Referenda w Australii są przeprowadzane na szczeblu federalnym (ogólnokrajowym) wyłącznie w celu poddania pod głosowanie propozycji zmian w konstytucji Australii. Jedynie trzykrotnie (w latach 1916, 1917 i 1977) pod głosowanie poddano pytania nie dotyczące zmian konstytucyjnych, jednak głosowania te formalnie nazywane były plebiscytami, a nie referendami.
O ile wynik referendum jest wiążący dla organów władzy państwowej, o tyle plebiscyty są formalnie głosem doradczym, jednak zwykle ich wynik również jest respektowany ze względów politycznych.
Procedura Ogłaszanie referendum Procedurę zmiany konstytucji Australii określa rozdział VIII tego aktu prawnego. Zgodnie z jego przepisami, referendum zostaje ogłoszone w dwóch przypadkach: przyjęcia w identycznym brzmieniu przez obie izby Parlamentu Australii projektu ustawy zmieniającej konstytucję lub przyjęcia projektu ustawy zmieniającej konstytucję przez jedną izbę Parlamentu Australii, o ile zgodę na przeprowadzanie referendum wyrazi gubernator generalny Australii (zwyczajowo działający w tym zakresie zgodnie z rekomendacją premiera Australii). Referendum odbywa się tego samego dnia we wszystkich stanach i terytoriach wewnętrznych Australii. Od 1924 udział w referendum jest obowiązkowy, podobnie jak w wyborach (w Queensland od 1915). Do roku 1962 kwestia przyznania lub odmowy prawa głosu Aborygenom leżała w gestii poszczególnych stanów. W 1962 prawo głosowania zostało Aborygenom zagwarantowane w całym kraju, jednak dopiero od 1984 głosowanie jest dla nich obowiązkowe na równi z innymi obywatelami.
Określanie wyników Aby proponowane zmiany w konstytucji zostały przyjęte, niezbędne jest uzyskanie tzw. podwójnej większości. Oznacza to, iż równocześnie muszą zostać spełnione następujące warunki: zmiana musi uzyskać poparcie większości spośród ogólnej liczby głosujących zmiana musi uzyskać poparcie większości stanów, tj. uzyskać poparcie większości głosujących w co najmniej czterech stanach
Lista referendów W Australii przyjęło się uważać, że jeśli w tym samym czasie odbywają się głosowania nad kilkoma pytaniami, to formalnie każde z pytań stanowi osobne referendum. W takim ujęciu, dotychczas odbyły się 44 referenda ogólnokrajowe i 3 plebiscyty. data / link do artykułunr referendumtematwynik12 grudnia 19061zmiana daty rozpoczynania kadencji przez senatorów federalnychTAK13 kwietnia 19102prawo władz federalnych do oddłużania władz stanowychTAK3zmiany w zasadach rozliczania nadwyżek budżetowychNIE26 kwietnia 19114zwiększenie zakresu kompetencji władz federalnych w zakresie gospodarki i zatrudnieniaNIE5prawo władz federalnych do nacjonalizacji firm uznanych za monopolistówNIE31 maja 19136zwiększenie zakresu kompetencji władz federalnych w zakresie gospodarkiNIE7zwiększenie zakresu kompetencji władz federalnych w zakresie nadzoru nad korporacjamiNIE8zwiększenie zakresu kompetencji władz federalnych w zakresie prawa pracyNIE9zwiększenie zakresu kompetencji władz federalnych w zakresie instytucji powierniczychNIE10prawo władz federalnych do nacjonalizacji firm uznanych za monopolistówNIE11prawo władz federalnych do rozstrzygania sporów zbiorowych wewnątrz stanowych systemów kolejowychNIE28 października 1916plebiscytwprowadzenie przymusowej służby wojskowej poza granicami AustraliiNIE20 grudnia 1917plebiscytwprowadzenie przymusowej służby wojskowej poza obszarem Australii i OceaniiNIE13 grudnia 191912tymczasowe poszerzenie kompetencji władz federalnych w kwestiach gospodarczych i prawa pracyNIE13prawo władz federalnych do regulacji monopoliNIE4 września 192614poszerzenie kompetencji władz federalnych w kwestiach gospodarczych i prawa pracyNIE15przyznanie władzom federalnym szczególnych uprawnień w celu zapewnienia podstawowych usługNIE17 listopada 192816zmiana zasad zaciągania długów przez stany i nadzoru władz federalnych nad zadłużeniem stanówTAK6 marca 193717przyznanie władzom federalnym nowych kompetencji w zakresie lotnictwa i nawigacji lotniczejNIE18zmiana zasad konstytucyjnych dotyczących opodatkowania dóbr przewożonych między stanamiNIE19 sierpnia 194419nadzwyczajne rozszerzenie uprawnień władz federalnych na okres pięciu latNIE28 września 194620rozszerzenie kompetencji władz federalnych w zakresie polityki społecznejTAK21zmiana zasad konstytucyjnych dotyczących opodatkowania dóbr przewożonych między stanamiNIE22rozszerzenie kompetencji władz federalnych w zakresie prawa pracyNIE29 maja 194823rozszerzenie kompetencji władz federalnych w zakresie regulacji cen i czynszówNIE22 września 195124umożliwienie władzom federalnym delegalizacji partii komunistycznychNIE27 maja 196725likwidacja sztywnego powiązania między liczbą członków Izby Reprezentantów a liczbą senatorówNIE26wliczanie Aborygenów do ogólnej liczby mieszkańców podczas spisów powszechnychTAK8 grudnia 197327rozszerzenie kompetencji władz federalnych w zakresie regulacji cenNIE28rozszerzenie kompetencji władz federalnych w zakresie regulacji dochodów ludnościNIE18 maja 197429wprowadzenie zasady, iż wybory do obu izb parlamentu odbywają się tego samego dniaNIE30zmiana zasad zmiany konstytucjiNIE31zmiana zasad wyznaczania granic okręgów wyborczych do parlamentów stanowych i federalnegoNIE32rozszerzenie uprawnień władz federalnych w zakresie finansów publicznych samorządów lokalnychNIE21 maja 197733wprowadzenie zasady, iż wybory do obu izb parlamentu odbywają się tego samego dniaNIE34zmiana zasad uzupełniania składu Senatu Australii w trakcie trwania kadencjiTAK35przyznanie obywatelom terytoriów federalnych prawa głosu w referendach konstytucyjnychTAK36wprowadzenie przymusowego wieku emerytalnego (70 lat) dla sędziów federalnychTAKplebiscytwybór "pieśni narodowej", mającej uzupełniać hymn God Save the Queenn.d.1 grudnia 198437wprowadzenie zasady, iż wybory do obu izb parlamentu odbywają się tego samego dniaNIE38zmiana zasad podziału kompetencji między władzami federalnymi i stanowymiNIE3 września 198839ujednolicenie długości kadencji obu izb parlamentu tak, aby trwały cztery lataNIE40zmiany zasad wyznaczania granic okręgów wyborczychNIE41uznanie władz samorządowych za organy konstytucyjneNIE42wpisanie do konstytucji katalogu praw i wolności obywatelskichNIE6 listopada 199943wprowadzenie w Australii ustroju republikańskiegoNIE44dodanie do konstytucji preambułyNIE źródła:
Zobacz też , szczegółowe informacje na temat referendów dotyczących Nowej Południowej Walii
Przypisy