Krystyna Bunsch-Gruchalska, właściwie Krystyna Gruchalska-Bunsch (ur. 14 września 1920 w Lublinie, zm. 4 kwietnia 2013 w Krakowie) – polska malarka i poetka. W twórczości malarskiej wywodziła się z kręgu kolorystów z odniesieniami do kubizmu i malarstwa materii. Córka międzywojennego architekta Aleksandra Gruchalskiego.
Życiorys W roku 1939 zdała maturę w Prywatnym Żeńskim Gimnazjum i Liceum Sióstr Urszulanek w Lublinie, lecz wybuch wojny uniemożliwił podjęcie studiów na polonistyce. W latach 1942–1944 uczyła się w Szkole Malarstwa i Rysunku J. Miłosiowej w Lublinie. W latach 1945–1949 studiowała w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych malarstwo w pracowni prof. Hanny Rudzkiej-Cybisowej oraz grafikę u prof. Andrzeja Jurkiewicza i Konrada Srzednickiego. W roku 1949 wyjechała do Pragi na dalsze studia w Akademii Výtvarných Umění, gdzie w 1951 r. otrzymała dyplom ukończenia studiów. thumb|Krystyna Bunsch-Gruchalska – Ptak, tempera Po powrocie do Krakowa w 1951 brała czynny udział w życiu plastycznym, począwszy od II Ogólnopolskiej Wystawy Plastyki w Warszawie w roku 1951, jednak fascynacja awangardą oraz nowoczesną sztuką francuską spowodowały, że jej twórczość mogła rozwinąć się po zmianach roku 1956. Podejście do malarstwa opierało się na przetworzeniu doświadczeń kolorystów i nawiązaniu do kubizmu (cykl Uczty, inspirowany Iwoną W. Gombrowicza, Ptak, Miasto oraz Koncert). Temat stanowił pretekst do zestawienia barw, a pole obrazu otwierało przestrzeń poszukiwań kompozycyjnych. Nakładanie farby wnosiło cechy fakturowe (Algi I). W grafice często pojawiały się wielowarstwowe kolaże jako opisanie śladów rzeczywistości (Podróż, Podróż na południe). thumb|Krystyna Bunsch-Gruchalska – Podróż na południe, collage Wystawy indywidualne: Stalowa Wola 1958, Kraków 1960, 1964, Szczecin 1962 oraz pośmiertna Kraków 2014. Uczestniczyła także w I (1966), II (1968), III (1970) oraz V (1974) Międzynarodowym Biennale Grafiki w Krakowie. Brała udział w wielu wystawach okręgowych i ogólnopolskich, gdzie jej prace otrzymywały wyróżnienia: m.in. w V Ogólnopolskim Konkursie Marynistycznym (1969), Ogólnopolskim Konkursie na Ekslibris „Zabytki Ziemi Kieleckiej” (1969), Ogólnopolskim Festiwalu Artystycznym „Wiosna Opolska” (1970).
Uczestniczyła również w wystawach sztuki polskiej za granicą, m.in. w Norwegii, Jugosławii, Czechosłowacji, Danii, Włoszech, Szwecji, Kanadzie, Szwajcarii, Turcji i Finlandii.
Współpracowała ponadto z mężem Franciszkiem Bunschem przy wykonywaniu szeregu projektów dla Wydawnictwa Artystyczno-Graficznego i Krajowej Agencji Wydawniczej w Krakowie oraz przy projektowaniu kart do gry (KZWP w Krakowie, obecnie Fabryka Kart Trefl-Kraków), m.in. karty ludowe wydane w 1965 oraz karty do skata (1963) i historyczne (1970). Wspólnie z F. Bunschem opracowała graficznie książkę T. Kudlińskiego Maska i oblicze teatru (1963), a także barwne obwoluty do wydania trylogii antycznej Karola Bunscha Olimpias, Parmenion, Aleksander (1967–1969).
Po roku 1979 wycofała się z działalności wystawienniczej koncentrując się na twórczości poetyckiej, będącej dialogiem z antykiem i kulturą śródziemnomorską.
Zmarła w roku 2013. Została pochowana na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.
W roku 2014 odbyła się w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie wystawa retrospektywna prezentująca jej dorobek malarski i graficzny. W tym samym roku wydano wybór wierszy w tomie zatytułowanym Rozmowa (Kraków 2014).
W roku 2016 zaprezentowano jej twórczość w ramach wystawy Sygnowano: Bunsch na Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie, a w Książnicy Pomorskiej pokazano opracowywane wspólnie z F. Bunschem projekty kart do gry.
Prace w zbiorach Muzeum Narodowe w Krakowie Ossolineum we Wrocławiu Muzea w Bydgoszczy, Szczecinie, Fromborku oraz w kolekcjach prywatnych
Przypisy
Bibliografia II Ogólnopolska Wystawa Plastyki (katalog), „Zachęta”, Warszawa 1951. Grafika Warsztatowa i Użytkowa (katalog), ZPAP Kraków 1969. V Międzynarodowe Biennale Grafiki – Grafika w Krakowie, MN Kraków 1974. M. Gutowski, Wiadomości plastyczne – Wystawa w Domu Plastyków, „Dziennik Polski” nr 271, 13-14.11.1960. M. Pilikowski, Krystyna Bunsch-Gruchalska (1920-2013), „Wiadomości ASP” 2013, nr 62, s. 153. red. M. Ziółkowska, W. Grzybała, Unikanie stanów pośrednich – Andrzej Wróblewski (1927-1957), Warszawa, 2014, s. 263. K. Bunsch-Gruchalska, Rozmowa, Kraków 2014. Krystyna Bunsch-Gruchalska, Malarstwo – Wystawa TPSP Kraków, 3.04.2014 [dostęp 25-01-2016]. F. Bunsch, Od pomysłu do projektu. Karty do gry projektu Krystyny Bunsch-Gruchalskiej i Franciszka Bunscha, „Wiadomości ASP” 2015, nr 70, s. 44-49. Sygnowano: Bunsch - malarstwo, grafika, rzeźba, teatr, literatura, (katalog), Szczecin 2016, s. 7-9.
J. Bończa-Szabłowski, Wielka planeta Bunsch, „Rzeczpospolita”, 22.04.2016.
Linki zewnętrzne Krystyna Bunsch-Gruchalska, Malarstwo – TPSP Kraków 2014. Krystyna Bunsch-Gruchalska & Franciszek Bunsch: Od pomysłu do projektu. Projektowanie kart do gry - Książnica Pomorska, Szczecin 2016.
Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Pochowani na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Zmarli w 2013 Kategoria:Ludzie urodzeni w Lublinie