Przypowieść o drzewach wybierających króla (lub Przypowieść o królu drzew, bajka Jotama) – przypowieść starotestamentowa, przedstawiona w Księdze Sędziów. Jest ona często powtarzana podczas żydowskiego święta Tu bi-szwat.

Kontekst biblijny Kontekstem, w którym umiejscowiono przypowieść, jest historia Abimeleka, syna Gedeona, który jako pierwszy w ludzie Izraela został ogłoszony królem. Według relacji biblijnej, po śmierci Gedeona, Abimelek udał się do swoich krewnych do Sychem, w celu uzyskania od nich pieniędzy, za które wynajął zbójców. Przy pomocy najemników zaatakował dom swojego ojca i zabił swoich braci. Jedynym ocalałym z rzezi bratem Abimeleka był Jotam – najmłodszy z siedemdziesięciu synów Gedeona, który zdążył uciec. Mieszkańcy Sychem obwołali Abimeleka królem. Gdy Jotam dowiedział się o tym, opowiedział bajkę, w której alegorycznie przedstawił obecną sytuację mieszkańcom w Sychem. Przypowieść Jotama była sprzeciwem wobec wyboru Abimeleka na władcę. Następnie Jotam wygłosił mowę, mającą na celu przemówienie do rozsądku mieszkańcom miasta i uzmysłowienie im, iż popełnili błąd. Jotam przewidział również upadek Sychem i śmierć Abimeleka.

Treść przypowieści

Interpretacja

Przypowieść ta ma formę baśni, w której drzewa zapragnęły dla siebie króla, jednak każde z drzew ma już swoje własne zadanie. Obrazuje to ówczesne polityczne realia Izraela, kiedy to w kraju nie istniała centralna władza, a każdy sędzia pełni swój urząd w swojej miejscowości i nie reprezentuje całego narodu. Po śmierci Gedeona powstała niejasna sytuacja, kto ma objąć władzę. Drzewa wybierające króla przedstawiają lud Sychem. Po odmowie oliwki, drzewa figowego i winorośli - które wydawać by się mogły najbardziej odpowiednie do rządzenia - władzę nad pozostałymi drzewami przyjmuje krzew cierniowy, obrazujący Abimeleka. Cierń jest w przypowieści postacią negatywną. Nie jest drzewem, w jego cieniu nie można się schować, nie rośnie na żyznej ziemi. Jest rośliną skalną i nie daje owoców. Komentarz do Biblii poznańskiej podaje: Dodatkowym aspektem, wyjaśniającym przypowieść, jest fakt, iż wspomniany krzew nie ma dostępu do żyznych ziem, na których rosną cedry libańskie i nie może ich spalić, dlatego jego ostatnie zdanie można interpretować jako kłamstwo.

Zdaniem Volkmara Fritza bajka Jotama była pierwotnie niezależnym utworem, wtórnie włączonym do opowieści o Abimeleku. Ukazuje ona bezproduktywność instytucji królestwa. Gerhard von Rad uważa ją za utwór o charakterze całkowicie świeckim, w którym krytyka instytucji królestwa nie wynika z motywów religijnych, a społecznych. Uważa, że wywodzi się ona z kręgów wolnego chłopstwa, którego niezależność została ograniczona wskutek powstania monarchii. Frank Crüsemann z kolei uważa, że wywodzi się ona z kręgów bogatych właścicieli ziemskich, którzy przewodzili ruchowi antymonarchistycznemu. Ponieważ za czasów Salomona zostali oni włączeni do aparatu władzy, datuje je na okres początków monarchii w Izraelu. Rüdiger Bartelmus datuje utwór na okres panowania Jehu i wiąże jej powstanie z kręgami arystokratycznymi, których wolność została ograniczona. Martin Buber nazwał bajkę „najmocniejszym utworem antymonarchistycznym światowej literatury”.

Przypisy

Linki zewnętrzne https://www.biblijni.pl/czytania/4233_czytanie_z_ksiegi_sedziow.html https://www.nastrazy.pl/archiwum/2002_5_06.htm http://www.flowersinisrael.com/photo-TuBishvat.htm

Bibliografia Pismo Święte Stary i Nowy Testament, wyd. Św. Wojciech, Poznań 2011, . Pismo Święte Stary i Nowy Testament, wyd. Pallotinum, Poznań-Warszawa 1990, s. 240 (Sdz 9, 6-15.)

Kategoria:Wydarzenia opisane w Starym Testamencie