Aleksander Rak (ur. w Odessie, zm. 29 lipca 1978 w Katowicach) – polski malarz, grafik, profesor ASP w Katowicach.
thumb|Spotkanie z kogutem, akwaforta, 148x77 mm, 1970 thumb|Tablica pamiątkowa w Katowicach
Życiorys Urodził się 18 sierpnia 1899 w Odessie. Uczył się w szkole realnej w Kijowie, a po I wojnie światowej przyjechał na studia do Warszawy. Od 1919 uczęszczał do dawnej Szkoły Rysunkowej im. Wojciecha Gersona. W latach 1923–1929 studiował na ASP w Warszawie w pracowni rysunku i malarstwa Miłosza Kotarbińskiego, Tadeusza Pruszkowskiego, Karola Tichego, a grafikę u Władysława Skoczylasa. W latach 1928–1931 pracował w Miejskiej Szkole Dokształcającej w Warszawie. Od 1929 był członkiem stowarzyszenia Szkoła Warszawska. W latach 1932–1935 był nauczycielem rysunku w warszawskiej Szkole Sztuk Zdobniczych Muzeum Rzemiosł i Sztuki Stosowanej. W latach 1936–1939 wykładał rysunek na wydziale projektowania wnętrz, grafiki i rzeźby w Warszawie. Przed wojną był też wieloletnim kierownikiem artystycznym wydawnictw kolejowych Biura Propagandy Kolejowej Ruch. W latach 1934–1939 należał do Koła Artystów Grafików Reklamowych (KAGR), był też członkiem Bloku Zawodowych Artystów Grafików.
Rysował portrety ludzi pracy oraz pejzaże. Projektował reklamy. Wraz z żoną projektowali witraże, np. Ogrójec, w 1928 dla kościoła w Wildze k. Warszawy.
W czasie drugiej wojny światowej przebywał w Warszawie, ciężko chorował na gruźlicę. Następnie, w 1942 w czasie nalotu lotniczego bomba trafiła w mieszkanie państwa Raków: zginęła jego żona, Janina Rakowa, mieszkanie oraz większość ich prac została zniszczona.
Po wojnie przeprowadził się do Gliwic. Drugi okres życia i twórczości przypada na lata 1945–1969. Był współorganizatorem Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach oraz jej profesorem. Kierował tą uczelnią, pełniąc m.in. funkcję pierwszego jej dziekana, a do roku 1969 kierownika Katedry Grafiki, w 1956 otrzymał tytuł profesora.
Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 128-4-23).
Uczniowie Wykształcił wielu wybitnych artystów. Jego uczniami byli m.in.: Waldemar Świerzy, Stefan Suberlak, Andrzej Czeczot, Jerzy Duda-Gracz, Jan Nowak, Leszek Rózga i Stanisław Kluska, Konstanty M. Sopoćko.
Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1996) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1956) Złoty Krzyż Zasługi (22 lipca 1952) „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (28 lutego 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 28 lutego 1955 r. nr 0/350 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.
Wystawy i nagrody Wystawa światowa Nowy Jork – 1939 Nagroda na wystawie zbiorowej Polskich Artystów Grafików Warszawa – 1937 Wystawa sztuki polskiej Bloku Zawodowego Artystów Plastyków w Raperswilu – 1936 I oraz II Międzynarodowa Wystawa Drzeworytów (uzyskał wyróżnienia za drzeworyt Kobiety u studni i suchą igłę Odpoczynek) Nagroda prezesa PKO na wystawie w Instytucie Propagandy Sztuki – 1935 Wyróżnienie w konkursie na projekt polichromii ołtarza głównego w Chełmie Lubelskim – 1935 Dwukrotnie II nagroda za plakaty w konkursach dla Państwowego Monopolu Spirytusowego – 1933, 1934 Wyróżnienie w konkursie na plakat propagujący odznakę sportową – 1932 Międzynarodowa Wystawa Sztuki Religijnej w Padwie – 1931 Genewa w Musée Rath – 1931 Wystawy w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych – 1930, 1933, 1936 Powszechna Wystawa Krajowa w Poznaniu – 1929
Zobacz też Bractwo św. Łukasza
Przypisy
Bibliografia Aleksander Rak 1899–1978, Janina Więckowska-Lazar, Ministerstwo Kultury i Sztuki – Centralne Biuro Wystaw Artystycznych, Warszawa 1982. Aleksander Rak w iPSB
Linki zewnętrzne Autoportret w Muzeum w Tychach
Kategoria:Malarze związani z Katowicami Kategoria:Ludzie urodzeni w Odessie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Urodzeni w 1899 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach Kategoria:Zmarli w 1978