thumb|Fletcher Christian i buntownicy żegnają kapitana Williama Bligha i wiernych mu 18 członków załogi; mal. Robert Dodd Bunt na HMS Bounty – rebelia na pokładzie okrętu Royal Navy HMS „Bounty”, do której doszło na południowym Pacyfiku 28 kwietnia 1789 roku. Załoga, której przewodził porucznik Fletcher Christian, przejęła kontrolę nad okrętem i zmusiła kapitana, Williama Bligha wraz z osiemnastoma innymi do opuszczenia „Bounty” w łodzi okrętowej. Buntownicy zawrócili do Tahiti, a następnie pożeglowali ku wyspie Pitcairn; tymczasem Bligh, czego się nie spodziewali, przepłynął 3500 mil morskich (dalej Mm), osiągając w końcu bezpieczną przystań, co pozwoliło rozpocząć proces poszukiwania rebeliantów celem oddania ich w ręce wymiaru sprawiedliwości.

W roku 1787 „Bounty” opuścił Anglię wysłany na Tahiti z misją zebrania i przetransportowania sadzonek drzewa chlebowego do Indii Zachodnich. Pięciomiesięczny postój na Tahiti, w czasie którego wielu członków załogi mieszkało na wyspie wchodząc w zażyłe kontakty z Polinezyjczykami, doprowadził do rozprzężenia dyscypliny. Wzajemne stosunki Bligha i załogi pogarszały stosowane przezeń coraz cięższe kary, a także krytykowanie i obrzucanie obelgami, których głównym celem był Christian. Około trzech tygodni po opuszczeniu Tahiti przez „Bounty” Christian wywołał rebelię na okręcie, w wyniku której kapitan Bligh i osiemnastu innych zmuszeni zostali do opuszczenia „Bounty” w łodzi okrętowej.

W kwietniu 1790 roku, po powrocie Bligha do Anglii, Admiralicja brytyjska wysłała w morze fregatę HMS „Pandora” z zadaniem ścigania buntowników. Czternastu schwytano na Tahiti i uwięziono na pokładzie „Pandory”, po czym bezskutecznie poszukiwano śladów grupy Christiana. W drodze powrotnej do Anglii „Pandora” rozbiła się na Wielkiej Rafie Koralowej u wschodnich wybrzeży Australii, w wyniku czego życie straciło 31 członków załogi i czterech więźniów z „Bounty”. Dziesięciu pozostałych dowieziono w czerwcu 1792 roku do Anglii i postawiono przed sądem wojskowym; czterech uniewinniono, trzech ułaskawiono, a trzech powieszono.

Odkrycia kryjówki na Pitcairn dokonano dopiero w 1808 roku, gdy przy życiu był już tylko jeden buntownik, John Adams. Wszyscy pozostali, w tym także Christian, pozabijali się wzajemnie lub też zginęli z rąk towarzyszących im Polinezyjczyków. Przeciwko Adamsowi nie podjęto żadnych czynności prawnych. W XXI wieku na wyspie nadal żyją potomkowie buntowników i ich tahitańskich towarzyszek.

Ogólnie akceptowany wizerunek Bligha jako apodyktycznego potwora i Christiana jako tragicznej ofiary zbiegu okoliczności, spopularyzowany przez znane ekranizacje, został na przełomie XX i XXI wieku podważony przez historyków, którzy starali się przedstawić znacznie sympatyczniejszy obraz dowódcy żaglowca.

Tło wydarzeń „Bounty” i jego misja thumb|„Bounty” – rekonstrukcja (1960) His Majesty’s Armed Vessel (HMAV) „Bounty”, lub prościej HMS „Bounty”, został zbudowany w roku 1784 w stoczni Blaydes w Hull, Yorkshire, jako węglowiec o nazwie „Bethia”. W maju 1787 roku został zakupiony przez Royal Navy za 1950 funtów i przechrzczony. „Bounty”, niewielki trzymasztowiec długości 28 m i szerokości 7,6 m, miał wyporność 230 ton. Uzbrojenie okrętu stanowiły cztery krótkie działa 4-funtowe na lawetach i dziesięć półfuntowych folgierzy, a także broń ręczna, jak karabiny. Wobec tego, że został przez Admiralicję zaszeregowany do kategorii najmniejszych okrętów jako kuter (mimo że był niewielkim pełnorejowcem), jego dowódcą mógł być kapitan (nie komandor jak na większych jednostkach), a ten mógł być jedynym zawodowym oficerem na pokładzie. Kutrowi nie przysługiwało też prawo do posiadania oddziału Royal Marines, których dowódcy jednostek używali do podkreślenia własnego autorytetuPrzykładem może tu być James Cook, dowodzący w czasie swej pierwszej podróży jako nowo promowany kapitan i dopóki nie otrzymał awansu na komandora po drugiej podróży; niemniej jednak Cook zawsze domagał się wsparcia co najmniej 12-osobowego oddziału marines (patrz: )..

„Bounty” miał przetransportować pewną liczbę sadzonek chlebowca z Tahiti (wówczas zwanej Otaheite), polinezyjskiej wyspy na południowym Pacyfiku, do kolonii brytyjskich w Indiach Zachodnich. Wyprawa była promowana przez Royal Society, a jej organizacją zajął się prezes towarzystwa, Joseph Banks, który podzielał punkt widzenia właścicieli plantacji na Karaibach, że drzewo chlebowe będzie tam dobrze rosło zapewniając tanie pożywienie dla niewolników. Pod nadzorem Banksa nad brzegami Tamizy dokonano przebudowy okrętu. Wielka Kabina, zazwyczaj będąca miejscem pracy i wypoczynku dowódcy, została przekształcona w cieplarnię dla ponad tysiąca doniczek z sadzonkami, rozświetlona dużymi oknami i skajlajtami, a jej podłogę pokryto ołowiem i systemem rur drenażowych, co miało zapobiegać nadmiernym ubytkom słodkiej wody. Powierzchnia, jaka została przeznaczona dla roślin, skazywała oficerów i załogę małego okrętu na ciasnotę i niewygody w długo trwającej podróży przez trzy oceany.

Bligh thumb|upright|Kapitan William Bligh Za zgodą Banksa dowództwo ekspedycji powierzono kapitanowi Williamowi Blighowi, który nabrał doświadczenia biorąc udział w trzeciej podróży Jamesa Cooka (1776–1780) na pokładzie HMS „Resolution” jako żaglomistrz i naczelny nawigatorNa ostatnim odcinku podróży odbywanej już bez Cooka, który zginął na Hawajach w 1778 roku {patrz: ).. Bligh urodził się w Plymouth w roku 1754, w rodzinie o silnych morskich i wojskowych tradycjach – admirał Richard Rodney Bligh był jego dalekim kuzynem. Wezwanie do służby na okręcie Cooka było dla 21-latka ogromnym zaszczytem, jednakże Bligh – mimo że uhonorowano go np. nazwą rafy w Zatoce Alaskańskiej – uważał, że jego wkład nie został właściwie oceniony w oficjalnym sprawozdaniu ekspedycji.

W roku 1783, wraz z zakończeniem rewolucji amerykańskiej, marynarka brytyjska poddana została redukcji, a Bligh znalazł się na lądzie z połową uposażenia. Po pewnym okresie bezczynności Bligh zatrudnił się tymczasowo w marynarce handlowej i w roku 1785 został kapitanem statku „Britannia”, którego właścicielem był wuj jego żony, Duncan Campbell. Bligh objął prestiżowe stanowisko na „Bounty” 16 sierpnia 1787 roku ze znaczną stratą finansową; jego kapitański żołd, wynoszący 4 szylingi dziennie (70 funtów rocznie) kontrastował wyraźnie z 500-funtową pensją roczną pobieraną przezeń jako dowódca „Britannii”. Ze względu na brak na „Bounty” oficerów młodszych Bligh musiał pełnić również funkcję płatnika. Rozkazy, jakie otrzymał, nakazywały mu wejść na Pacyfik z opłynięciem przylądka Horn, a następnie po zgromadzeniu sadzonek chlebowca, pożeglować na zachód przez Cieśninę Endeavour i – przecinając Ocean Indyjski i Atlantycki – do Indii Zachodnich. Tym samym „Bounty” pod jego dowództwem miał opłynąć glob, co wówczas uchodziło za ogromny wyczyn, a kapitan, który zdołał tego dokonać, mógł liczyć na awanse, zaszczyty i wyróżnienia w przyszłości.

Załoga Załoga „Bounty” składała się z 46 ludzi – 44 marynarzy Royal Navy (w tym Bligh) i dwóch cywilnych botaników. Blighowi podlegali bezpośrednio chorążowie (dalej nazywani oficerami), wyznaczeni przez Navy Board, a na ich czele stał porucznik-żaglomistrz John Fryer. Podoficerami pokładowymi byli: bosman, chirurg okrętowy, cieśla i działomistrz. Obok dwóch bosmanmatów i dwóch midszypmenów było kilku honorowych midszypmenów – tzw. „młodych dżentelmenów” – ubiegających się o stopnie oficerskie. Na liście załogi figurowali jako zwykli marynarze, ale zajmowali kwatery wspólnie z midszypmenami i byli równo z nimi traktowani.

Większość załogi Bligh dobierał osobiście, bądź też rekomendowali ich wpływowi zleceniodawcy. Artylerzysta William Peckover i zbrojmistrz Joseph Coleman pływali z Cookiem i Blighem na HMS „Resolution”; kilku innych służyło ostatnio pod Blighem na „Britannii”. Wśród nich był 23-letni Fletcher Christian pochodzący z bogatej, cumberlandzkiej rodziny o korzeniach sięgających wczesnego średniowiecza. Christian wybrał karierę marynarza zamiast prawniczej, którą zalecała rodzina. Dwukrotnie towarzyszył Blighowi w rejsach do Indii Zachodnich, w czasie których tworzyli zgrany zespół, a Christian stał się znakomitym nawigatorem. Christian pragnął służyć na „Bounty”, nawet bez zapłaty, jako jeden z wyżej wspomnianych „młodych dżentelmenów”; Bligh przyznał mu pobory oficerskie. Innym młodym człowiekiem, rekomendowanym Blighowi, był 15-letni Peter Heywood, z tego samego rodu i daleki krewny Christiana. Heywood w wieku 14 lat porzucił szkołę i rok służył na okręcie HMS „Powerful”, jednostce szkolnej w Plymouth. Polecił go Blighowi Richard Betham, przyjaciel Heywoodów, a jednocześnie ojciec chrzestny Bligha.

Obu botaników, czy „ogrodników”, wybrał Banks. David Nelson był weteranem trzeciej wyprawy Cooka, spędził jakiś czas na Tahiti i częściowo poznał język krajowców. Jego asystent, William Brown, to były midszypmen, który doświadczył wojny morskiej w walkach z Francuzami. Banks zadbał też o zakwaterowanie jako midszypmenów dwóch swych protegowanych, Thomasa Haywarda i Johna Halletta. Generalnie rzecz biorąc załoga okrętu była stosunkowo młoda, większość nie przekraczała trzydziestego roku życia; w chwili rozpoczęcia rejsu Bligh miał 33 lata. Starszymi członkami załogi byli 39-letni Peckover, który brał udział we wszystkich trzech wyprawach Cooka i rok odeń starszy Lawrence Lebogue, były żaglomistrz „Britannii”. Najmłodszymi w załodze byli Hallett i Heywood, obaj 15-letni w chwili opuszczania Anglii.

Podział miejsc zakwaterowania na okręcie związany był z rangą poszczególnych członków załogi. Bligh, zmuszony do odstąpienia Wielkiej Kabiny, zajął prawoburtowe pomieszczenia sypialne wraz z jadalnią i pentrą, a Fryer niewielką kajutę po przeciwnej stronie. Chirurg Huggan, inni oficerowie i botanik Nelson mieli małe kabiny na dolnym pokładzie, podczas gdy bosmanmaci i midszypmeni, razem z młodymi dżentelmenami spali za jadalnią dowódcy; jako prawdopodobni oficerowie mieli również prawo korzystania ze spardeku. Cała reszta załogi zajmowała pozbawione okien, niewietrzone pomieszczenie fordeku o powierzchni 11 × 6,7 m i wysokości 1,70 m.

+Oficerowie i cywile z załogi HMS „Bounty”, grudzień 1787NazwiskoRanga i funkcja

+Pozostali członkowie załogi okrętu HMS „Bounty”, grudzień 1787NazwiskoRanga lub funkcja (lub „Byrn”) (lub „McKoy”)

Wyprawa Do Przylądka Horn 15 października 1787 roku „Bounty” opuścił Deptford kierując się ku kotwicowisku Spithead u wyspy Wight na kanale La Manche, gdzie miał oczekiwać na dalsze rozkazy. Złe warunki pogodowe opóźniały przybycie do Spithead aż do 4 listopada. Bligh chciał ruszać jak najszybciej, by osiągnąć Przylądek Horn przed końcem krótkiego lata półkuli południowej, ale Admiralicja nie dała mu jednak pierwszeństwa i kazała czekać na rozkazy przez kolejne trzy tygodnie. Gdy wreszcie, 28 listopada, „Bounty” ostatecznie ruszył, napotkał przeciwne wiatry i nie był w stanie opuścić Spithead przed 23 grudnia. Stojąc wobec konieczności opłynięcia Przylądka Horn w wyjątkowo niesprzyjających warunkach, Bligh uzyskał zezwolenie Admiralicji na skorzystanie, jeśli to będzie konieczne, z alternatywnej marszruty ku Tahiti wokół Przylądka Dobrej Nadziei.