thumb|250px|Czeski obszar Gór Złotych thumb|250px|Panorama Gór Złotych z Borówkowej thumb|250px|Czernik w Górach Złotych thumb|250px|Kowadło w Górach Złotych thumb|250px|Kłóbka w Górach Złotych thumb|250px|Położenie Gór Złotych w Sudetach Góry Złote (, dawniej Rychleby lub Rychlebské pohoří, ) 332.61 – pasmo górskie położone w Sudetach Wschodnich.

W potocznym znaczeniu ciągną się od Przełęczy Kłodzkiej na północnym zachodzie, aż do Przełęczy Ramzovskiej (cz. Ramzovské sedlo) na południowym wschodzie i przełęczy pomiędzy Pasieczną a Smrekiem na południu. Przełęcz Różaniec (583 m n.p.m.) dzieli łańcuch ten na dwie części: północno-zachodnią niższą i południowo-wschodnią wyższą.

Według regionalizacji fizycznogeograficznej Polski Jerzego Kondrackiego częścią Gór Złotych są Góry Bialskie. Podobnie uważają czescy geografowie, dla których „Rychlebské hory” rozciągają się od Przełęczy Płoszczyna do Przełęczy Ramzovskiej. W takim ujęciu tworzą one trójkąt o narożach: Przełęcz Kłodzka – Przełęcz Ramzovska – Przełęcz Płoszczyna. Także według mapy Geoserwisu GDOŚ, Góry Złote są pasmem głównym w randze mezoregionu, w skład którego wchodzą Góry Bialskie.

Najwyższym szczytem Gór Złotych jest Smrek (1127 m n.p.m.), a w polskiej części Postawna (1117 m n.p.m.).

Rzeźba terenu Góry Złote są jednym z dłuższych pasm sudeckich. Mają około 55 km długości z czego 35 km na terenie Polski. Wartości te mogą podlegać kontrowersjom ze względu na wspomnianą niejednoznaczność co do granicy z Górami Bialskimi. Właściwe Góry Złote, położone na północnym wschodzie, tworzą stosunkowo wąski grzbiet o krętym przebiegu. Od tego grzbietu odchodzą boczne ramiona ku północnemu wschodowi. Im dalej ku południowemu wschodowi są one coraz dłuższe. Góry Bialskie, na południowym zachodzie, tworzą rozległy masyw o kształcie rozrogu.

Ważniejsze szczyty Lp. Szczyt Wysokośćm n.p.m. 1 Smrek 1125 2 Smrek Trójkrajny 1107 3 Lví hora 1040 4 Studniční vrch 991 5 Kowadło 989 6 Špičák 957 7 Łupkowa () 946 8 Czartowiec 944 9 Pasieczna 928 10 Medvědí kámen 907 11 Borówkowa 900 12 Jawornik Wielki 872 13 Borůvkový vrch 859 14 Kobyla Kopa () 850 15 Czernik 832 16 Kopřivný 823 17 Trojak 766 18 Křemenáč 734 19 Ptasznik 719 20 Vysoký kámen 691 21 Sowia Kopa 672 22 Bodak 617 23 Cierniak 592 Góry Bialskie Lp. Szczyt Wysokośćm n.p.m. 1 Travná hora 1120 2 Postawna 1117 3 Brusek 1116 4 Rudawiec 1112 5 Czernica 1083 6 Iwinka 1079 7 Orlik 1068 8 Sucha Kopa 1055 9 Rude Krzyże 1053 10 Suszyca 1047 11 Płoska 1035 12 Stolec 1034 13 Gołogóra 997 14 Kunčická hora 943

Budowa geologiczna Pod względem geologicznym Góry Złote należą do pogranicza Sudetów Zachodnich (struktura zachodniosudecka) oraz Sudetów Wschodnich (struktura wschodniosudecka).

Ich polska część obejmuje północno-wschodnią część metamorfiku Lądka i Śnieżnika, strefę Złoty Stok–Skrzynka oraz większość masywu kłodzko-złotostockiego, należące do struktury zachodniosudeckiej.

Po stronie czeskiej występują ponadto skały metamorficzne i magmowe należące do następujących jednostek: strefy Starého Města (struktura zachodniosudecka) oraz kopuły Keprnika, kopuły Desny, masywu Żulowej i masywu Jesionika (struktura wschodniosudecka).

Zbudowane są ze skał metamorficznych – w większości z gnejsów i łupków łyszczykowych z wkładkami łupków łyszczykowych z granatami, paragnejsów, amfibolitów, łupków kwarcowych, łupków grafitowych, marmurów kalcytowych i dolomitowych, skał wapienno-krzemianowych, erlanów, fyllitów. W gnejsach występują amfibolity, eklogity, granulity, a w okolicach Bielic również gnejsy amfibolowe i tonality. Na południe od Złotego Stoku występują niewielkie wkładki granitoidy jawornickie. W północno-wschodniej części, w tzw. strefie Złoty Stok-Skrzynka występują różne odmiany skał zmylonityzowanych: mylonitów, blastomylonitów, gnejsów mylonitycznych i in. Na północny zachód od strefy mylonitycznej występują karbońskie skały magmowe – granodioryty masywu kłodzko-złotostockiego. Najmłodszymi skałami krystalicznymi są wulkanity – trzeciorzędowe, a lokalnie być może i czwartorzędowe bazalty.

W wyniku erozji, wietrzenia, transportu i depozycji na skałach krystalicznych utworzyły się w plejstocenie i holocenie pokrywy glin, a w dolinach rzecznych żwiry, piaski, lokalnie mady rzeczne.

Górnictwo Od XIII do XX wieku eksploatowano tu różne kruszce, m.in. złoto oraz arsen w Złotym Stoku. Później rozwinęło się górnictwo skalne. Po stronie polskiej znajdują się wyrobiska nieczynnych kamieniołomów marmurów w okolicach Złotego Stoku, granodiorytu w rejonie Chwalisławia i Mąkolna, bazaltów koło Lądka i Lutyni oraz łupków metamorficznych w Złotym Stoku. Czynny jest jeden kamieniołom bazaltów w Lutyni. Po stronie czeskiej czynne są kamieniołomy marmuru w pobliżu jaskini Na Pomezí oraz kilka nieczynnych.

Miejscowości Po stronie polskiej Miasta Złoty Stok, Lądek-Zdrój, Stronie Śląskie oraz wsie: Bielice, Bolesławów (Góry Bialskie), Chwalisław, Goszów, Jaszkowa Górna, Laski, Mąkolno, Nowa Morawa (Góry Bialskie), Nowy Gierałtów, Ołdrzychowice Kłodzkie, Orłowiec, Radochów, Skrzynka, Stara Morawa (Góry Bialskie), Stary Gierałtów, Stojków, Trzebieszowice.

Po stronie czeskiej Bílá Voda, Branná, Chrastice, Hanušovice, Javornik, Staré Město pod Sněžníkem, Lipová-lázně, Ostružná, Petříkov, Ramzová, Staré Město, Stříbrnice, Vápenná, Žulová

Atrakcje turystyczne Ciekawe miejsca położone na terenie Gór Złotych to między innymi udostępniona do zwiedzania dawna podziemna kopalnia złota i arsenu w Złotym Stoku, Jaskinia Radochowska, kalwaria na Cierniaku, uzdrowisko w Lądku Zdroju, arboretum w Lądku, ruiny zamku Karpień, skały Trojan i in. oraz Przełęcz Lądecka, gdzie znajduje się przejście do Czech. Tereny Gór Złotych są słabo zaludnione i bardzo atrakcyjne dla turystyki pieszej oraz narciarskiej.

Po stronie czeskiej znajduje się miasto Javornik z zamkiem Jánský vrch i barokowym kościołem Trójcy Świętej, ruiny zamku Rychleby, uzdrowisko Lipová-lázně, znane zimowiska Ramzová, Ostružná i Petříkov, schronisko turystyczne „chata Paprsek”, jaskinia Na Pomezí, Nýznerovské vodopády, Šafářova skála. Na granicznej Borówkowej Czesi zbudowali w 2006 wieżę widokową. Wokół Černej Vody znajdują się od 2009 ścieżki rychlebskie, trasy dla rowerów górskich. Łączna długość tych tras to kilkadziesiąt kilometrówRychlebskie ścieżki..

Nawiązania i odniesienia w kulturze Przez Góry Złote przechodzili w drodze do rodzinnego Prudnika bohaterowie powieści Lato umarłych snów autorstwa niemieckiego pisarza Harry’ego Thürka.

Przypisy

Bibliografia

Słownik geografii turystycznej Sudetów. Marek Staffa (redakcja). T. 17: Góry Złote. Wrocław: Wydawnictwo I-BiS, 1993, .

Kategoria:Góry Czech