thumb|170px|Województwo szczecińskie w latach 1946–1950 thumb|170px|Województwo szczecińskie w latach 1950–1975 Województwo szczecińskie – dawna jednostka podziału administracyjnego Polski najwyższego szczebla, której stolicą był Szczecin.

Województwo szczecińskie zostało utworzone z tzw. Ziem Odzyskanych po II wojnie światowej od Niemiec. 14 marca 1945 r., jeszcze przed całkowitym oddaniem tych terenów pod administrację polską, Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej podzielił je na okręgi. Jednym z nich był Okręg III – Pomorze Zachodnie, który obejmował także fragment ziemi lubuskiej i polskiej części Łużyc (dzisiejsza większa część województwa lubuskiego). Z części położonej nieco na północ od rzek Warty i Noteci utworzono 28 czerwca 1946 r. nowe województwo szczecińskieRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. ws. tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych ().. Pierwotnie jego stolicą był Koszalin, później siedzibę przeniesiono do Szczecina. Powierzchnia wynosiła 30 251 km² (drugie co do wielkości, po poznańskim spośród 14 województw), a zamieszkiwało je 892 600 mieszkańców (w 1946 r.) Obejmowało ono obszar obecnego województwa zachodniopomorskiego oraz część zachodnią województwa pomorskiego.

W skład województwa wchodziły: 2 powiaty grodzkie Szczecin i Słupsk, oraz 24 powiaty ziemskie z siedzibami władz w Białogardzie, Bytowie, Choszcznie, Człuchowie, Dębnie (pow. Chojna), Drawsku Pomorskim, Gryficach, Gryfinie, Kamieniu Pomorskim, Kołobrzegu, Koszalinie, Łobzie, Miastku, Myśliborzu, Nowogardzie, Pyrzycach, Sławnie, Słupsku, Stargardzie, Szczecinie (powiat szczeciński z wcześniejszego powiatu wieleckiego z siedzibą w Nowym Warpnie), Szczecinku, Świnoujściu (pow. Wolin), Wałczu i Złotowie. Graniczyło z województwami: gdańskim od wschodu, pomorskim (bydgoskim) od południowego wschodu i poznańskim od południa, a także z radziecką strefą okupacyjną Niemiec od zachodu. W 1945 r. administracja polska pozbawiła praw miejskich 3 miasta: Banie, BoboliceOd 1958 r. ponownie miasto. i Widuchowa, w zamian przywróciła prawa miejskie PolicomW latach 1939–1945 znajdowały one się w granicach Wielkiego Miasta Szczecina, a do 1946 stanowiły część enklawy polickiej. i nadała Międzyzdrojom.

28 czerwca 1946 r. utworzono ekspozyturę urzędu wojewódzkiego w Szczecinku, której zakres działania obejmował powiaty: białogardzki, bytowski, człuchowski, drawski, koszaliński, miastecki, sławieński, słupski, szczecinecki, wałecki i złotowskiRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. ws. powołania ekspozytur urzędów wojewódzkich na obszarze Ziem Odzyskanych ().. + Podział administracyjny województwa szczecińskiego (1946) Powiat Powierzchnia (km²) Liczba ludności 14 II 1946ogółemna km²białogardzki165070 51243bytowski61718 77830chojeński137419 53714choszczeński126516 11213człuchowski168629 97518drawski121024 04220gryficki76531 93242gryfiński110814 13813kamieński113810 93410kołobrzeski93037 32540koszaliński128656 38644łobeski119122 69919miastecki121328 36923myśliborski114526 05923nowogardzki126220 46316pyrzycki104616 98116sławieński155568 53344słupski2268125 55355stargardzki121922 69819szczecinecki209361 47929Szczecin (miejski)35172 948208szczeciński40211 75829wałecki215236 43517woliński34621 30962złotowski98027 61228

Reforma w 1950 thumb|left|170px|Województwo w latach 1950–1975 Po reformie administracyjnej z 1950 r. z części wschodniej wydzielono województwo koszalińskie, obszar województwa zmniejszył się o 58% do 12 744 km² (14. według powierzchni na 17 województw). Według danych z 1950 około 30% spośród Polaków przesiedlonych na teren województwa po II wojnie światowej stanowili KresowianieAtlas historyczny Polski, Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, Warszawa-Wrocław 1985, tabl. 53., ..

W 1954 roku na podstawie kolejnej reformy administracyjnej zlikwidowano dotychczasowe gminy wiejskie i powołano gromady, których w województwie szczecińskim było 210. Powstał też wtedy nowy powiat goleniowski z części powiatów nowogardzkiego i kamieńskiego. Następowały też częste rewizje granic gromad (głównie łączenie), których w 1961 roku w województwie szczecińskim było 65.Wypowiedź prof. Kazimierza Kozłowskiego (dyr. Archiwum Państwowego w Szczecinie).

Ludność województwa wynosiła w 1972 r. 923 tys. mieszkańców. W 1967 r. podzielone było na 13 powiatów ziemskich i 1 grodzki (Szczecin).

Siedziby powiatów ziemskich w 1967 r.: Choszczno, Dębno (pow. Chojna), Goleniów, Gryfice, Gryfino, Kamień Pomorski, Łobez, Myślibórz, Nowogard, Pyrzyce, Stargard Szczeciński, Szczecin i Świnoujście (pow. Wolin). Obecne miasto powiatowe Police było częścią powiatu Szczecin (ziemskiego). Graniczyło z województwami: od wschodu z koszalińskim, od południowego wschodu z poznańskim i od południa z zielonogórskim, a od zachodu z Niemiecką Republiką Demokratyczną. W 1972 r. prawa miejskie utraciły Boleszkowice, a rok później Międzyzdroje stały się częścią Świnoujścia. W 1973 r. status powiatu grodzkiego uzyskał Stargard Szczeciński.. + Podział administracyjny województwa szczecińskiego (1973) Powiat Powierzchnia (km²) Liczba ludności 31 XII 1972 Miasta Gminy Siedzibaogółem (tys.)na km²ogółemw tym posiadające wspólną radę narodową z gminamichojeński13255340647Dębnochoszczeński131041,532327Choszcznogoleniowski108438,736215Goleniówgryficki101954,553316Gryficegryfiński91034,638106Gryfinokamieński67027,741216Kamień Pomorskiłobeski94832,935324Łobezmyśliborski106347,545317Myślibórznowogardzki65028,544215Nowogardpyrzycki99947,748248Pyrzycestargardzki128286,968549Stargard SzczecińskiSzczecin (miejski)300350,111671nd.nd. Szczecinszczeciński66533,650215woliński53045,4861nd.nd.Świnoujście

Ludność Data Liczba mieszkańcówogółemmiejska (%)wiejska (%)14 II 1946 (spis sumaryczny)892 567307 468 (34,45%)585 099 (65,55%)3 XII 1950 (spis powszechny)529 295296 045 (55,93%)233 250 (44,07%)31 XII 1956683 tys.400 tys. (58,6%)283 tys. (41,4%)1959748 tys.b.d. (62%)b.d. (38%)6 XII 1960 (spis powszechny)757 884470 272 (62,05%)287 612 (37,95%)1962793,9 tys.b.d. (62,9%)b.d. (37,1%)31 XII 1963818 tys.519 tys. (63,4%)299 tys. (36,6%)31 XII 1965847,6 tys.b.d.b.d.1967871,9 tys.b.d.b.d.31 XII 1968887 tys.584 tys. (65,8%)303 tys. (34,2%)8 XII 1970 (spis powszechny)898 345598 019 (66,57%)300 326 (33,43%)31 XII 1971908,3 tys.608,2 tys. (67%)300,1 tys. (33%)31 XII 1972922,6 tys.621,6 tys. (67,4%)301 tys. (32,6%)31 XII 1973940 tys.637 tys. (67,8%)303 tys. (32,2%)31 XII 1974955 tys.651 tys. (68,2%)304 tys. (31,8%)

Zobacz też podział administracyjny Polski (1944–1946) polska reforma administracyjna (1975)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Tadeusz Białecki (red.), Encyklopedia Szczecina, wyd. Uniwersytet Szczeciński, Instytut Historii, Zakład Historii Pomorza Zachodniego, Szczecin 2000, , t. II, s. 633–634.

Kategoria:Województwa 1945–1975 Województwo szczecińskie