Aleksander Ładnowski (ur. 6 czerwca 1815 w MarkuszowieData i miejsce urodzenia za aktem urodzenia w parafii w Markuszowie nr 50/1815:https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/skan/-/skan/ac4bf700a79a37856498c2f70cae1c623d6136b0b696b3b4c4b40b9cd9794d92 , zm. 5 listopada 1891 w Krakowie) – polski aktor komiczny, dramaturg i reżyser teatralny.
Aleksander Ładnowski był członkiem licznych grup teatralnych, występujących w XIX wieku na terenie Królestwa Polskiego oraz Galicji. W latach 1842-1850 grywał na deskach scen krakowskich. W 1851 pełnił funkcję reżysera w Teatrze Borkowskiego w Stanisławowie, natomiast w 1856 roku wystąpił w Wiedniu jako członek grupy teatralnej Juliusza Pfeiffera. Następnie, w latach 1857-1865 ponownie grywał w Galicji, m.in. w Tarnowie, Nowym Sączu, Rzeszowie oraz Czerniowcach. W 1865 założył własną grupę teatralną, a następnie osiadł na stałe w Krakowie, gdzie grywał w Teatrze Miejskim pod kierunkiem m.in. Adama Skorupki oraz Stanisława Koźmiana.
Oprócz gry aktorskiej oraz reżyserowania, Aleksander Ładnowski zajmował się również dramatopisarstwem. Był autorem utworów głównie o charakterze komicznym (krotochwil). Pomimo niezbyt wysokiego poziomu literackiego, zyskały one popularność dzięki grze występujących w nich aktorów m.in. Helenie Modrzejewskiej czy Józefowi Damse. Oprócz tego podejmował również tematykę historyczną.
Życie prywatne Aleksander Ładnowski był nieślubnym synem Joanny Przepałkowskiej. W 1817 jego matka wyszła za mąż za Rocha Ładnowskiego, który dał dziecku swoje nazwisko i traktował jak własne . W 1837 Aleksander poślubił aktorkę Rozalię Brzozowską. Jego syn, Bolesław Ładnowski był aktorem oraz reżyserem w teatrach Krakowa, Warszawy i Lwowa, natomiast córka Aleksandra Rakiewicz również była aktorką. Po śmierci został pochowany na krakowskim cmentarzu Rakowickim.
Wybrane utwory Kimedja pod tytułem Żiwy i umarły, czyli Powstanie na Kuszer albo Psy wilka pożarły lub Tajfel Lorbe Fuszer Stach i Zośka. Komedjo-opera w 1 akcie Lokaj za pana. Monodram w 1 akcie ze śpiewami i tańcami Wesele na Prądniku. Obrazek ludowy w 2 odsłonach ze śpiewami i tańcami Eudoxja Czartoryjska. Księżniczka na Klewaniu, czyli Tatarzy na Podolu. Powieść historyczna udramatyzowana wierszem w 6 obrazach Wiesław. Dramat historyczny w 5. aktach Barbara Rusinowska, czyli Zbójcy Gór Święto-Krzyzkich. Dramat historyczny w 5. aktach Zosia druhna. Monodram w 1 akcie ze śpiewami Sukcessja. Krotochwila w jednym akcie
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Dzieła Aleksandra Ładnowskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Polscy dramaturdzy Kategoria:Aktorzy i aktorki prowincjonalne w Galicji Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Urodzeni w 1815 Kategoria:Zmarli w 1891