, a następnie Egzarchatu Nadbałtyckiego. Funkcjonował on do 1944. Po II wojnie światowej eparchia ryska funkcjonowała jako zwykła administratura Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. W 1960 czynnych było w niej 106 cerkwi, zaś liczbę wiernych szacowano na 44 560 osób.
W 1992 Cerkwi prawosławnej na Łotwie nadana została autonomia – powstał Łotewski Kościół Prawosławny. Do 2013 eparchia ryska była jego jedyną administraturą. W wymienionym roku została z niej wyodrębniona eparchia dyneburskaЛатвийская самоуправляемая Православная Церковь.
Eparchia prowadzi seminarium duchowne w Rydze oraz żeński monaster Trójcy Świętej i św. Sergiusza z Radoneża w RydzeA. Radziukiewicz, Ryska Arka, Przegląd Prawosławny, nr 8 (314), sierpień 2011, s.23–26..
Eparchia dzieli się na trzy dekanaty:Рижская епархия (patriarchia.ru) ryski; lipawski; valmierski.
Biskupi ryscy W Rosyjskim Kościele Prawosławnym Platon (Gorodiecki), 1850–1867 Beniamin (Karielin), 1870–1874 Serafin (Protopopow), 1874–1877 Filaret (Fiłarietow), 1877–1882 Donat (Babinski-Sokołow), 1882–1887 Arseniusz (Briancew), 1887–1897 Agatangel (Prieobrażenski), 1897–1910 Jan (Smirnow), 1910–1917
W autonomicznym Łotewskim Kościele Prawosławnym Jan (Pommers), 1921–1934 Augustyn (Pētersons), 1936–1949 (de facto do 1944) Ponownie w Rosyjskim Kościele Prawosławnym Sergiusz (Woskriesienski), 1941–1943, egzarcha Łotwy i Estonii Jan (Garklavs), 1943–1944 Beniamin (Fiedczenkow), 1947–1951 Filaret (Lebiediew), 1951–1958 Nikon (Fomiczow), 1963–1966 Aleksy (Konoplow), 1966 Leonid (Polakow), 1966–1990 Aleksander (Kudriaszow), od 1990; zwierzchnik Łotewskiego Kościoła Prawosławnego
Przypisy
*