Ma (chiń. 馬皇后; ur. 40, zm. 16 sierpnia 79) – znana też jako cesarzowa Mingde (明德皇后, dosłownie wyrozumiała i cnotliwa cesarzowa). Żona cesarza Chin Minga (57 – 75).

Pochodzenie i małżeństwo W roku 40 przyszła cesarzowa Ma urodziła się jako córka generała i przyjaciela cesarza Guangwu (25 – 57) Ma Yuana znanego ze swoich uwieńczonych sukcesem wypraw wojennych do Korei i Wietnamu, i jego żony, pani Lin. Ma Yuan był markizem ze szlachetnej, choć nie arystokratycznej rodziny.

W 49 roku wszystko się zmieniło – Ma Yuan w tym czasie walczący przeciwko plemionom Wulin (na terenach dzisiejszej prowincji Hunam) zmarł w czasie kampanii z powodu plagi dziesiątkującej jego wojsko. Po jego śmierci jeden z jego dowódców, Geng Shu, który nie zgadzał się ze strategią generała i Liang Song, zięć cesarza Guangwu zawiązali spisek, oskarżając Ma Yuana o wiele przestępstw min. o wywołanie plagi i wszczęciu tej wojny dla zdobycia bezcennych pereł znajdowanych na tamtejszych wybrzeżach i rogów nosorożców (uważanych za najlepsze lekarstwo na wszystkie choroby i odtrutkę na większość trucizn), które miał zgromadzić o olbrzymich ilościach i wysyłać w wielkich paczkach do swojej rezydencji w Luoyangu. Cesarz Guangwu uwierzył w te oskarżenia i pośmiertnie odebrał Ma Yuanowi tytuły i pozbawił jego rodzinę źródeł dochodu.

Żona następcy tronu Inne rody szlacheckie zaczęły odsuwać się od rodziny Ma do tego stopnia, że gdy przyszła cesarzowa miała wyjść za mąż za chłopca z rodu Dou, jego rodzice odmówili, motywując to tym, że Ma nie jest odpowiednią kandydatką na żonę ich syna. Kuzyn dziewczyny, Ma Yan i jej matka pani Lin wściekli na ród Dou postanowili anulować zaręczyny i wydać dziewczynę za następcę tronu, Liu Zhuanga.

Jako konkubina następcy tronu młoda Ma była znana z przywiązania do cesarzowej wdowy Yin Lihua i szybko została jej ulubienicą. Ma miała również dobre kontakty z innymi konkubinami następcy tronu, a z niektórymi z nich łączyła ją serdeczna przyjaźń do końca życia. Wskutek tego stała się ukochaną żoną następcy tronu – jedną z jej największych zalet była dobroć – w rzeczy samej postarała się o znalezienie kolejnych konkubin dla męża, z których wiele znacznie przewyższało ją urodą. Powodem, dla którego musiała ich szukać była zbyt mała liczba synów następcy tronu – co w ówczesnych czasach było uważane za zaletę.

Sama konkubina Ma była bezdzietna. Córka jej starszej siostry, konkubina Jia, która również była konkubiną następcy tronu, miała z nim syna nazywanego Liu Da, którego na życzenie męża konkubina Ma adoptowała. Wychowywała go z troską i taką miłością, że książę myślał, że jest ona jego matką.

Cesarzowa W 57 roku cesarz Guangwu zmarł, a następca tronu wstąpił na tron pod imieniem cesarza Minga. Konkubina Ma została najpierw cesarską konkubiną, a w trzy lata później cesarzową. Książę Liu Da został następcą tronu. Jako cesarzowa Ma była opisywana jako pokorna i nieprzepadająca za oficjalnymi uroczystościami kobieta, uwielbiająca zacisze domowe i uwielbiająca czytanie władczyni. Często nosiła proste szaty z białego jedwabiu bez naszyć i zdobień tak, że pałacowe konkubiny i księżniczki były zaskoczone jej skromnością i oszołomione nią. Cesarz Ming często omawiał z nią ważne sprawy wagi państwowej, kiedy nie mógł podjąć szybkiej decyzji. Cesarzowa wyciągała wnioski z tego co usłyszała i zawsze dawała mężowi dobre, wyważone rady. Jedną z rzeczy jakie były dla niej znamienne jest to, że nigdy nie prosiła męża o zaszczyty i posady dla braci i kuzynów, za co była bezwarunkowo kochana i szanowana przez cesarza.

W 71 roku po wyjściu na jaw spisku brata cesarza, Liu Yinga, księcia Chu wiadomo, że cesarzowa Ma prosiła go wielokrotnie o darowanie życia całkowicie nieznanym sobie osobom, mimo że cesarz Ming podejrzewał o zdradę wszystkich proszących o łaskę dla spiskowców, często dzięki wstawiennictwu żony ułaskawiał rebeliantów.

W roku 72, kiedy cesarz nadawał swoim synom tytuły książęce i ziemie, dawał im relatywnie małe i ubogie księstwa. Cesarzowa zaprotestowała – nie była w stanie zrozumieć dlaczego ziemie każdego z jej pasierbów są o połowę mniejsze od dominiów jakie nadał swoim dzieciom cesarz Guangwu. Cesarz Ming odpowiedział, że jego synowie nie są równi synom jego ojca, zaś cesarzowa przyznała mu rację.

Cesarzowa wdowa Kiedy w 75 roku cesarz Ming zmarł, a następca tronu wstąpił na tron pod imieniem cesarza Zhanga (75 – 88), jego macocha otrzymała tytuł cesarzowej wdowy.

Cesarzowa wdowa nadal była znana ze swojego humanitaryzmu, litości i dobrego osądu – kiedy młody cesarz, który był blisko związany ze swoimi wujami – braćmi cesarzowej wdowy Ma: Ma Liao, Ma Fangiem i Ma Guangiem – chciał nadać im tytuły szlacheckie, ziemię i bogato ich wyposażyć, cesarzowa wdowa poprosiła by robił to stopniowo by nie wzbudzać w nikim zawiści. Wszyscy trzej jej bracia zostali wysokimi urzędnikami i naprawdę przysłużyli się cesarstwu, więc kiedy cesarz chciał nadać im tytuły markizów, cesarzowa wdowa odmówiła – porównując tę sytuację do słów cesarza Minga mówiącego, że jego synowie nie są równi synom jego ojca – Ma nie mogła pozwolić by jej bracia stali się równi braciom cesarzowej Guo (matki jej męża). Nakazała braciom przenieść się na lokalne placówki i nie pozwoliła nadawać członkom swojej rodziny tytułów, na które nie zasłużyli. Jeśli któryś z jej krewnych postępował w sposób niegodny, rozpustny lub okrutny, cesarzowa wdowa skazywała go na wygnanie i usuwała jego imię ze spisów członków szlachetnych rodów.

Cesarzowa wdowa Ma otworzyła również zakład tkacki i założyła ogród morwowy, w którym żyły jedwabniki, co w późniejszych latach przynosiło ogromny zysk rodowi cesarskiemu. W wolnym czasie dyskutowała z cesarzem na temat spraw wagi państwowej i czytała jego synom klasyków konfucjańskich.

W 79 roku pomimo sprzeciwów cesarzowej wdowy, cesarz Zhang mianował jej wujów markizami, jednak pod naciskiem macochy zmusił ich do rezygnacji z urzędów państwowych. Pod koniec tego roku cesarzowa wdowa Ma zmarła. Została pochowana obok swojego męża.

Bibliografia Fan Ye, Księga Późniejszych Hanów, rozdz. 10, 1 i 24. Sima Guang, Zizhi Tongjian, rozdziały 44, 45 i 46. (chiń.)

Linki zewnętrzne

Kategoria:Cesarzowe epoki Han Kategoria:Urodzeni w 40 Kategoria:Zmarli w 79