Gołąb zatokowy (Columba malherbii) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae). Ptak ten występuje na Wyspach Świętego Tomasza i Książęcej oraz na wyspie Annobón. Gatunek słabo poznany, bliski zagrożenia wyginięciem.
Występowanie Gołąb zatokowy występuje na Wyspie Świętego Tomasza, Wyspie Książęcej oraz na należącej do Gwinei Równikowej wyspie Annobón.
Systematyka Taksonomia Gatunek po raz pierwszy opisany przez Jules’a i Edouarda Verreaux w 1851 roku na łamach czasopisma „Revue et Magasin de Zoologie pure et Appliquée”. Jako miejsce typowe autorzy błędnie wskazali Gabon. W rzeczywistości holotyp został znaleziony na Wyspie Świętego Tomasza. Takson ten wraz z gołębiem szarogłowym (C. delegorguei) i gołębiem lśniącym (C. iriditorques) czasami są uznawane za jeden gatunek. Okazjonalnie te trzy gatunki umieszczane są w podrodzaju Turturoena. Takson monotypowy, nie wyróżniono podgatunków.
Etymologia Nazwa rodzajowa pochodzi od łacińskiego słowa columba – „gołąb”. Epitet gatunkowy honoruje profesora Alfreda Malherbe’a (1804–1866) francuskiego prawnika i ornitologa.
Morfologia Długość ciała 28 cm. Podobny do gołębia lśniącego, ale kołnierz na tyle szyi i górna okrywa koloru opalizującego zielonego lub różowego na ciemnopopielatym tle. Łopatki, ukryte części skrzydeł, grzbiet do górnych części skrzydeł czarniawe z zielonkawym połyskiem. Gardło, pierś i brzuch koloru szarego, kuper i dolna część ogona ruda z szarym nalotem. Górna część ogona ciemnoszara, zewnętrzne sterówki jasnoochrowe. Tęczówki jasnoszare, dziób szary, nogi czerwone. Samica podobna do samca, ale spód jest ciemnoszary, pierś i górna część brzucha ochrowe, dolna część ogona i kuper rude z szarym odcieniem. U osobników młodocianych kołnierz na szyi mniejszy i nie tak opalizujący, czoło jasnoszare, górne części ciała ochrowe lub rude.
Ekologia Siedlisko i pokarm Gatunek osiadły, na Annobón zamieszkujący głęboko w lesie do wysokości 400–500 m n.p.m. Na Wyspach Świętego Tomasza i Książęcej, występuje w lasach i na plantacjach. Na Wyspie Świętego Tomasza częściej obserwowany w pobliżu siedlisk ludzkich, w cienistych lasach i terenach niezalesionych. W lasach z wysokim drzewostanem nie występuje.
Gołąb zatokowy pokarm zdobywa od 3 do 16 m nad ziemią, w środkowej warstwie drzew. Na Wyspie Świętego Tomasza żywi się owocami krzewu z gatunku Cestrum laevigatum, które rosną w żywopłotach na terenach gospodarczych. Obserwowano pojedyncze osobniki, jak i grupy liczące do 7 ptaków.
Rozród Solidna platforma budowana jest od 5 do 12 m nad ziemią na drzewach we wtórnym lesie, na koralodrzewie lub drzewach kakaowych znajdujących się na plantacjach. Brak informacji na temat rozrodu i wychowu młodych.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody gołąb zatokowy od 2011 roku zaliczany jest do kategorii NT (bliski zagrożenia); wcześniej zaliczano go do kategorii LC (najmniejszej troski). Wielkość populacji nie jest oszacowana, ale gatunek ten nadal jest rozpowszechniony i uważa się go za dość pospolitego na Wyspach Świętego Tomasza i Książęcej. Trend liczebności oceniany jest jako umiarkowanie spadkowy. Głównymi zagrożeniami dla tego ptaka jest presja związana z polowaniem, jak i chwytaniem żywych osobników do klatek.
Przypisy Systematyka i nazwa polska za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Gołębiowate Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1851 roku Kategoria:Fauna Gwinei Równikowej Kategoria:Fauna Wysp Świętego Tomasza i Książęcej