Żołna brodata (Nyctyornis athertoni) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny żołn (Meropidae). Występuje w południowej i południowo-wschodniej Azji: od Indii i Nepalu przez kraje Indochin po południowo-zachodnie Chiny. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Charakterystyka gatunku thumb|lewo|200px|Żołna brodata ze swą zdobyczą thumb|lewo|200px|Żołna brodata przy gnieździe Wygląd Dziób długi, sierpowato zagięty, szary – u nasady jaśniejszy. Czoło jasnoniebieskie, podbródek z intensywnie turkusowym pasmem wydłużonych piór, od którego powstała polska nazwa gatunkowa. Reszta głowy, skrzydła i ogon w przeważającej mierze zielone, choć możliwe niebieskie przebłyski, zwłaszcza na skrzydłach. Pierś i brzuch od barwy oliwkowej po żółtą, z ciemnymi, podłużnymi plamami. Nogi zielono-brązowe. Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego, choć broda samca wyraźniej odbija promieniowanie ultrafioletowe niż u samic.
Średnie wymiary Długość ciała: 31–35 cm; Masa ciała: samiec 85–93 g, samica 70–91 g.
Lęgi W Indiach okres lęgowy trwa od lutego do sierpnia. Zaloty obejmują wzajemne karmienie, ukłony i wachlowanie ogonem. Jak inne żołny gniazdo buduje na końcu tunelu, który wygrzebuje w urwiskach i zboczach o miękkiej budowie. W odróżnieniu jednak od większości gatunków z rodzaju Merops nie tworzy kolonii lęgowych – w jednym miejscu gniazduje jedna lub maksymalnie dwie–trzy pary. Samica składa zazwyczaj 4 niemal okrągłe, białe jaja.
Pożywienie Większość pożywienia stanowią pszczoły i inne błonkoskrzydłe, a także inne latające owady – zawsze łapane w locie.
Występowanie Biotop Występuje w górskich i podgórskich obszarach Azji południowej i południowo-wschodniej. Preferuje wyżej położone tereny, jednak nie przekraczające wysokości 2000 m n.p.m.
Zasięg występowania Zachodnią część zasięgu stanowią w Indiach grzbiety Ghatów Zachodnich, dalej pasmo Satpura w północnym Dekanie po płaskowyż Ćhota Nagpur w północno-wschodniej części Indii. Drugą część zasięgu tworzą podnóża Himalajów na pograniczu Indii, Nepalu, Bhutanu i Bangladeszu. Dalej zasięg obejmuje niemal całą Mjanmę (poza terenami nadmorskimi), Laos i Wietnam (bez delty Mekongu), oraz pograniczne tereny Tajlandii, Kambodży i Chin (prowincja Junnan oraz wyspa Hajnan).
Status zagrożenia IUCN klasyfikuje żołnę brodatą jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako od dość pospolitego po dość rzadki. BirdLife International uznaje trend liczebności populacji za spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku.
Systematyka Taksonomia Gatunek pierwotnie opisany pod nazwą Merops athertoni przez Williama Jardine’a i Prideaux Johna Selby’ego na podstawie okazu z Indii (1828). Od momentu opisania zaliczany do rodzaju typowego Meropidae – Merops, obecnie wraz z żołną wielką (Nyctyornis amictus) wydzielany do oddzielnego rodzaju Nyctyornis.
Podgatunki Wyróżnia się dwa podgatunki: Nyctyornis athertoni athertoni (Jardine & Selby, 1828) – prawie cały zasięg występowania gatunku; Nyctyornis athertoni brevicaudatus (Koelz, 1939) – wyspa Hajnan w Chinach.
Przypisy Systematyka i nazwa polska za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Żołny Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Taksony opisane przez Williama Jardine’a Kategoria:Taksony opisane przez Johna Selby’ego Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1828 roku