Siedem Sióstr, Siedem Sióstr Stalina – grupa siedmiu wieżowców w Moskwie zaprojektowanych w stylu socrealizmu i wybudowanych w latach 1947–1953.

Historia i charakterystyka stylu Pierwszym budynkiem zaliczanym do tzw. „Wieżowców Stalina”Określenie „Siedem Sióstr” je dla mieszkańców Moskwy obce, stosują wobec nich termin „Wieżowce Stalina” (сталинские высотки) miał być Pałac Rad – imponujący gmach Rady Najwyższej ZSRR o łącznej wysokości 495 metrów, nie został on jednak ukończony.

Pomysłodawcą budowy w stolicy Związku Radzieckiego wieżowców łączących w sobie tradycyjną rosyjską architekturę ze wzorcami zaczerpniętymi od amerykańskich drapaczy chmur (głównie neogotyckich oraz w stylu art déco – np. Empire State Building) był Józef Stalin. 13 stycznia 1947 Rada Ministrów ZSRR przyjęła dekret o budowie w Moskwie ośmiu wieżowców upamiętniających obchodzone w tym roku 800-lecie powstania miasta (ostatecznie ukończono i oddano do użytku tylko siedem). Wieżowce wpisują się w nurt socrealizmu. Ich charakterystyczną cechą jest poziomowana sylwetka, masywna u podstawy i zwężająca się kolejnymi partiami aż do smukłej iglicy, często zwieńczonej symbolem radzieckiej gwiazdy. Budynki zawierają elementy inspirowane rosyjskim barokiem lub angielskim neogotykiem. Po oddaniu do użytku siedmiu z ośmiu planowanych wieżowców dwa przeznaczono do celów administracyjnych (gmach Uniwersytetu Moskiewskiego i Ministerstwa Spraw Zagranicznych ZSRRPo 1991 MSZ FR), dwa uczyniono hotelami (Leningradskaja i Ukraina), a trzy domami mieszkalnymi (na placu Kudryńskim, na placu Czerwonej Bramy i na Wybrzeżu Kotielniczeskim).

W tym samym stylu zbudowano moskiewski Hotel Pekin oraz wieżowce w innych radzieckich miastach (Ryga i Kijów), wzniesiono je także w kilku miastach państw bloku wschodniego. Najwyższym z zagranicznych bliźniaczych budynków „Siedmiu Sióstr” jest warszawski Pałac Kultury i Nauki, gdzie do standardowego schematu dodano dekoracje zaczerpnięte z polskiego historyzmu (wykorzystano także część projektu nieukończonej „ósmej siostry” z Moskwy). Pałac przypomina także Wieżę Niepodległości – niezrealizowany projekt Juliusza Nagórskiego z 1934, brak jednak danych pozwalających stwierdzić wzorowanie się architektów na przedwojennym pomyśleJarosław Zieliński: Pałac Kultury i Nauki, Księży Młyn 2012, s.16.. Również w Berlinie miał powstać podobny budynek na miejscu tamtejszego zamku, jednak pomysłu nie zrealizowano.

Położenie w Moskwie thumb|425px|Rozmieszczenie stalinowskich wieżowców w Moskwie. Liczby objaśniono w spisie obok, przy czym 5 i 6 nie zbudowano (5 – planowany Pałac Rad) W skład zespołu wchodzą [numery odnoszą się do mapki po prawej]: gmach Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego im. M.W. Łomonosowa Hotel Ukraina Dom na placu Kudryńskim gmach Ministerstwa Spraw Zagranicznych Federacji Rosyjskiej Pałac Rad – niewybudowany Administracyjny budynek w Zarjadje – niewybudowany Hotel Leningradskaja Wieżowiec na placu Czerwonej Bramy Dom na Wybrzeżu Kotielniczeskim

Siedem Sióstr +ZdjęcieNazwaNazwa oryginalnaWysokośćLiczba pięterStacja metraData oddania do użytku160pxGmach Moskiewskiego Uniwersytetu PaństwowegoГлавное здание Московского государственного университета240 m36Uniwiersitiet1953160pxHotel UkrainaГостиница «Украина»206 m29Kijewskaja1955160pxDom na Wybrzeżu KotielniczeskimЖилой дом на Котельнической набережной176 m26Taganskaja1952160pxGmach Ministerstwa Spraw Zagranicznych FRЗдание Министерства иностранных дел РФ172 m27Smolenskaja1953160pxDom na placu KudryńskimЖилой дом на Кудринской площади160 m22Krasnopriesnienskaja1954160pxWieżowiec na placu Czerwonej BramyВысотное здание на площади Красных Ворот138 m21Krasnyje worota1953160pxHotel LeningradskajaГости́ница «Ленингра́дская»136 m17Komsomolskaja1953

Projekty niezrealizowane Pałac Rad thumb|Przedstawiony graficznie projekt Pałacu Rad

Pomysłodawcą budowy Pałacu Rad, miejsca zjazdów delegatów ze wszystkich republik związkowych ZSRR był Siergiej Kirow, I Sekretarz KC Kompartii Azerbejdżanu. W 1931, sześć lat po rzuceniu pomysłu przez Kirowa, władze Związku Radzieckiego zdecydowały, że pałac stanie w Moskwie, w miejscu Soboru Chrystusa Zbawiciela, który specjalnie wyburzono. Ostatecznie przyjęto projekt Borisa Iofana, Władimira Szczuko i Władimira Gelfrejcha zakładający budowę pałacu w stylu socrealistycznym. Budynek miał łącznie liczyć 415 metrów wysokości i 100 pięter, miał wówczas stać się największym budynkiem na świecie. Na jego szczycie stanąć miał osiemdziesięciometrowy pomnik Włodzimierza Lenina.

Budowę Pałacu Rad rozpoczęto w 1937. Zdołano jedynie postawić fundamenty, dalsze prace przerwał wybuch wojny radziecko-niemieckiej. Rozebrano stalową konstrukcję budynku wykorzystaną do budowy fortyfikacji pod Moskwą. Po zakończeniu wojny nigdy nie wznowiono budowy pałacu wykorzystując w 1958 jego fundamenty do stworzenia Basenu Moskwa (ukończony w 1960), rok wcześniej przemianowano stację metra Dworiec Sowietow na Kropotkinskaja. Basen został zniszczony w 1994 w związku z podjętą w 1990 decyzją o odbudowie soboru (zakończona w roku 2000).

Administracyjny budynek w Zarjadje thumb|Administracyjny budynek w Zarjadje na radzieckim znaczku z 1950 Administracyjny budynek w Zarjadje miał być „ósmą siostrą” wybudowaną zgodnie z projektem Dmitrija Czeczulina, w której urzędować miało Ministerstwa Ciężkiej Inżynierii Mechanicznej. Zgodnie z projektem „ósma siostra” liczyć miała 275 metrów wysokości i 37 pięter, zakończenie prac przewidziano na rok 1954. Byłby więc to najwyższy z moskiewskich wieżowców Józefa Stalina. Budowa Administracyjnego budynku w Zarjadje ruszyła z opóźnieniem w stosunku do pozostałych drapaczy chmur, przebiegała także dużo wolniej niż planowano, czego powodem były warunki hydrogeologiczne, a także konieczność przygotowania ogromnego placu budowy. Do wiosny 1953 ukończono jedynie fundamenty.

W 1954 budowa została zawieszona przez rząd ZSRR czego powodem miał być brak poparcia Czeczulina dla działań Nikity Chruszczowa potępiających „ekscesy architektoniczne”. Z tego powodu powstała dotąd część konstrukcji została zdemontowana i przeznaczona do budowy innych obiektów. Na jego miejscu zgodnie z wolą Chruszczowa wybudowano Hotel Rossija zapisany do Księgi rekordów Guinnessa.

Część projektu wdrożono do wciąż powstającego Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie przez co budowla jest często nazywana „ósmą siostrą”. Określenie to stosuje się także wobec Pałacu Triumfu w Moskwie, budowlę wzorowaną na stylu wieżowców stalinowskich.

Budynki bliźniacze +Państwo i miastoZdjęcieNazwaWysokośćLiczba pięterStacja metraData oddania do użytku, Warszawa160pxPałac Kultury i Nauki237 m42Centrum1955, Szanghaj160pxShanghai Exhibition Center110 m17Jing'an Temple1959, Ryga160pxWieżowiec Akademii Nauk Łotwy108 m21brak1955, BukaresztCasa Presei Libere104 m15M6 Piata Presei Libere1957, Praga160pxHotel International Prague88 m16Dejvická1954, KijówDom przy ulicy Chreszczatyk 2585 m14Chreszczatyk1954, Kijów160pxHotel Ukraina66 m141961, Sofia160pxLargo40 m10Serdica1955

Odrodzenie stylu +Państwo i miastoZdjęcieNazwaWysokośćLiczba pięterStacja metraData oddania do użytku, Moskwa160pxPałac Triumfu264 m57Sokoł2005, Moskwa160pxEdelweiss176 m43Sławianskij Bulwar2003, Astana160pxTriumf Nur-Sułtan142 m392006, Bukareszt160pxPałac Parlamentu86 m16M1 et M3 Izvor1989

Przypisy

Kategoria:Architektura socrealistyczna w Moskwie Kategoria:Wieżowce w Moskwie