Rokselana (Rhinopithecus) – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny gerez (Colobinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Azji.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 47–83 cm, długość ogona 51–104 cm; masa ciała samic 6–12 kg (sporadycznie do 20 kg), samców 14–19 kg (sporadycznie do 39 kg).
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1872 roku francuski zoolog Alphonse Milne-Edwards w książce swojego autorstwa o tytule Badania służące poznaniu historii naturalnej ssaków: w tym rozważania na temat klasyfikacji tych zwierząt. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) rokselana złocista (R. roxellana).
Etymologia Rhinopithecus: rhis, ῥινος rhinos ‘nos’; πιθηκος pithēkos ‘małpa’. Presbytiscus: rodzaj Presbytis ; łac. przyrostek zdrabniający -iscus. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Rhinopithecus avunculus . Megamacaca: gr. μεγας megas, μεγαλη megalē ‘wielki’; rodzaj Macaca (makak). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): †Megamacaca lantianensis .
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxRhinopithecus avunculusDollman, 1912rokselana zadartonosagatunek monotypowyendemit Wietnamu: znany jedynie z niewielkich fragmentów lasów w prowincjach Hà Giang, Tuyên Quang, Bắc Kạn i Thái Nguyên; zakres wysokości: 200–1300 m n.p.m.DC: 50–65 cmDO: 65–92 cmMC: 8,5–14 kgcentruj|150pxRhinopithecus bietiA. Milne-Edwards, 1872rokselana czarnagatunek monotypowyendemit Chin: południowo-wschodni Tybet i północno-zachodni Junnan (rozdrobnione populacje w północnych górach Yun), na zachód od rzeki Jangcy, na wschód od rzeki Mekong; zakres wysokości: 3000–4700 m n.p.m.DC: 74–83 cmDO: 52–75 cmMC: 9,2–17 kgcentruj|80pxRhinopithecus brelichiO. Thomas, 1903rokselana szaragatunek monotypowyendemit Chin: ograniczone do góry Fanjingshan w górach Wuling (Kuejczou); zakres wysokości: 570–2500 m n.p.m.DC: 66–72 cmDO: około 97 cmMC: 8–15 kgcentruj|150pxRhinopithecus roxellana Milne-Edwards, 1870rokselana złocista3 podgatunkiendemit Chin: Syczuan, południowe Gansu, południowe Shaanxi i zachodnie Hubei; zakres wysokości: 1400–3000 m n.p.m.DC: 47–83 cmDO: 51–104 cmMC: 6–19 kgcentruj|150pxRhinopithecus strykeriT. Geissmann, Ngwe Lwin, Saw Soe Aung, Thet Naing Aung, Zin Myo Aung, Tony Htin Hla, Grindley & Momberg, 2010rokselana białobrodagatunek monotypowypółnocno-wschodnia Mjanma (dział wodny Saluin-Nmai Hka, wokół rzeki Maw, na wschód do Chichitago) i południowe Chiny (rezerwat przyrody Gaoligongshan w Junnanie); zakres wysokości: 1720–3660 m n.p.m.DC: 54–55 cmDO: 68–78 cmMC: 8,5–14 kg Kategorie IUCN: – gatunek zagrożony, – gatunek krytycznie zagrożony.
Opisano również wymarły azjatycki gatunek z plejstocenu: Rhinopithecus lantianensis
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Koczkodanowate