Maksymilian Pluta (ur. 28 lutego 1929 w Karwinie k. Krakowa, zm. 1 października 2002 w Warszawie) – polski fizyk, zajmujący się zaawansowaną mikroskopią świetlną, mikrointerferometrią, holografią i optyką fourierowską.
Życiorys Pochodził z rodziny chłopskiej. Po wojnie przeprowadził się do Chorzowa, gdzie zdał maturę. Ukończył studia I stopnia na Uniwersytecie Jagiellońskim a następnie na II stopnia na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie w 1954 uzyskał tytuł magistra fizyki, specjalizując się w zakresie fizyki doświadczalnej.
Pracę zawodową podjął w 1953 w Zakładzie Optyki Instytutu Mechaniki Precyzyjnej, który w późniejszym okresie został wcielony do CLAPO, a następnie wydzielony jako Centralne Laboratorium Optyki (CLO) i ostatecznie jako Instytut Optyki Stosowanej (INOS).
W latach 1964–1965 odbywał zagraniczny staż naukowy w Instytucie Optycznym w Paryżu. Pracę doktorską na Wydziale Mechaniki Precyzyjnej Politechniki Warszawskiej obronił w 1981. Tytuł profesora nadzwyczajnego nauk technicznych uzyskał decyzją Rady Państwa z 1982. W 1993 obronił pracę habilitacyjną na Wydziale Podstawowych Problemów Techniki Politechniki Wrocławskiej poświęconą interferometrii o zmiennej długości fali. Przedstawił w niej swoją metodę WAVI (variable-wavelength interferometry). Jego prace badawczo-eksperymentalne i teoretyczne znalazły bogate odzwierciedlenie w unikalnych mikroskopach i specjalistycznych urządzeniach mikroskopowych produkowanych przez Polskie Zakłady Optyczne w okresie wielu lat. Co najmniej kilkanaście różnych takich urządzeń było produkowanych na potrzeby rynku wewnętrznego i w dużej mierze na eksport. Do jego osiągnięć w tym zakresie należy zaliczyć mikroskop polaryzacyjno-interferencyjny Biolar PI – wcześniejszy MPI5.
Liczba jego publikacji sięga 232 pozycji oraz 4 opracowania książkowe. Uzyskał prawa autorskie do 26 patentów wynalazczych. Zorganizował 20 konferencji naukowych, z których wydał 15 monografii (Proceedings). Jednym z jego osiągnięć jest trzytomowa monografia zatytułowana Advanced Light Microscopy wydana w latach 1988–1993 przez wydawnictwo Elsevier, we współpracy z PWN. Za to dzieło został laureatem nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej za 1995 (nazywanej potocznie Polskim Noblem)Prof. dr hab. Maksymilian Pluta – laureat Nagrody FNP 1995, fnp.org.pl [dostęp 2015-09-07]. Wypromował 10 doktorów, w tym .
Był jedną z grona osób inicjujących powołanie do życia, w 1988, Polskiego Oddziału Stowarzyszenia Optyków Inżynierów SPIE. Od 1990 aż do śmierci był prezydentem Polskiego Oddziału SPIE. Przy jego poparciu ukazało się w języku angielskim łącznie około 60 tomów zawierających publikacje naukowe z konferencji organizowanych przez Polski Oddział SPIE. Zainicjował serię wydawnictw książkowych R&D (Research & Development Treatises), w której, za jego czasów, ukazało się 9 pozycji (Vol.1–9). Z jego inicjatywy sprowadzony został do kraju księgozbiór naukowych publikacji optycznych i książek. Wydawał autorskie Biuletyny Informacyjne Polskiego Oddziału SPIE.
Odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz odznaką „Za zasługi dla rozwoju przemysłu maszynowego”. Brytyjskie Królewskie Towarzystwo Mikroskopowe w 1972 tytułu przyznało mu Honorary Fellow of the Royal Microscopical Society. Podobnym wyróżnieniem uhonorowało go również Stowarzyszenie Mikroskopowe stanu Illinois, w 1979.
W 2013 Rada Ministrów zmieniła nazwę Instytutu Optyki Stosowanej na nową – Instytut Optyki Stosowanej imienia prof. Maksymiliana PlutyRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 stycznia 2013 r. w sprawie reorganizacji Instytutu Optyki Stosowanej [dostęp 2015-09-07].
W 2016 Polskie Lobby Przemysłowe im. Eugeniusza Kwiatkowskiego przyznało mu pośmiertnie Honorowe Wyróżnienie „Bene Meritus pro Industria Poloniae” (Dobrze Zasłużony dla Polskiego Przemysłu).
Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Absolwenci Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Chorzowie Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej – nauki techniczne Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni odznaką „Za zasługi dla rozwoju przemysłu maszynowego” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy fizycy XX wieku Kategoria:Polscy fizycy XXI wieku Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Zmarli w 2002