Etap – dawniej część obszaru własnego państwa, przeznaczona do bezpośredniego prowadzenia wojny, oraz całe nieprzyjacielskie terytorium, zajęte przez własne wojska nazywana była obszarem wojennym. Obszar wojenny podporządkowany był władzy naczelnego wodza w zakresie przewidzianym w odpowiednim ustawodawstwie wojskowym. Obszar wojenny podzielony był przez naczelnego wodza na pasy działań armii. Dowódcy armii dzielili oddaną sobie część obszaru wojennego (pasy działań armii) na: 1) obszar operacyjny, to jest obszar bezpośrednich działań bojowych, 2) obszar etapowy armii.

W wypadku zbyt dużej głębokości obszaru etapowego armii względnie w wypadku zajęcia dużych obszarów terytorium państwa nieprzyjacielskiego, mógł naczelny wódz, tyłowe części obszarów etapowych armii wydzielić z pasa działania armii i utworzyć z nich oddzielne obszary etapowe, podporządkowane bezpośrednio sobie, jako obszary etapowe naczelnego wodza.

Organizację obszaru etapowego, stosownie do potrzeb prowadzenia wojny, przeprowadzała służba etapowa.

Najważniejszymi zadaniami służby etapowej było: zapewnienie bezpieczeństwa na obszarze etapowym, zabezpieczenie i utrzymanie dróg komunikacyjnych, łączących armie z krajem, eksploatacja środków i zasobów obszaru etapowego dla potrzeb wojska, regulowanie ruchu na drogach etapowych, administrowanie obszarem etapowym, z tym, że: administracja obszarem etapowym w granicach własnego państwa należy do władz administracji cywilnej, władze wojskowe etapowe współdziałają jedynie z nimi w myśl zasad, określonych odrębnymi ustawami i zarządzeniami władz centralnych, administracja obszarów etapowych, leżących na terytorium państwa nieprzyjacielskiego, należy wyłącznie do wojskowych władz etapowych, w myśl zasad określonych w konwencji haskiej.

W latach 20. XX wieku, w Wojsku Polskim, zakładano, że każda armia miała mieć własny okręg etapowy, w skład którego wchodziły: organa kierownicze, wojska, organy służb. Organami kierowniczymi okręgu etapowego były: kwatera główna OE, komendy rejonów etapowych (ilość zmienna), stacje etapowe (ilość zmienna), oficerowie etapowi, komendy miast (ilość zmienna), oficerowie placu. Wojska: bataliony etapowe (po jednym na dywizję piechoty lub dywizję kawalerii, kilka w okręgu etapowym oraz kilka w odwodzie armii), bataliony wartownicze (ilość zmienna), kompanie robocze (ilość zmienna), kompanie robocze jenieckie (ilość zmienna), kadry kompanii roboczych (ilość zmienna), etapowa kompania telegraficzna, kompanie lokalno-wartownicze, kompanie ochrony linii kolejowych. Organy służb: rejonowe składnice materiałów intendentury (w ilości zależnej od ilości rejonów), szpitale etapowe (ilość zmienna), polowe domy ozdrowieńców (ilość zmienna), odkażalnie etapowe (zwykle dwie), kolumny dezynfekcyjno-kąpielowe w ilości zmiennej (co najmniej dwie) składnice saperskie rejów etapowych. Ponadto na obszarze okręgu etapowego mogły być przez dowódcę armii rozmieszczane i oddawane komendantowi okręgu etapowego do administrowania następujące formacje: punkt zborny jeńców warsztaty i zakłady służb armii, szpitale koni armii.

Organem kierującym całością służby etapowej na obszarze etapowym armii był komendant okręgu etapowego.

Do kwatery głównej OE na stałe przydzielone były plutony żandarmerii (ilość zmienna), sąd polowy i poczta polowa.

Zobacz też Okręgi etapowe Służba jeniecka Wojska Polskiego II RP

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Historia wojskowości