mały|Grób Karola Hoffmana na cmentarzu Powązkowskim Karol Hoffman (ur. 30 sierpnia 1855 w Łomży"Życie i Praca" 15.06.1924, nr 8, s.1. lub Suwałkach, zm. 7 grudnia 1937 w Śródborowie) – polski dziennikarz, pisarz, działacz społeczny i popularyzator krajoznawstwa. Organizator amatorskiego ruchu teatralnego, aktor, reżyser i autor utworów scenicznych.

Życiorys Był synem Jana Nepomucena Hoffmana. Już jako uczeń Gimnazjum Gubernialnego w Suwałkach organizował przedstawienia teatralne. W 1872 rozpoczął studia prawnicze na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim, ale porzucił je, aby zostać aktorem teatru objazdowegoJerzy Sekulski, Hoffman Karol, Encyklopedia Radomia. Nowe wydanie, Radom 2012, s. 101–102.. Jeszcze w trakcie studiów został uczniem profesora warszawskiej Szkoły Dramatycznej Jana Chęcińskiego.

W 1875 debiutował w zespole teatralnym Czesława Janowskiego we Włocławku. W 1876 występował u Henryka Modzelewskiego w Kutnie, Włocławku i LipnieHoffman Karol, Słownik biograficzny teatru polskiego 1765–1965, Warszawa 1973, s. 229.. Następnie, po krótkim pobycie w Warszawie, przeniósł się do Suwałk, gdzie rozpoczął pracę jako urzędnik. Organizował tam także amatorskie przedstawienia teatralne. W 1880 wstąpił do działającego w mieście zespołu B. Kremskiego i H. Wójcickiego.

W kolejnych latach występował w licznych zespołach aktorskich, kierowanych m.in. przez F. Stobińskiego (Ciechanów), F. Ratajewicza (Hrubieszów), J. Myszkowskiego (Zamość), J. Żołopińskiego (Warszawa, Radom, Lublin), J. Grabińskiego (Lublin), J. Puchniewskiego (Lublin), L. Dobrzańskiego i J. Reckiego (Radom).

W październiku 1884 zorganizował własny zespół, z którym występował w Krasnymstawie i Zamościu. W roku 1885 oraz 1895 prowadził własny zespół w Puławach (pierwszy z dojazdami do Dęblina i Nałęczowa, drugi – do Łukowa). Własnym zespołem kierował także do stycznia 1886 w Łukowie. W kwietniu 1887 wraz z J. Głodowskim zorganizował w Częstochowie kolejny zespół, z którym odwiedził m.in. Kutno, Kalisz, Radom, Puławy i Sandomierz. Wspólnie z J. Głodowskim pracował także w latach 1887–1888 w Łomży, Kole, Turku i Łęczycy, a w roku 1896 w Pułtusku i Łowiczu.

W latach 1888–1894 przebywał w Radomiu. Objął stanowisko redaktora „Dziennika Gubernialnego” („Radomskija Gubernskija Wiedomosti”). 31 lipca 1888 został kierownikiem literackim działającego w Radomiu teatru amatorskiego, a 25 maja 1889 otworzył pierwszą w mieście bezpłatną czytelnię (przekazaną w 1894 pod zarząd Towarzystwu Dobroczynności)Danuta Tomczyk, Karol Hoffman (1855–1937), [w:] Znani i nieznani ziemi radomskiej, red. Czesław Zwolski, Radom 1980, s. 66.. W latach 1893–1894 prowadził w Radomiu własną księgarnię. Należał do Towarzystwa Straży Ogniowej w Radomiu, w którym pełnił funkcję pomocnika naczelnika Oddziału II.

W 1890 (8 lipca) ożenił się z Heleną Marczewską. Po roku 1896 przebywał głównie w Warszawie. Pracował jako dziennikarz w „Kurjerze Warszawskim” i w „Biesiadzie Literackiej”. Organizował przedstawienia amatorskie Towarzystwa Dobroczynności, Koła Miłośników Sceny, Polskiego Towarzystwa Dramatycznego, Stowarzyszenia Handlowców.

Na scenie teatralnej pojawił się ponownie dopiero w 1908, kiedy wziął udział w objeździe zespołu H. Marcello-Palińskiej. W latach 1909–1910 występował w krakowskim Teatrze Ludowym. Z nowo utworzonymi przez siebie zespołami występował w latach 1908–1912 m.in. w Druskiennikach, Suwałkach, Grodnie, Humaniu, Chełmie i Połądze. W 1923 na prośbę Juliusza Osterwy wystąpił w przedstawieniu Turoń w warszawskim Teatrze Reduta.

Grywał głównie role charakterystyczne, np. Heliodora w sztuce Marcowy kawaler, czy Clapsona w spektaklu Dom wariatów. Był jednym z inicjatorów budowy Schroniska Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie oraz założenia Związku Artystów Scen PolskichJerzy Sekulski, op.cit., s. 102..

Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 118-1-22).

Twórczość literacka i teatralna Hoffman był autorem wielu utworów literackich. Jego wiersze, nowele i opowiadania ukazywały się m.in. w „Gazecie Radomskiej”. Jego działalność zarówno literacka, jak i teatralna były wyrazem przeświadczenia o oświatowym znaczeniu teatru. Jako literat i publicysta 19 marca 1937 został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi „za zasługi na polu pracy społecznej i zawodowej”..

Tworzył przeznaczone dla teatrów amatorskich zbiory monologów i dialogów, takie jak Wieczory artystyczno-literackie (Warszawa 1897). Był autorem obrazka scenicznego U ognia (1889), poświęconego członkom Ochotniczej Straży Ogniowej w Radomiu. Dokonał adaptacji scenicznej powieści Fiodora Dostojewskiego Bracia Karamazow. W przedstawieniu, które wystawił 1 listopada 1890 w Radomiu, zagrał rolę Dymitra Karamazowa.

Wiedziony sentymentem do miasta, w którym przez wiele lat mieszkał i pracował, Karol Hoffman napisał utwór pt. RadomDanuta Tomczyk, op.cit., s. 68..

Wybrane utwory Nieznany gość (1877) – zbiór wierszy U ognia (1889) Bukiet dramatyczny (1889, wraz z J. Głodnowskim) Listy ex-aktora do ex-aktora (1891) Zwiędłe kwiaty (1892) Wieczory artystyczno-literackie (1897) Adam Mickiewicz: życiorys, wierszem nakreślony (1906) Nieznane zakątki kraju (Suwalszczyzna) (1908) – przewodnik krajoznawczy Tam, gdzie się urodził J. Słowacki. Krzemieniec (1909) – przewodnik krajoznawczy

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Danuta Tomczyk, Znani i nieznani ziemi radomskiej, red. Czesław Zwolski, Radom 1980, s. 66–68. Jerzy Sekulski, Encyklopedia Radomia. Nowe wydanie, Radom 2012, s. 101–102. Słownik biograficzny teatru polskiego 1765–1965, Warszawa 1973, s. 229–230.

Linki zewnętrzne K. Hoffman, U ognia: obrazek sceniczny w jednym akcie, Radom 1889 K. Hoffman, Nieznany gość, Suwałki 1877 Dzieła Karola Hoffmana w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pisarze związani z Radomiem Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy pisarze Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Urodzeni w 1855 Kategoria:Zmarli w 1937