9 × 19 mm Parabellum (9 × 19 mm Luger, 9 × 19 mm NATO) – nabój pistoletowy kaliber 9 mm, o długości łuski 19,15 mm (9 × 19 mm). Jest to obecnie najpopularniejszy na świecie nabój pistoletowy, używany w większości typów pistoletów wojskowych i policyjnych oraz pistoletów maszynowych.
Historia Opracowany przez Georga Lugera w 1901Hogg, Ian V.; Weeks, John S. (2000). Military Small Arms of the 20th Century (7th Edition), p. 40. Krause Publications. do pistoletów P08 Parabellum (stąd nazywany też Luger). Nabój opiera się na wcześniejszej konstrukcji Lugera 7,65 × 21 mm Parabellum, który z kolei korzystał z konstrukcji użytej w pistolecie Borchardt C93, czyli 7,65 × 25 mm Borchardt.
Początkowo z pociskiem walcowo-stożkowym, od 1915 z walcowo-owalnym. Aktualnie produkowany z różnymi rodzajami pocisków i używany w większości armii świata. Charakterystyki produkowanych nabojów tego typu znacznie się różnią, wspólne są jedynie ich wymiary (z wyjątkiem pocisków specjalnych).
Po II wojnie światowej nabój 9 × 19 mm Parabellum znalazł się na uzbrojeniu wielu państw europejskich. Po powstaniu NATO stał się przepisowym nabojem pistoletowym paktu. Nabój 9 × 19 mm NATO musi mieć następujące parametry: masa pocisku 7,45 g, pocisk w płaszczu, prędkość początkowa 396 m/s, energia początkowa pocisku 584 J, średnią wartość ciśnienia maksymalnego 205 MPa, skupienie 76 mm na 50 m.
Przed drugą wojną światową nabój 9 × 19 mm był przepisowym nabojem pistoletowym Wojska Polskiego, stosowany był w pistolecie Vis i pistolecie maszynowym Mors. Obecnie ponownie znalazł się na uzbrojeniu polskiej armii i jest używany równolegle z wycofywanym nabojem 9 × 18 mm Makarowa.
Amerykańskie badania z 2007 wskazują, że „około 60 procent policyjnej broni palnej używa amunicji 9 mm [Parabellum]”. Przypisywana jest też tej amunicji lepsza sprzedaż pistoletów niż rewolwerówAdler, Jerry, et al. (30 April 2007). "Story of a Gun". Newsweek 149.18: 36–39. MasterFILE Premier. EBSCO. Dallas Public Library, Dallas, Texas. Retrieved 10 June 2009..
Implementacje i warianty Standard NATO (9mm NATO) Stosowane przez ponad 70 krajów i jest to wzmocniona wersja standardowego 9 × 19 mm Parabellum.
Szwedzki m/39 +P / +P+
We wczesnych latach 90-tych rozpoczęły się prace nad wprowadzeniem wzmocnionych wariantów amunicji 9mm. To zaowocowało powstaniem wersji „+P” o ciśnieniu maksymalnym 265 MPa oraz wersji „+P+” o ciśnieniu 290 MPa.
Rosyjskie wzmocnione warianty 7Н21 (7N21) Od 2003 roku nabój 9 × 19 mm Parabellum w wersji 7Н21 (7N21) znajduje się na uzbrojeniu armii Federacji Rosyjskiej. masa naboju 9,5 g (147 gr), masa pocisku: 5,2 g (80,2 gr),
Posiada zwiększone możliwości przebijania stali (przebijalność 8 mm stali z 5 m).
7Н30 (7N30) / RG057 Składa się z hartowanego stalowego rdzenia w metalowej osłonie.
7Н31 (7N31) / PBP Wzmocniony wariant, z lżejszym pociskiem aby uzyskać wyższe prędkości początkowe (550 m/s).
7Н35 (7N35) Posiada ołowiany rdzeń w metalowej osłonie. Wariant nigdy nie wszedł do użytku.
Zobacz też Nabój 9 × 21 mm IMI
Przypisy
Bibliografia
Ireneusz Chloupek, Standard pana Lugera. Komandos 6/94.
9 × 19 mm Parabellum