thumb|350px|Brama główna koszar w Skwierzynie (2017)
Garnizon Skwierzyna – współczesny garnizon Wojska Polskiego i United States Army; pierwotnie garnizon armii koronnej Korony Królestwa Polskiego w ramach wojska Rzeczypospolitej Obojga Narodów, a w różnych późniejszych okresach – kolejno także: armii pruskiej, Armii Księstwa Warszawskiego z armią saską i Wielką Armią, Armii Cesarstwa Niemieckiego, Reichswehry, Wehrmachtu, Ludowego Wojska Polskiego oraz Armii Radzieckiej.
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 lipca 2025 r. w sprawie utworzenia garnizonów, przekształcenia niektórych garnizonów oraz zmiany rozporządzenia w sprawie utworzenia, przekształcenia i zniesienia garnizonów oraz określenia zadań, siedzib i terytorialnego zasięgu właściwości ich dowódców, Garnizon Skwierzyna obejmuje swym zasięgiem część powiatu międzyrzeckiego (gminy: Skwierzyna, Bledzew i Przytoczna), miasto na prawach powiatu Gorzów Wielkopolski, powiat gorzowski oraz powiat strzelecko-drezdenecki.
Jednostki współczesne 35 Skwierzyński Dywizjon Rakietowy Obrony Powietrznej w Skwierzynie 3. Warszawskiej Brygady Rakietowej Obrony Powietrznej (od 2011) – siedziba dowódcy garnizonu pluton namierzania radiowego w Skwierzynie 6. Ośrodka Radioelektronicznego Grupa Zabezpieczenia Skwierzyna 45. Wojskowego Oddziału Gospodarczego 4. Regionalnej Bazy Logistycznej (od 2011) Węzeł Teleinformatyczny Skwierzyna Rejonu Wsparcia Teleinformatycznego Zielona Góra Regionalnego Centrum Informatyki Wrocław (od 2018) 15 Lubuska Brygada Obrony Terytorialnej im. gen. dyw. Franciszka Kamińskiego ps. „Olsza” w Gorzowie Wielkopolskim (od 2025) 151 Batalion Lekkiej Piechoty w Skwierzynie (od 2019) Wojskowe Centrum Rekrutacji w Gorzowie Wielkopolskim (od 2023) Wojskowa Specjalistyczna Przychodnia Lekarska SPZOZ w Gorzowie Wielkopolskim (od 1999)
Od stycznia 2017 w Skwierzynie funkcjonuje baza Armii Amerykańskiej, w której rotacyjnie stacjonują: 64 Batalion Wsparcia Brygady (2017), (2022) 299 Batalion Wsparcia Brygady (2017–2018), (2022–2023) 115 Batalion Wsparcia Brygady (2018), (2021), (2024) 101 Batalion Wsparcia Brygady (2019), (2021–2022) 15 Batalion Wsparcia Brygady (2019–2020), (2023), (2026) 47 Batalion Wsparcia Brygady (2020) 703 Batalion Wsparcia Brygady (2023–2024) 3 Batalion Wsparcia Brygady (2025) 215 Batalion Wsparcia Brygady (2025–2026)
Historia Rzeczpospolita Obojga Narodów 1714 po raz pierwszy w Skwierzynie ulokowano wojsko polskie.
Królestwo Prus 1795 w Skwierzynie założono pierwszy garnizon pruski. Stacjonowała tutaj kompania pruskiego korpusu inwalidów (Invalidenkorp), w składzie 3 oficerów, jeden sierżant, 7 podoficerów, 2 muzykantów i 148 żołnierzy, w tym 75 żonatych, których ulokowano w prywatnych kwaterach. Jednostka pozostała w mieście do 1807 roku.
Księstwo Warszawskie 1813 zakwaterowano w Skwierzynie 2000 kawalerzystów włoskich z armii Napoleona.
Wielkie Księstwo Poznańskie 1833 na Gollmützer Felde (Chełmskim Polu) odbyły się manewry kawalerii, którymi dowodził Fryderyk Wilhelm. 1846 podczas powstania wielkopolskiego w mieście stacjonował 2. pułk dragonów ze Schwedt oraz krótko pułk piechoty.
Cesarstwo Niemieckie i Republika Weimarska Podczas działań I wojny światowej 1914–1918 stacjonował tu 2 rezerwowy batalion (2 Landwehr-Ersatz-Btl. LIR 46) 46 dolnośląskiego pułku piechoty (Landwehr-Infanterie-Regiment Nr. 46). W związku z tym, że w mieście nie było koszar jednostkę ulokowano w szkołach. Dowództwo batalionu mieściło się w ratuszu, a seminarium nauczycielskie (dzisiejszy budynek liceum) służyło jako szpital wojskowy. Batalion został rozwiązany tuż po wojnie.
Podczas powstania wielkopolskiego w 1919 r. powracający z wojny kapitan Böhlke i podporucznik Bockenhagen wezwali miejscową ludność niemiecką do obrony granicy. W okolicach Międzychodu miały miejsce z tego powodu walki, w których zginęło m.in. 21 skwierzynian. Szef sztabu polskiego wydał rozkaz zabraniający powstańcom przekraczania rzeki Obry. Dowództwo polskie dobrze rozumiało, że zdobycie i utrzymanie powiatu skwierzyńskiego, w którym na 1000 mieszkańców tylko 53 było narodowości polskiej, było niemożliwe. Takie działanie nie wzmocniłoby, lecz osłabiło siłę powstania, a sam ruch nie byłby już narodowowyzwoleńczy (co miało szczególne znaczenie w perspektywie planowanej konferencji pokojowej). To zadecydowało o tym, iż na mocy traktatu wersalskiego, Skwierzyna pozostała niemiecka, a Międzychód dostał się w granice państwa polskiego.
III Rzesza Około roku 1934 rozpoczęły się starania urzędników miejskich o powstanie w mieście garnizonu wojskowego.
W 1935 Skwierzyna została siedzibą powiatowego wojskowego urzędu meldunkowego, którym kierował mjr Höhbaum.
Wniosek o budowę koszar władze państwowe przyjęły w październiku 1937, a 21 grudnia tego roku rozpoczęto budowę, którą nadzorowała administracja garnizonowa z Frankfurt an der Oder. Na wykupionych gruntach leżących pomiędzy drogami państwowymi Küstrin, Semmritz, Althöfchen i Blesen o powierzchni 104 ha 82 a i 92 m² stworzono plac ćwiczeń. W tym samym czasie koło dworca Schwerin-Stadtforst Bf oddano wojsku teren, na którym zbudowano strzelnicę.
27 września 1938 roku komenda główna wojska nakazała natychmiastowe utworzenie administracji garnizonowej w Skwierzynie. 1 listopada 1938 roku otwarto kasę garnizonową i urząd płac, którego naczelnikiem został przeniesiony z Kostrzyna płatnik sztabowy – Walter, a z administracji garnizonowej Landsberg przeniesiony został główny płatnik Buschner.
Rok później zakończono budowę koszar, w których od października stacjonować zaczął 1. batalion (I./Grz.Inf.Rgt.123) ze 123. pułku piechoty granicznej – Grenz-Infanterie-Regiment 123, a w listopadzie do koszar przybyło regularne wojsko (Stammmannschaften).
W 1939 roku rozpoczęto budowę osiedla dla kadry oficerskiej garnizonu. Po wybuchu II wojny światowej w skwierzyńskich koszarach zakwaterowano zmotoryzowane jednostki wojskowe. Przy ulicy Am Stadtpark 2 (dzisiejsza ul. Parkowa) zbudowano willę dla dowódcy pułku, a dla dowódcy batalionu dom przy Landsberger Straße 24 (dzisiejsza ul. Gorzowska). Budowę tych budynków zakończono w 1940 roku.
Polska Ludowa 25 listopada 1945 roku skwierzyńskie koszary objęło Ludowe Wojsko Polskie. 9 maja 1948 roku marszałek Michał Rola-Żymierski wręczył sztandar 15. pułkowi piechoty. Jednostki stacjonujące w Skwierzynie w okresie PRL, które rozformowano przed końcem 1989 r., to: 15. pułk piechoty (1945-1957, JW 1594) 22. pułk artylerii lekkiej (1945–1946, JW 2716) 6. samodzielny dywizjon artylerii zmotoryzowanej → 6. dywizjon artylerii przeciwpancernej (JW 2465 → JW 2813) 26. dywizjon artylerii przeciwlotniczej → 128. pułk artylerii przeciwlotniczej (1960-1975, JW 1517) 26. samodzielna kompania radiotechniczna (JW 1517J) → 26. kompania dowodzenia szefa OPL 35. batalion inżynieryjno-budowlany (1961–1962, JW 4479) pułk Obrony Terytorialnej → Zielonogórski Pułk Obrony Terytorialnej (1964-1975, JW 2724) posterunek radiotechniczny 10. pułku rozpoznania systemów radiolokacyjnych (1969-1974, JW 1401)
oraz jednostki radzieckie od 1945 do lat 70. XX wieku.
III Rzeczpospolita Jednostki garnizonu Skwierzyna rozformowane w latach 1990–1998, to: 11 Polowa Techniczna Baza Rakietowa (1963-1992, JW 1480) 79. Garnizonowy Punkt Zaopatrywania (1973-1997, JW 5399)
W następstwie likwidacji w 1999 r. garnizonów: Gorzów Wielkopolski oraz Kostrzyn nad Odrą, do Garnizonu Skwierzyna przyporządkowane zostały także nieliczne instytucje wojskowe pozostające w Gorzowie Wielkopolskim oraz powiatach: gorzowskim i strzelecko drezdeneckim. Na znacznie poszerzonym w ten sposób obszarze garnizonu Skwierzyna rozformowane zostały: 28 Batalion Dowozu Amunicji (1966-2008, JW 3890) 22 Polowa Techniczna Baza Przeciwlotnicza (1975-2011, JW 1680) 61 Brygada Wojsk Obrony Przeciwlotniczej → 61 Brygada Przeciwlotnicza → 61 Skwierzyńska Brygada Rakietowa Obrony Powietrznej → 61 Skwierzyński Pułk Rakietowy Obrony Powietrznej (1976-2011, JW 2211) Wojskowa Administracja Koszar (do 2011) duszpasterstwo wojskowe (do 2013) Klub Garnizonowy (do 2011) Skład Skwierzyna 4 Regionalnej Bazy Logistycznej (2011–2017) Oddział Terenowy w Gorzowie Wlkp. Agencji Mienia Wojskowego (do 2015) Oddział w Skwierzynie Wojskowej Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej SPZOZ w Gorzowie Wielkopolskim (do 2019) Wojskowa Komenda Uzupełnień w Gorzowie Wielkopolskim (do 2022) Wojskowa Pracownia Psychologiczna w Gorzowie Wielkopolskim (do 2022)
23 października 2015 r. odbyły się uroczystości z okazji 70-lecia Garnizonu Skwierzyna, w których wzięła udział m.in. wojewoda lubuski Katarzyna Osos.
Przypisy Zarządzenie Szefa Sztabu Generalnego WP nr 0111/Org z 13 lipca 1968 Zarządzenie Szefa Sztabu Generalnego WP nr 023/Org z 24 lutego 1973
Bibliografia Kronika miasta Skwierzyny zebrana w 1943 roku przez Victora Fijalkowskiego z Berlina, naczelnego płatnika zatrudnionego w administracji garnizonowej w Schwerin an der Warthe, w tłumaczeniu Brigitte Nathrath Zygmunt Kadłubiski i zespół: Garnizon Skwierzyna, rys historyczny 1945–2015, Skwierzyna 2015, wydano ze środków Ministerstwa Obrony Narodowej
Zobacz też Historia Skwierzyny Koszary w Skwierzynie
Linki zewnętrzne Stan zasięgu terytorialnego garnizonów w Polsce 70-lecie Garnizonu Skwierzyna – galeria Opracowanie z okazji 70. rocznicy garnizonu Skwierzyna Jubileusz skwierzyńskiego garnizonu Grenz-Infanterie-Regiment Schwerin Grenz-Infanterie-Regiment 123 (Grz-Inf.Rgt.123) D
Skwierzyna Kategoria:Wojsko w Skwierzynie