Zygmunt Kolankowski (ur. 11 listopada 1913 w Krakowie, zm. 31 grudnia 1998 w Warszawie) – historyk prawa i archiwista, profesor, organizator Archiwum Polskiej Akademii Nauk w Warszawie i jego wieloletni dyrektor.
Życiorys Był synem Ludwika Kolankowskiego i Marią (z domu Tyszyńskiej). Studiował w latach 1931-1936 na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Następnie pracował Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Doktorat złożył w czerwcu 1939 pod kierunkiem Józefa Rafacza (Proces o zbiegłych poddanych w sądownictwie Rusi Czerwonej w średniowieczu, obrona w 1945). 2 listopada 1939 aresztowany przez gestapo. Po uwięzieniu w Zakopanem i Krakowie został przewieziony do obozu koncentracyjnego w Auschwitz, następnie w Buchenwaldzie. W latach 1946–1948 mieszkał w Paryżu, gdzie pracował w polskiej ambasadzie jako attaché kulturalny. Był też delegatem Polski w UNESCO. W 1948 powrócił do Polski i rozpoczął pracę w Ministerstwie Oświaty. W 1949 przeszedł do pracy w Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych. Był dyrektorem Archiwum Akt Nowych w Warszawie (1952-1955). W 1954 organizator Archiwum Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, następnie jego wieloletni dyrektor (1955-1984). Był również współzałożycielem Stowarzyszenia Archiwistów Polskich, a w latach 1967-1983 przewodniczącym Zarządu Głównego SAP. Redaktor naczelny pism: "Archiwista", "Biuletyn Archiwum Polskiej Akademii Nauk", "Materiały i Dokumenty do Dziejów Nauki Polskiej w Czasie II Wojny Światowej". 29 maja 1959 uzyskał stopień docenta, a 9 stycznia 1971 na mocy uchwały Rady Państwa stopień profesora nadzwyczajnego, 13 listopada 1980 został profesorem zwyczajnym. Był pracownikiem naukowym Zakładu Archiwistyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Od 1983 na emeryturze. Pochowany został na Cmentarzu Komunalnym Północnym na Wólce Węglowej w Warszawie.
Współpraca ze Służbą Bezpieczeństwa PRL Przez wiele lat był tajnym współpracownikiem UB/SB o pseudonimie „Zyg”Tadeusz Rutkowski, Alicja Kulecka, Oczami agenta. Środowiska naukowe i archiwalne w doniesieniach tw "Zyg" - Zygmunta Kolankowskiego, Warszawa: Wydawnictwo Neriton 2012..
Odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1973) Złoty Krzyż Zasługi (1955) Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974) Brązowy (1968), Srebrny (1970), Złoty (1975) Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Złota Odznaka ZNP (1977)
Wybrane publikacje ''Die Sammlung und Ordnung von Nachlässen im Archiv der Polnischen Akademie der Wissenschaften, Berlin: Die Staatliche Archivverwaltung im DDR 1947. Zbiór przepisów archiwalnych, z. 1, oprac. Zygmunt Kolankowski, Konstanty Murza-Murzicz, Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych 1953. Zapomniany prawnik XVI wieku Jan Łączyński i jego Kompendium sądów Króla Jegomości: studium z dziejów polskiej literatury prawniczej, Toruń - Łódź: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1960. Archiwum Polskiej Akademii Nauk (1954-1959), Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1960. Joachim Lelewel, Dzieła, t. 6: Historia polska do końca panowania Stefana Batorego, red. nacz. M. H. Serejski, oprac. Zygmunt Kolankowski, Warszawa: PWN 1962. Przewodnik po zespołach i zbiorach archiwum PAN, oprac. zbiorowe pod kier. Zygmunta Kolankowskiego, Wrocław: Zakł. Nar. im. Ossolińskich 1965. Źródła do dziejów powstań śląskich, t. 2: Styczeń - grudzień 1920, oprac. Tadeusz Jędruszczak i Zygmunt Kolankowski, red. Kazimierz Popiołek, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1970. Tytus Chałubiński, Listy 1840-1889, oprac. Aniela Szwejcerowa, red. nauk. Zygmunt Kolankowski, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1970. Materiały do słownika terminologii archiwalnej krajów socjalistycznych: terminologia archiwalna: rosyjska, bułgarska, niemiecka, polska, słowacka, czeska, Warszawa: Archiwum PAN 1973. Przewodnik po zespołach i zbiorach Archiwum PAN: stan na dzień 1 stycznia 1977 r., opracowanie zespołowe pod kier. Zygmunta Kolankowskiego, Wrocław: Zakł. Nar. im. Ossolińskich 1978. Materiały i dokumenty do dziejów nauki polskiej w czasie II wojny światowej, pod red. Zygmunta Kolankowskiego i Leona Łosia, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1980. Paryż i polscy bibliofile (fragment wspomnień z lat 1946-1948), Warszawa: Biblioteka Narodowa 1988. Ludwik Kolankowski, Polska Jagiellonów: dzieje polityczne, do dr. przygotował Zygmunt Kolankowski, wyd. 3 popr. i uzup, Olsztyn: Oficyna Warmińska 1991.
Bibliografia Archiwa w świetle doniesień TW "Zyga" (Zygmunta Kolankowskiego), oprac. Alicja Kulecka, Tadeusz Paweł Rutkowski, "Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944-1989", 2009, nr 1, s. 269-319. Bibliografia prac prof. dr Zygmunta Kolankowskiego z lat 1950-1992, oprac. Hanna Dymnicka-Wołoszyńska. "Biuletyn Archiwum PAN", 40 (1999), s. 20-31. Zygmunt Kolankowski. Życie i działalność naukowa twórcy Archiwum PAN (1913-1998), "Biuletyn Archiwum PAN" 40 (1999), s. 4-19. Ryszard W. Wołoszyński, Zygmunt Kolankowski (1913-1998), "Kwartalnik Historii Nauki i Techniki" 44 (1999), nr 3/4, s. 171-175. Bolesław Woszczyński, Zygmunt Kolankowski (1913-1998), "Archiwista Polski" 4 (1999), nr 2, s. 60-64. Andrzej Tomczak, Zygmunt Kolankowski (11 XI 1913 - 31 XII 1998), "Archeion", 101 (2000), s. 356-360. Tadeusz Rutkowski, Alicja Kulecka, Oczami agenta. Środowiska naukowe i archiwalne w doniesieniach tw "Zyg" - Zygmunta Kolankowskiego, Warszawa: Wydawnictwo Neriton 2012.
Przypisy
Linki zewnętrzne Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956 Hanna Dymnicka-Wołoszyńska Zygmunt Kolankowski życie i działalność naukowa twórcy Archiwum PAN (1913-1998)
Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Historycznego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką ZNP Kategoria:Polscy archiwiści Kategoria:Polscy historycy prawa Kategoria:Pracownicy instytutów naukowych PAN Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie Kategoria:Tajni współpracownicy Służby Bezpieczeństwa PRL Kategoria:Urodzeni w 1913 Kategoria:Więźniowie KL Auschwitz Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Nauk Historycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Kategoria:Zmarli w 1998