Piechota ludowego Wojska Polskiego

Piechota ludowego Wojska Polskiego – jeden z rodzajów wojsk Wojska Polskiego w latach 1943–1990.

Polska piechota na froncie wschodnim thumb|250px|Maxim – podstawowy ckm pułku thumb|250px|Pistolet maszynowy PPS thumb|250px|Karabin maszynowy DP thumb|250px|Pistolet TT thumb|250px|Rewolwer Nagant wz. 1895 thumb|250px|Karabin Mosin wz. 1891/30

thumb|250px|Karabin SWT thumb|250px|Karabin AWS thumb|250px|Karabin przeciwpancerny PTRD i PTRS

Trzon Wojska Polskiego formowanego w latach 1943–1945 w Związku Radzieckim, a następnie na wyzwolonych terenach kraju stanowiła piechota. Struktura organizacyjna jednostek piechoty, jej uzbrojenie oraz zasady działania oparte były na ówczesnych wzorcach radzieckich. Regulaminu Bojewoj Ustaw Piechoty obowiązywał również i w ludowym Wojsku Polskim. Piechota wypełnia zasadnicze zadania niszczy nieprzyjaciela w walce z bliska, była podstawowym rodzajem broni posiadającym zdolność prowadzenia walki w różnych warunkach terenowych i atmosferycznych oraz we wszystkich porach roku, tak w dzień, jak i w nocy. Mogła ona samodzielnie zdobywać i utrzymywać opanowany teren, a w decydującej fazie każdego boju jest zdolna doprowadzić do ostatecznego rozstrzygnięcia przez walkę bezpośrednią. Podstawą działań bojowych piechoty było zgranie jej środków ogniowych z ruchem i uderzeniem wojsk.

W okresie formowania 1 Armii Polskiej w ZSRR planowano na wzór radzieckich korpusów strzeleckich utworzyć dwa korpusy piechoty. Rozkazem dowódcy 1 AP nr 00130 z 5.07.1944 roku, w Sumach rozpoczęto formowanie dwóch dowództw korpusów piechoty. Koncepcję tę jednak odrzucono, a armie składały się z pięciu dywizji piechoty i z jednostek innych rodzajów broni: brygady kawalerii, brygad pancernych, artylerii, inżynieryjnych itp. Ostatecznie, najwyższym szczeblem organizacyjnym były wielkie jednostki piechoty – dywizje piechoty. Każda dywizja piechoty składała się z dowództwa, sztabu, trzech pułków piechoty, pułku artylerii lekkiej oraz oddziałów dywizyjnych. Pułki piechoty składały się z dowództwa, sztabu, trzech batalionów piechoty, artylerii i innych pododdziałów pułkowych. Batalion piechoty składał się z dowództwa batalionu, trzech kompanii piechoty, kompanii ciężkich karabinów maszynowych, kompanii rusznic przeciwpancernych, kompanii 82 mm moździerzy, plutonu 45 mm armat ppanc, plutonu gospodarczego, plutonu łączności i plutonu sanitarnego. Kompania piechoty składała się z dowództwa, trzech plutonów piechoty, plutonu ckm, plutonu moździerzy 50 mm i drużyny sanitarnej. Pluton piechoty składał się z dowódcy, zastępcy, pomocnika, czterech drużyn po dziewięciu żołnierzy i dwóch strzelców wyborowych, razem 41 żołnierzy.

Uzbrojenie: Uzbrojenie piechoty stanowiła broń produkcji ZSRR. Wraz z uzbrojeniem otrzymywano radzieckie regulaminy i instrukcje obsługi, a w wyszkoleniu strzeleckim uczestniczyli radzieccy instruktorzy. W późniejszym czasie w Wojsku Polskim powołano specjalne komisje terminologiczne, które opracowały początkowo krótkie rosyjsko-polskie słowniczki terminologiczne do każdego typu uzbrojenia, a później instrukcje w języku polskim.

Uzbrojeniem indywidualnym żołnierza były: rewolwer Nagant wz. 1893, pistolet TT, pistolety maszynowe: PPSz i PPS, karabin typu Mosin, karabin automatyczny AWS, karabin samopowtarzalny SWT, granaty ręczne: RG-42, RGD-33, F-1, RPG-40. Zespołową broń piechoty stanowiły: ręczny karabin maszynowy rkm D, ciężkie karabiny maszynowe: ckm Maxim, ckm Goriunow, rusznice przeciwpancerne: PTRD i PTRS, moździerze: kompanijny wz. 1938 i 1940 kal. 50 mm, 82 mm batalionowy wz. 1937 i 1941, 120 mm pułkowy wz. 1938, 45 mm przeciwpancerne działo piechoty wz. 1932 lub 1937 i 76,2 mm działo ZIS-3.

Z chwilą zakończenia wojny piechota sformowana była w 14 dywizji piechoty, w tym cztery były w trakcie formowania i nie uczestniczyły w walkach. 1 Armia Wojska Polskiego 1 Dywizja Piechoty 2 Dywizja Piechoty 3 Dywizja Piechoty 4 Dywizja Piechoty 6 Dywizja Piechoty 2 Armia Wojska Polskiego 5 Dywizja Piechoty 7 Dywizja Piechoty 8 Dywizja Piechoty 9 Dywizja Piechoty 10 Dywizja Piechoty Dywizje nowo formowane: 11 Dywizja Piechoty 12 Dywizja Piechoty 13 Dywizja Piechoty 14 Dywizja Piechoty

Pokojowa reorganizacja piechoty W maju 1945 roku ze składu 2 Armii WP wydzielono 9 Dywizję Piechoty i przegrupowano ją do Rzeszowa, a przydzielono jej nowo sformowaną w Poznaniu 12 DP. Wszystkie dywizje armii przeznaczono do ochrony granicy zachodniej. Na początku czerwca ze składu 1 AWP wyłączono 1 i 3 DP, przegrupowano je do województw warszawskiego i lubelskiego i zaangażowano do walki ze zbrojnym podziemiem. Na bazie 4 Dywizji Piechoty sformowano Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego. W lipcu do kraju powróciły 2. i 6 Dywizja Piechoty. Dowództwu 1 Armii WP podporządkowano 8. i 10 DP z 2 AWP oraz nowo utworzoną w Katowicach 13 DP. Jednostki te obsadziły granicę polsko-czechosłowacką. Od czerwca, na bazie 8. i 9 zapasowego pułków piechoty rozpoczęto formowanie w Olsztynie 15 Dywizji Piechoty. W Gdańsku powstała 16 Dywizja Piechoty, a w Krakowie 17 Dywizja Piechoty. W sierpniu 1945 roku, na bazie 3. i 5 zapasowego pułku piechoty, rozpoczęto w rejonie Poznania i Biedruska odtwarzanie 4 Pomorskiej Dywizji Piechoty. We wrześniu 1945 roku poszczególne dywizje podporządkowano Okręgom Wojskowym:

Okręg Wojskowy Warszawa: 1 Dywizja Piechoty z dowództwem w Siedlcach 15 Dywizja Piechoty DP z dowództwem w Olsztynie Okręg Wojskowy Śląsk 2 Warszawska Dywizja Piechoty z dowództwem w Koźlu 7 Łużycka Dywizja Piechoty z dowództwem w Lubaniu 10 Sudecka Dywizja Piechoty z dowództwem w Jeleniej Górze 11 Dywizja Piechoty z dowództwem w Żarach 13 Dywizja Piechoty z dowództwem w Gliwicach Okręg Wojskowy Pomorze 12 Dywizja Piechoty z dowództwem w Szczecinie 16 Kaszubska Dywizja Piechoty z dowództwem w Gdańsku. Okręg Wojskowy Poznań 4 Pomorska Dywizja Piechoty z dowództwem w Biedrusku 5 Saska Dywizja Piechoty z dowództwem w Międzyrzeczu 14 Dywizja Piechoty z dowództwem w Ostródzie OW Kraków 6 Pomorska Dywizja Piechoty z dowództwem w Chrzanowie 8 Drezdeńska Dywizja Piechoty z dowództwem w Tarnowie 8 Drezdeńska Dywizja Piechoty z dowództwem w Rzeszowie 17 Dywizja Piechoty z dowództwem w Krakowie Okręg Wojskowy Lublin 3 Pomorska Dywizja Piechoty z dowództwem w Lublinie Okręg Wojskowy Łódź 1 Szkolna Dywizja Piechoty z dowództwem w Skierniewicach. Na początku września 1945 roku podjęto decyzję o przeformowaniu 1 Szkolnej DP w 18 Dywizję Piechoty. Otrzymała ona etaty pokojowe o stanie osobowym 5500 żołnierzy. W październiku na takie same etaty przeniesiono 2., 14. i 15 Dywizję Piechoty, a 1 Dywizji Piechoty wprowadzono etaty pokojowe o stanie 7 000 żołnierzy. W listopadzie etaty pokojowe otrzymały: 5., 6., 7., 10., 11., 12. i 13 Dywizja Piechoty. Jedynymi dywizjami piechoty, w których utrzymano strukturę organizacyjną z okresu wojny były 3., 8. i 9 Dywizja Piechoty zaangażowane do walk z ukraińskim zbrojnym podziemiem. Na początku 1946 roku rozformowano 13. i 17 Dywizję Piechoty. 1 Dywizja Piechoty otrzymała status dywizji typu A. Etaty typu B o stanie 5200 żołnierzy otrzymały dywizje rozlokowane na terenach uznanych za zagrożone działalnością politycznego i zbrojnego podziemia. Były to: 3., 5., 8., 9., 12., 16. i 18 Dywizja Piechoty. Pozostałe dywizje przeformowano na etaty dywizji piechoty typu C o stanie 4000 żołnierzy. Były to: 2., 4., 6., 7., 11., 14. i 15 Dywizja Piechoty. Pod koniec 1946 roku rozformowano Okręg Wojskowy Łódź. Znajdującą się dotychczas w jego składzie 18 DP podporządkowano dowództwu OW Warszawa i przeniesiono ze Skierniewic do Białegostoku. Zmiana granic OW spowodowała, że dowództwu OW Lublin podporządkowano 2. i 14 Dywizja Piechoty, a dowództwu OW Poznań 8 Dywizja Piechoty. W tym samym okresie przeprowadzono następną reorganizację dywizji piechoty wprowadzając nowe etaty typu B i C. Etaty typu B o stanie osobowym 5000 żołnierzy otrzymały tym razem tylko cztery dywizje (wcześniej było ich siedem). Były to: 3 Dywizja Piechoty z OW Lublin, 6. i 9 Dywizja Piechoty z OW Kraków i 18 Dywizja Piechoty z Okręgu Wojskowego Warszawa. Pozostałe dywizje, z wyjątkiem 1 Dywizji Piechoty, w której nadal utrzymano etaty typu A, zostały przeniesione na nowe etaty typu C o stanie 39000 żołnierzy. W marcu 1947 roku 1 Dywizja Piechoty otrzymała nowe etaty typu A o zmniejszonym stanie osobowym do 5000 żołnierzy. Dokonano też korekt etatów typu B i C, w wyniku czego stany osobowe dywizji piechoty obniżyły się odpowiednio do 4500 i 3800 żołnierzy. 1 pułk piechoty z 1 Dywizji Piechoty miał wyższe stany osobowe. Powodowało to, że liczebność całej dywizji wynosiła 4400 żołnierzy.

Przeprowadzone w pierwszych latach powojennych zmiany składu bojowego piechoty spowodowały zmniejszenie stanu osobowego tego rodzaju wojsk ze 160000. do 60000 żołnierzy. Dywizje były głęboko skadrowane i posiadały około 1/3 stanów okresu wojennego. Piechota była nadal najliczniejszym rodzajem wojsk obejmującym ponad połowę stanu wojsk lądowych.

Okres przyspieszonego rozwoju piechoty Od zakończenia II wojny światowej do początku 1949 roku Wojsko Polskie podlegało stałemu procesowi redukcji. 1 stycznia 1949 roku Dowództwu Wojsk Lądowych podlegały dowództwa: sześciu okręgów wojskowych i 16 dywizji piechoty.

Realizację zamierzeń organizacyjnych rozpoczęto w marcu 1949 roku. Rozwiązano DOW III i DOW VII. Na bazie rozformowanego dowództwa OW III sformowano 1 Korpus Piechoty w składzie 12 i 14 DP oraz 1 Korpus Pancerny. W OW IV sformowano 2 Korpus Piechoty w składzie 4 i 5 DP oraz 2 Korpus Pancerny.

We wrześniu 1950 rozpoczęto przekształcanie 2, 3 i 6 Dywizji Piechoty w dywizje terytorialne.

12 lutego 1951 roku marszałek Rokossowski zatwierdził przyspieszony Plan zamierzeń organizacyjnych na lata 1951 i 1952. Plan ten zrywał z dotychczasową koncepcją zrównoważonej rozbudowy wojska w powiązaniu z rozwojem gospodarki narodowej. Radykalnie miano rozbudować struktury wojska oraz wprowadzić do armii wielkie ilości sprzętu bojowego. Zapotrzebowanie wojska miał w większości pokryć budowany niemal od podstaw krajowy przemysł zbrojeniowy. W wojskach lądowych planowano sformowanie dodatkowo czterech korpusów piechoty, siedmiu dywizji piechoty, dwóch dywizji zmechanizowanych, trzech brygad przeciwdesantowych. Zrezygnowano z utrzymywania dywizji terytorialnych. Korpusy piechoty miały liczyć po dwie dywizje piechoty i jedną dywizje zmechanizowaną w zachodnich okręgach, a po trzy dywizje piechoty we wschodnich. W skład korpusów piechoty włączono pułk artylerii ciężkiej. W wojskach lądowych rozpoczęto formować m.in. dowództwa 8., 9., 11. i 12 Korpusu Piechoty, oraz 21., 22., 24., 25., 27., 29., 30 Dywizję Piechoty.

Duży przyrost ilościowy nie szedł w parze z rozbudową jakościową, tworzono liczne jednostki słabo wyposażone w sprzęt bojowy. Etaty często odbiegały od stanów z II wojny światowej np. 15 dywizji piechoty miało etat tzw. „mała konna”, a tylko 4, 5, 12, 14 Dywizja Piechoty posiadały etaty zbliżone do etatów dywizji z 1945 roku i miały w pełni zmotoryzowany transport.