thumb thumb thumb|Charakterystyczne żółknięcie blaszek

Gąska żółknąca (Tricholoma scalpturatum (Fr.) Quél.) – gatunek grzybów należący do rodziny gąskowatych (Tricholomataceae).

Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji: Tricholoma, Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum).

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1838 r. Elias Fries nadając mu nazwę Agaricus scalpturatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1872 r. Lucien Quélet, przenosząc go do rodzaju Tricholoma. Niektóre Synonimy naukowe:

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.

Morfologia Kapelusz Średnica 2,5–8 cm, początkowo łukowaty, ale szybko staje się płasko-rozpostarty. Na środku posiada tępy garb. Brzeg długo pozostaje podwinięty. Powierzchnia pokryta promieniście włókienkami i łuskami. Barwa początkowo siwobrązowa ze słabym fioletowym odcieniem, później staje się jaśniejsza, kremowa. Łuski o barwie od ciemno siwobrązowej do czarnobrązowej z czerwonawym odcieniem. Starsze okazy żółkną. Blaszki Zbiegające ząbkiem na trzon, szerokie. Barwa początkowo biała, z wiekiem żółkną. Trzon Wysokość 3–6 cm, grubość 0,6–1,2 cm, cylindryczny o zgrubiałej podstawie, pełny. Powierzchnia podłużnie włóknista i jedwabiście błyszcząca, biaława lub nieco siwa, u starszych okazów żółknąca. Miąższ Biały, z wiekiem żółknący. Smak i zapach słaby, mączysty. Gatunki podobne Charakterystyczną cechą tego gatunku jest żółknięcie z wiekiem, oraz po uszkodzeniu różnych części owocnika, szczególnie blaszek. Ta cecha pozwala odróżnić gąskę żółknącą od bardzo podobnej gąski tygrysiej (Tricholoma pardinum), która nie żółknie. Podobna jest też gąska wierzbowa (Tricholoma cingulatum), ale występuje ona wyłącznie pod wierzbami oraz posiada pierścień na trzonie. Można pomylić również z gąską ziemistoblaszkową (Tricholoma terreum).

Występowanie i siedlisko Występuje w Europie i Ameryce Północnej. W Polsce podano wiele stanowisk.

Grzyb naziemny. Występuje w lasach iglastych i liściastych, w parkach, zaroślach, na obrzeżach dróg. Owocniki wytwarza od lipca do października. Preferuje gleby zasadowe.

Znaczenie Grzyb mykoryzowy, grzyb jadalny, jednak ze względu na ogromne podobieństwo do trującej gąski tygrysiej odradza się zbieranie do celów spożywczych.

Przypisy

Kategoria:Gąskowate Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Mykobiota Polski