Cerkiew św. Michała Archanioła – prawosławna cerkiew parafialna w Holeszowie, w dekanacie Terespol diecezji lubelsko-chełmskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.
Historia mały|242px|Ikonostas Unicka cerkiew w Holeszowie została wzniesiona w końcu XVII w. z inicjatywy Karola Stanisława Radziwiłła. Była to jedna ze świątyń zbudowanych w tym okresie przez Radziwiłłów z Białej w celu autentycznego nawrócenia na unię miejscowych wyznawców prawosławiaHistoria: Holeszów – św. Michała ArchaniołaF. Gryciuk, Prawosławie na Podlasiu [w:] red. T. Wasilewski, T. Krawczak, Z nieznanej przeszłości Białej i Podlasia, Podlaskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Biała Podlaska 1990, s. 139.. W 1872 do miejscowej parafii uczęszczało 905 osób. Trzy lata później placówka duszpasterska pod przymusem przeszła do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego razem z całą unicką diecezją. Pierwsza holeszowska cerkiew spłonęła podczas I wojny światowej, toteż po powrocie z bieżeństwa miejscowi parafianie wznieśli nową świątynię, rozbudowując jedyną ocalałą część starszej świątyni – dzwonnicę. Cerkiew ta została w 1938 zburzona podczas akcji rewindykacyjno-polonizacyjnejks. S. Kochan, Burzenie cerkwi prawosławnej w Holeszowie w 1938 roku na tle dziejów świątyni w okresie międzywojennym [w:] red. G. Kuprianowicz, Akcja burzenia cerkwi prawosławnych na Chełmszczyźnie i południowym Podlasiu w 1938 – uwarunkowania, przebieg, konsekwencje, Chełm 2009, ss. 331–338.. W 1947 prawosławni mieszkańcy Holeszowa zostali wywiezieni w ramach akcji „Wisła”.
Ok. 50 prawosławnych rodzin postanowiło wrócić do Holeszowa po 1958. Początkowo wierni spotykali się na modlitwę na cmentarzu prawosławnym we wsi lub w prywatnym domu, następnie wznieśli na cmentarzu prowizoryczną kaplicę, do której wstawiono ikonę podarowaną przez archimandrytę Sawę, przełożonego monasteru św. Onufrego w Jabłecznej. Nową cerkiew planowano wznieść w obrębie cmentarza, jednak na obranym pod świątynię miejscu miejscowi katolicy wznieśli dzwonnicę. Ostatecznie cerkiew św. Michała Archanioła została zbudowana na miejscu świątyni z XVII w., w 1983, w dużej mierze dzięki staraniom przełożonego monasteru św. Onufrego w Jabłecznej archimandryty Nikona. W 2012 przy cerkwi umieszczono pomnik upamiętniający tego duchownegoNasza wiara i tradycja.
Skit św. Mikołaja Cudotwórcy W 2016 r. przy cerkwi rozpoczął działalność żeński Dom Zakonny św. Mikołaja Cudotwórcy. Pierwszą przełożoną wspólnoty została siostra Nikołaja (Aleksiejuk)Oficjalna strona Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego – Konferencja duchowieństwa diecezji lubelsko-chełmskiej [dostęp: 26.11.2016.]Oficjalna strona Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego – Chełm: dekanalne rekolekcje duchowieństwa [dostęp: 22.12.2016.]Kalendarz Prawosławny 2017, Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, , s. 223, jej następczynią jest od 2020 r. siostra Atanazja (Szymaniuk).
Od 24 lipca 2019 r. jest to skit, podlegający monasterowi Opieki Matki Bożej w Turkowicach.
W 2020 r. w skicie przebywały trzy mniszki.
Przypisy
Kategoria:Cerkwie w dekanacie Terespol (diecezja lubelsko-chełmska) Kategoria:Cerkwie w powiecie włodawskim Kategoria:Obiekty sakralne w gminie Hanna Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Michała Archanioła Cerkiew