Bohdan Poręba, właśc. Jerzy Bogusław Poręba (ur. 5 kwietnia 1934 w Wilnie, zm. 25 stycznia 2014 w Warszawie) – polski reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta, polityk, publicysta.
Życiorys Wykształcenie i twórczość zawodowa Młodość Urodził się w rodzinie inteligenckiej. Jego ojciec, Wincenty, w czasie I wojny światowej w wieku 16 lat wstąpił do Legionów Polskich. W okresie przedwojennym był działaczem Związku Inwalidów Wojennych RP w Wilnie, podczas okupacji należał do ZWZ i AK. Po wojnie nie ujawnił się i do momentu przejścia na emeryturę pracował jako urzędnik w „Społem”. Matka Bohdana Poręby była nauczycielką.
Cały okres II wojny światowej spędził w Wilnie. Wówczas pobierał naukę szkolną w domu oraz na tajnych kompletachBohdan Poręba.relacjebiograficzne.pl.. Od 1944 uczęszczał do wileńskiego gimnazjum.
W maju 1945 wraz z rodziną został wysiedlony z Wileńszczyzny i osiadł w Bydgoszczy. Działał w harcerstwie; był m.in. drużynowym 5. Bydgoskiej Drużyny Harcerskiej. W 1951 ukończył I Państwowe Gimnazjum i Liceum Męskie im. Ludwika Waryńskiego w Bydgoszczy.
Studia i pierwsze polskie filmy fabularne W 1955 ukończył studia na Wydziale Reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi.
Jako reżyser zadebiutował w połowie lat 50. Reżyserował filmy jeszcze w trakcie studiów (m.in. film dokumentalny o niewidomych I dla nas słońce świeci). Jego pierwszym filmem, zrobionym po uzyskaniu dyplomu był Apel poległych, mający spełniać rolę epitafium dla żołnierzy polskich poległych na wszystkich frontach II wojny światowej, w tym w powstaniu warszawskim oraz w formacjach polskich na Zachodzie, o których mówienie było wcześniej zakazane. W 1957 otrzymał nagrodę Polskiej Krytyki Filmowej „Złota Syrenka” za film Wyspa wielkiej nadziei. W 1963 wyreżyserował film Daleka jest droga, który opowiadał o żołnierzach gen. Stanisława Maczka (który wówczas był pozbawiony polskiego obywatelstwa). Został wówczas na kilka lat odsunięty od robienia filmów. Podjął więc pracę w teatrze, w którym był m.in. reżyserem spektaklu Dziś do Ciebie przyjść nie mogę złożonego z piosenek partyzanckich.
Powrót do robienia filmów Po powrocie do robienia filmów, został autorem filmu Gniewko, syn rybaka, a w 1970 był reżyserem filmu o buncie warszawskich hutników Prawdzie w oczy. W 1973 wyreżyserował film Hubal o oddziale kawalerii z początków II wojny światowej, za który otrzymał liczne nagrody i wyróżnienia środowiska filmowego. Od 1975 do 1998 był kierownikiem artystycznym Zespołu Filmowego „Profil” (faktycznie zaprzestał działalności po 1990). Od 1 września 1986 do 1989 był dyrektorem artystycznym Teatru Dramatycznego w Gdyni. W latach 1987–1989 pełnił funkcję członka Komitetu Kinematografii. Był także producentem m.in. Zamachu stanu, Nad Niemnem i Sekretu Enigmy.
W latach 90. krótko prowadził działalność gospodarczą, następnie przeszedł na emeryturę.
XXI wiek W 2005 wyreżyserował dramat Lusi Ogińskiej (poetka, żona Ryszarda Filipskiego) pt. Zmartwychwstanie, który był emitowany w Telewizji Trwam, a pierwotnie wystawiony na kongresie Samoobrony RP.
W 2010 powstał film dokumentalny Prawda, dobro i piękno. Film o Bohdanie Porębie, w reżyserii Ksawerego Szczepanika, który opowiada o losach Bohdana Poręby. W tym samym roku ukazał się wywiad – rzeka z Bohdanem Porębą Obronić Polskość!
Działalność polityczna PRL W latach 1969–1990 należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, był także członkiem Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego. W latach 80. był jednym z założycieli i głównych ideologów Zjednoczenia Patriotycznego „Grunwald”. Działał również w Towarzystwie Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. Jako jeden z nielicznych na ostatnim Zjeździe PZPR głosował przeciwko rozwiązaniu tej partii, popierał linię polityczną Albina Siwaka (tzw. narodowy komunizm). W latach 1986–1989 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu GrunwaldzkiegoWysoki aparatczyk PZPR gościem na zjeździe Ruchu Narodowego..
W filmie Stanisława Barei Miś parodią Poręby była postać reżysera Zagajnego (w tej roli Janusz Zakrzeński). Także w serialach Alternatywy 4 i Zmiennicy wyśmiewano się ze środowiska ZP „Grunwald” i samego Poręby wytykając mu rzekomy antysemityzm i lojalność wobec PRL-owskiej rzeczywistościPoręba chce zmartwychwstać. Z reżyserem Bohdanem Porębą rozmawia Grzegorz Sroczyński, „Duży Format. Dodatek do Gazety Wyborczej” z 4 marca 2008, s. 12. [dostęp: 28 marca 2008]..
III RP mały|Grób Bohdana Poręby na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie W latach 90. współpracował m.in. z Andrzejem Lepperem, Stanisławem Tymińskim i gen. Tadeuszem Wileckim, starając się powołać Blok Ludowo-Narodowy. Przed wyborami parlamentarnymi w 1993 kierował kampanią wyborczą Samoobrony RP. W wyborach tych kandydował bez powodzenia do Sejmu z listy tego ugrupowania w województwie bydgoskim (otrzymał 902 głosy). Następnie wraz z grupą rozłamowców z partii Przymierze Samoobrona, współtworzył Front Narodowej Samoobrony.
Działał w krakowskim Stowarzyszeniu Nie dla Unii Europejskiej, był współproducentem i reżyserem kontrowersyjnych (o mocnym akcencie antyniemieckim) klipów antyunijnych w czasie przedreferendalnym. Po 2000 związał się ze środowiskiem Bolesława Tejkowskiego, zostając członkiem zarządu Polskiego Komitetu Słowiańskiego, wchodzącego w skład Soboru Wszechsłowiańskiego z siedzibą w Moskwie. Był członkiem władz Stronnictwa Narodowego, a następnie prezesem Stronnictwa Narodowego – Organizacji Politycznej Narodu. Zasiadł także we władzach Kresowego Ruchu Patriotycznego, Stowarzyszenia Patriotycznego „Wola – Bemowo” oraz Ruchu Obrony Godności Narodu Polskiego.
Przed wyborami parlamentarnymi w 2001 został ogłoszony kandydatem do Senatu z ramienia Polskiego Stronnictwa Ludowego, ale ostatecznie ubiegał się bezskutecznie o mandat senatorski jako kandydat niezależny, zaś w wyborach parlamentarnych w 2005 ponownie kandydował do Sejmu z ramienia Samoobrony RP w okręgu konińskimSerwis PKW – Wybory 2005.. W 2007 wstąpił do Obozu Wielkiej Polski, gdzie pełnił funkcję wiceprzewodniczącego ds. kultury narodowej. Został ponadto członkiem Polskiej Wspólnoty Narodowej oraz honorowym członkiem Frontu Narodowo-Robotniczego. Objął również funkcję wiceprezesa stowarzyszenia Wierni Polsce Suwerennej.
W wyborach samorządowych w 2010 bez powodzenia kandydował do warszawskiej rady miejskiej z listy Polski PatriotycznejSerwis PKW – Wybory 2010..
Publikował w prasie narodowej, m.in. w „Myśli Polskiej”, „Naszym Dzienniku”, „Tygodniku Ojczyzna” oraz „Nowej Myśli Polskiej”.
Śmierć i pogrzeb Zmarł 25 stycznia 2014 w WarszawieReżyser filmu „Hubal” – Bohdan Poręba nie żyje!, pochowany na cmentarzu komunalnym Północnym (kwatera W-XX-1-9-2).
Życie prywatne Był dwukrotnie żonaty. Z drugą żoną, aktorką , miał syna Macieja (ur. 1966), specjalistę ds. umundurowania w kinematografii polskiej i rosyjskiej (pracującego m.in. przy serialu 1920. Wojna i miłość), działacza partii Zmiana oraz publicystę internetowego.
Filmografia Reżyser Siwa legenda (1991) Penelopy (1988) Złoty pociąg (1986) Katastrofa w Gibraltarze (1983) Polonia Restituta (1982) – serial telewizyjny Polonia Restituta (1980) – film Gdzie woda czysta i trawa zielona (1977) Jarosław Dąbrowski (1975) Hubal (1973) Prawdzie w oczy (1970) Gniewko, syn rybaka (1969–1970, na podstawie scenariusza Poręby w 1977 zrealizowano serial Znak orła w reżyserii Huberta Drapelli) Nad Odrą (1965) Daleka jest droga (1963) Droga na Zachód (1961) Lunatycy (1959) Wyspa wielkiej nadziei (1957) Apel poległych (1956) I dla nas słońce świeci (1956) Nord FF1 (1954)
Scenarzysta Prawdzie w oczy (1970) Nad Odrą (1965) Lunatycy (1959)
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1983) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984)Uznanie dla twórców kultury [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 170, 19 lipca 1984, s. 1–2. Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1978) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy”
Nagrody Syrenka Warszawska (Nagroda Klubu Krytyki Filmowej SDP) w kategorii: film krótkometrażowy za film Wyspa wielkiej nadziei (1958) Nagroda Centralnej Rady Związków Zawodowych za film Prawdzie w oczy (1972) Nagroda im. Włodzimierza Pietrzaka za film Hubal (1973) Statuetka Wolności na FF w Sopocie za film Hubal (1974) Złoty bilet (nagroda kierowników kin) na Lubuskim Lecie Filmowym w Łagowie za film Hubal (1974) Nagroda publiczności na FPFF w Gdyni za film Gdzie woda czysta i trawa zielona (1977) Grand Prix Międzynarodowego Forum Filmowego „Człowiek-Praca-Twórczość” w Lublinie (1977) Dyplom Państwowego Komitetu ds. Kinematografii ZSRR (1979)Radzieckie dyplomy dla polskich artystów, „Trybuna Ludu”, nr 267, 13 listopada 1979, s. 9.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi Kategoria:Członkowie Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego Kategoria:Działacze PRON Kategoria:Działacze PZPR Kategoria:Działacze Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Działacze Zjednoczenia Patriotycznego „Grunwald” Kategoria:Harcerze Kategoria:Ludzie urodzeni w Wilnie Kategoria:Ludzie związani z Koninem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie Kategoria:Polacy wysiedleni z Kresów Wschodnich w latach 1944–1946 Kategoria:Politycy Samoobrony Kategoria:Politycy Samoobrony Patriotycznej i Polski Patriotycznej Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowego (1989–2001) Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy reżyserzy filmowi Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Polscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Reżyserzy filmowi związani z Łodzią Kategoria:Reżyserzy teatralni związani z Łodzią Kategoria:Scenarzyści związani z Łodzią Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1934 Kategoria:Zmarli w 2014